Sáng 14/11/2026, tại Cơ sở 1, số 235 Hoàng Quốc Việt, Hà Nội, Trường Đại học Điện lực (EPU) tổ chức Lễ kỷ niệm 60 năm truyền thống (1966-2026) và 128 năm truyền thống đào tạo kỹ nghệ (1898-2026) - năm 2026 cũng tròn 20 năm trường mang tên đại học. Thông điệp của mùa kỷ niệm là "Kết nối truyền thống, kiến tạo tương lai", gói trọn hành trình của một ngôi trường đã đi cùng ngành điện Việt Nam qua chiến tranh, khôi phục, đổi mới và hội nhập. Hai công trình chào mừng là nhà thí nghiệm kết hợp nhà học và Trung tâm đào tạo về sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả khu vực miền Bắc, tổng mức đầu tư 50 tỷ đồng.

Mạch nguồn 128 năm, sáu mươi năm giữ dòng điện

Trường Đại học Điện lực có cội nguồn từ Trường Chuyên nghiệp Hà Nội, thành lập ngày 10/8/1898. Sau nhiều lần đổi tên và sáp nhập, năm 1955, khi hòa bình đã lập lại ở miền Bắc, trường mang tên Trường Trung cấp Kỹ thuật I Hà Nội. Chỉ trong giai đoạn 1955–1959, trường đã đào tạo hơn 700 cán bộ chuyên môn và công nhân kỹ thuật, góp phần khôi phục kinh tế. Tháng 8/1962, trường phát triển thành Trường Trung cao cấp Cơ điện.

Bước ngoặt đến ngày 08/02/1966, Bộ Công nghiệp nặng ban hành Quyết định số 180-BCNNg/TC chia Trường Trung cao Cơ điện thành hai trường trung học, một trường cơ khí, một trường chuyên ngành điện. Từ đây, ngành điện miền Bắc có một cơ sở đào tạo của riêng mình.

Năm 1966 - năm chiến tranh phá hoại lan rộng ra miền Bắc, đào tạo người làm điện khi ấy là đào tạo người giữ cho nhà máy chạy, giữ cho đường dây không đứt giữa bom đạn. Trong gần hai mươi năm đầu, nhà trường được Tỉnh ủy Vĩnh Phú tặng 2 trướng ghi công, Bộ Điện lực tặng 2 cờ, trướng tiên tiến, Hội đồng Chính phủ tặng Bằng khen, Chủ tịch nước tặng Huân chương Lao động hạng Ba.

Những lớp học sinh trung cấp năm ấy về sau có người trở thành Thứ trưởng, Vụ trưởng, Giám đốc Công ty Điện lực, Giám đốc Nhà máy điện. Nhà giáo ưu tú, Thạc sĩ Nguyễn Văn Hiếu, nguyên Phó Hiệu trưởng phụ trách đào tạo, đúc kết cái làm nên uy tín ấy trong một câu: "Giữ được kỷ cương trong đào tạo là chiếc chìa khóa cốt lõi để đảm bảo chất lượng giảng dạy và uy tín của nhà trường."

Kỷ cương ấy theo trường qua mọi chặng đường, tháng 7/1997, trường mang tên Trường Trung học Điện 1; tháng 4/2000, hợp nhất với Trường Bồi dưỡng Tại chức thuộc Tổng công ty Điện lực Việt Nam. Ngày 26/10/2001, Trường Cao đẳng Điện lực được thành lập, ngày 19/5/2006, Thủ tướng Chính phủ ký Quyết định số 111/2006/QĐ-TTg thành lập Trường Đại học Điện lực. Năm 2012, trường được phép đào tạo trình độ thạc sĩ.

Năm 2015 mở ra chương mới với mốc son lịch sử bằng Quyết định số 1508/QĐ-TTg ngày 01/9/2015 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án thí điểm đổi mới cơ chế hoạt động của trường; Bộ trưởng Bộ Công Thương ký Quyết định số 10268/QĐ-BCT ngày 24/9/2015 chuyển trường từ Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) về trực thuộc Bộ. Trở thành cơ sở giáo dục đại học công lập tự chủ, trường lớn mạnh nhanh chóng, nếu như năm 2019 EPU tuyển 3.375 chỉ tiêu cho 19 ngành thì năm 2026 con số tuyển sinh đã đạt 8.720 chỉ tiêu cho 38 ngành, gấp khoảng 2,6 lần.

Lò đào tạo của ngành điện, mạch máu nền kinh tế

Điện là hạ tầng thiết yếu của nền kinh tế công nghiệp. Suốt 60 năm qua, Trường Đại học Điện lực đã đào tạo nhiều thế hệ cán bộ kỹ thuật đảm nhiệm công việc thiết kế, vận hành và bảo trì các công trình điện. Cựu sinh viên của trường có mặt ở nhiều công trình trọng điểm, từ các nhà máy thủy điện Hòa Bình, Sơn La, Lai Châu đến hệ thống truyền tải 500 kV Bắc – Nam. Công việc hằng ngày của họ góp phần giữ cho hệ thống điện quốc gia vận hành an toàn, liên tục.

Theo thống kê tháng 9/2026, Trường Đại học Điện lực (EPU) có 27.468 người học, 38 ngành và chương trình đào tạo đại học chính quy, 9 ngành đào tạo trình độ thạc sĩ và 8 ngành đào tạo trình độ tiến sĩ. Trong số các ngành đào tạo tiến sĩ, Kỹ thuật năng lượng được triển khai thí điểm. Trường có bốn cơ sở tại Hà Nội, trong đó có cơ sở tại Khu Công nghệ cao Hòa Lạc.

Trường đã hợp tác với hơn 300 doanh nghiệp và bố trí cho mỗi sinh viên một học kỳ thực tập tại doanh nghiệp. Theo số liệu của trường, 95,22% sinh viên có việc làm sau 12 tháng kể từ khi tốt nghiệp.

Vai trò ấy càng nổi bật khi đặt vào bức tranh thế giới. Theo báo cáo Việc làm năng lượng thế giới 2025 (World Energy Employment 2025) của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), năm 2024 ngành điện lần đầu trở thành nơi dùng nhiều lao động nhất trong lĩnh vực năng lượng, với 22,6 triệu người, trong đó 8,5 triệu người làm ở lưới điện. Đến năm 2035, IEA dự báo lao động lưới điện lên 10,5 tới 12,6 triệu người, còn số người tốt nghiệp vào ngành năng lượng cần tăng khoảng 40% trên toàn cầu. Nhân lực năng lượng đã thành cuộc đua của mọi quốc gia, những trường như Đại học Điện lực đứng ở tuyến đầu cuộc đua ấy.

Ngày 20/8/2025, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 70-NQ/TW về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, yêu cầu "Đào tạo tối thiểu 25.000 - 35.000 kỹ sư, chuyên gia trong lĩnh vực năng lượng, đặc biệt ưu tiên cho ngành năng lượng hạt nhân". Tuổi 60 của Đại học Điện lực đến đúng lúc đơn đặt hàng nhân lực lớn nhất của ngành điện bắt đầu được thực hiện. Tại hội nghị triển khai Nghị quyết số 70, trường đề xuất công nhận trường là cơ sở trọng điểm quốc gia về đào tạo năng lượng.

Trường cũng có tên trong những chương trình nhân lực chiến lược khác, theo Quyết định số 1012/QĐ-TTg ngày 26/5/2025 về đào tạo nhân lực điện hạt nhân, trường nằm trong 11 cơ sở tham gia đào tạo; trường đã có mô hình mô phỏng nhà máy điện hạt nhân của Mitsubishi và phòng thí nghiệm với 75 nguồn phóng xạ. Tiếp theo, Quyết định số 1017/QĐ-TTg ngày 21/9/2024 về phát triển nhân lực bán dẫn, trường là một trong 18 trường công lập được ưu tiên xem xét đầu tư phòng thí nghiệm.

Đặt cạnh những "lò luyện" người làm điện của thế giới

Mỗi nền công nghiệp điện lớn đều có những ngôi trường của riêng mình. Ở Nga, Viện Năng lượng Moskva ra đời năm 1930, nay có khoảng 20.000 sinh viên đến từ 70 quốc gia. Ở Trung Quốc, Đại học Điện lực Hoa Bắc thành lập năm 1958, thuộc nhóm trường trọng điểm của Dự án 211 và chương trình "Song nhất lưu", được Bộ Giáo dục cùng Hội đồng Điện lực Trung Quốc và các tập đoàn điện lực nhà nước đồng tài trợ. Đại học Điện lực Thượng Hải, đối tác của EPU, có gốc từ một trường dạy nghề điện lập năm 1951.

Gần Việt Nam nhất về mô hình là Đại học Năng lượng Quốc gia Malaysia (UNITEN). Trường thành lập năm 1997, thuộc sở hữu toàn phần của Tập đoàn Điện lực Quốc gia Tenaga Nasional, có khoảng 5.000 sinh viên và đứng hạng 551 thế giới theo bảng xếp hạng QS 2026. Ở Hàn Quốc, Tập đoàn Điện lực KEPCO lập hẳn một trường sau đại học chuyên về hạt nhân là KINGS, đón khóa học viên quốc tế đầu tiên tháng 3/2012.

Điểm chung của các trường ấy là gắn chặt với doanh nghiệp điện và được Nhà nước giao những đơn hàng nhân lực dài hạn. Đại học Điện lực đi qua đủ cả hai chặng: gần mười năm là trường đại học thuộc EVN, rồi trở thành trường tự chủ của Bộ quản lý ngành. Về quy mô, EPU nay đứng ngang trường lớn nhất trong nhóm.

Năm năm bứt phá bằng đổi mới sáng tạo

"Điều khiến Trường Đại học Điện lực không bị hòa tan trong bức tranh đổi mới giáo dục hiện nay là chúng tôi không bắt đầu từ khẩu hiệu, mà bắt đầu từ nhu cầu thật của nền kinh tế và người sử dụng lao động", Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đinh Văn Châu, Bí thư Đảng ủy, Hiệu trưởng nhà trường nói. Trả lời Báo Công Thương tháng 7/2026, ông mô tả ba bước chuyển: từ "đào tạo theo ngành" sang "đào tạo theo năng lực", từ nghiên cứu theo đề tài riêng lẻ sang nghiên cứu theo bài toán đặt hàng của thực tiễn, từ quản trị hành chính sang quản trị dựa trên dữ liệu, bám sát Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, Nghị quyết số 71-NQ/TW về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo.

Ba bước chuyển ấy gặp lại những bài học kinh điển của sách quản trị đại học. Trong cuốn "Kiến tạo đại học khởi nghiệp" (Creating Entrepreneurial Universities, 1998), nhà xã hội học giáo dục Burton Clark chỉ ra rằng trường đại học muốn tự đổi mới cần một bộ máy điều hành đủ mạnh, một vành đai liên kết rộng với doanh nghiệp và nguồn thu đa dạng ngoài ngân sách. Mô hình "Ba vòng xoắn" (The Triple Helix) của Henry Etzkowitz đặt Nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp vào cùng một trục sáng tạo. Clayton Christensen, cha đẻ lý thuyết đổi mới đột phá, cùng Henry Eyring viết trong "Đại học đổi mới" (The Innovative University, 2011) rằng nhà trường phải thay đổi từ "bộ gen" của chính mình chứ không chỉ thêm ngành mới. Đặt cạnh những lý thuyết ấy, con đường của EPU khá rõ: tự chủ từ năm 2015, Nhà nước đặt hàng qua Nghị quyết số 70, doanh nghiệp cùng nhà trường đào tạo người học.

Ngành mới đón đầu công nghệ. Bên cạnh các lĩnh vực đào tạo truyền thống như hệ thống điện, nhiệt điện và thủy điện, Trường Đại học Điện lực mở rộng sang trí tuệ nhân tạo, khoa học dữ liệu, kỹ thuật robot, công nghệ kỹ thuật hạt nhân, công nghệ vật liệu và công nghệ tài chính. Năm 2026, trường tuyển sinh thêm sáu ngành mới.

Trước khi hoàn thiện chương trình, các khoa lấy ý kiến doanh nghiệp, chuyên gia và cựu sinh viên. Trong quá trình học, sinh viên thực hiện dự án, giải bài toán kỹ thuật và xử lý các tình huống nghề nghiệp. Việc mời doanh nghiệp tham gia xây dựng chương trình cũng phù hợp với khuyến nghị của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) về đào tạo nhân lực ngành năng lượng.

Chất lượng đạt chuẩn kiểm định. Trường đạt kiểm định chất lượng cơ sở giáo dục chu kỳ 2 năm 2023, đạt cả bốn lĩnh vực. Sáu chương trình đại học được công nhận đạt chuẩn năm 2022, năm 2025 thêm 7 chương trình. Theo hệ đánh giá UPM, chương trình Công nghệ kỹ thuật điện, điện tử đạt 5 sao với 752 trên 1.000 điểm. Trường đang triển khai kiểm định quốc tế theo bộ tiêu chuẩn FIBAA, ABET cho 8 chương trình.

Đội ngũ lớn mạnh. Tháng 5/2026, trường có hơn 800 cán bộ, giảng viên, trong đó 60% giảng viên có trình độ tiến sĩ và chức danh phó giáo sư trở lên. Riêng năm 2025, thêm 6 giảng viên đạt chuẩn phó giáo sư. Phó Giáo sư, Tiến sĩ Vũ Thị Thu Nga, Trưởng Khoa Kỹ thuật điện, là nữ giảng viên đầu tiên của lĩnh vực kỹ thuật điện nhận chức danh này.

Nghiên cứu bứt tốc. Năm 2025, trường công bố 598 bài báo, báo cáo khoa học, trong đó 231 bài trên các tạp chí thuộc danh mục WoS, Scopus, đạt 161,5% kế hoạch. Nghiên cứu của sinh viên tăng từ 19 đề tài năm 2023 lên 116 năm 2024. Ngày 16/4/2026, trường ban hành Quyết định số 937/QĐ-ĐHĐL định hướng nghiên cứu công nghệ chiến lược: năng lượng tái tạo, hydrogen xanh, lưu trữ năng lượng, lưới điện thông minh, truyền tải cao áp một chiều, trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, robot. Theo Webometrics kỳ tháng 7/2026, trường đứng thứ 29 Việt Nam, tăng 1.353 bậc trên bảng thế giới so với kỳ tháng 1/2026.

Nhà máy điện gió trong giảng đường. Ở Trung tâm Đào tạo xuất sắc về điện gió, Hoàng Diệu Linh, sinh viên lớp D18 Năng lượng tái tạo 1, ngồi trước máy tính, chỉnh tốc độ quay của tua bin mô phỏng rồi ghi lại cường độ dòng điện, tần số "như trong nhà máy". Trung tâm ra đời ngày 11/3/2026 trong khuôn khổ dự án RENEW Skills, với khoản tài trợ 750.000 USD từ Quỹ GE Vernova, do tổ chức ASSIST phối hợp triển khai. Học viên được học thiết kế dự án, vận hành, bảo trì điện gió, truyền tải, hòa lưới và an toàn lao động; chương trình được chuyển giao cho giảng viên của 4 trường cao đẳng. Tại Việt Nam, RENEW Skills hợp tác với 5 trường, lập 2 trung tâm đào tạo xuất sắc, 3 phòng thí nghiệm, 4 khóa học mới, nhắm tới khoảng 4.000 sinh viên, học viên. Chủ tịch Quỹ GE Vernova Kristin Carvell cho biết trung tâm góp phần vào mục tiêu đào tạo 30.000 sinh viên, học viên trên toàn cầu vào năm 2030. Cục trưởng Cục Điện lực đánh giá đây là kết quả hợp tác hiệu quả giữa nhà trường, doanh nghiệp và tổ chức quốc tế.

Ngày 10/10/2026, Trung tâm Đào tạo Công nghệ, Ứng dụng Thực tế ảo và Trí tuệ nhân tạo trong năng lượng ra mắt, với tài trợ từ Qualcomm, phối hợp với Quỹ Châu Á. Ngày 9/9/2026, trường làm việc với Công ty Thủy điện và Hạt nhân Hàn Quốc (KHNP) về hợp tác đào tạo. Trong nước, trường ký kết hợp tác với Viện Năng lượng Nguyên tử Việt Nam, Trung tâm Vũ trụ Việt Nam. Ngày 24/4/2026, nhà trường và EVN thống nhất định hướng tăng cường hợp tác trong khoa học, kỹ thuật, đào tạo và chuyển giao công nghệ.

Mở rộng không gian phát triển. Theo Quyết định số 946/QĐ-TTg ngày 26/5/2026 của Thủ tướng Chính phủ, Trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Thương mại, cơ sở có gần 65 năm xây dựng và phát triển, được sáp nhập vào Trường Đại học Điện lực. "Đây là quá trình tích hợp nguồn lực, kế thừa những giá trị tốt đẹp và phát huy thế mạnh của hai cơ sở đào tạo để hình thành một không gian phát triển mới", Hiệu trưởng nhấn mạnh.

Người đứng mũi chịu sào

Con đường tới ghế hiệu trưởng của PGS.TS Đinh Văn Châu đi qua nhiều phòng thí nghiệm và nhiều quốc gia. Sinh năm 1975 ở Thái Thụy, Thái Bình, PGS.TS Đinh Văn Châu tốt nghiệp Trường Đại học Bách khoa Hà Nội năm 1998, làm nghiên cứu viên tại Viện Cơ điện nông nghiệp và Công nghệ sau thu hoạch. Từ đó, ông xuất ngoại du học: nhận bằng thạc sĩ Kỹ thuật hóa học tại Đại học De La Salle, Philippines năm 2005, rồi bằng tiến sĩ cùng ngành tại Đại học Công nghệ Tokyo, Nhật Bản năm 2009.

Về nước, ông giảng dạy và làm Phó Chủ nhiệm Khoa Vật lý kỹ thuật và Công nghệ nano, Trường Đại học Công nghệ, Đại học Quốc gia Hà Nội. Năm 2016, ông về Bộ Công Thương công tác tại Vụ Phát triển nguồn nhân lực, Vụ Tổ chức cán bộ, rồi làm Phó Vụ trưởng Vụ Tiết kiệm năng lượng và Phát triển bền vững. Năm 2020, ông đạt chuẩn chức danh phó giáo sư. Tháng 9/2021, ông nhận quyền Hiệu trưởng Trường Đại học Điện lực; tháng 5/2026, Bộ Công Thương bổ nhiệm ông tiếp tục giữ chức Hiệu trưởng. Một người đi từ kỹ thuật hóa học, vật liệu nano, chính sách tiết kiệm năng lượng tới quản trị một trường điện mang theo cái nhìn liên ngành mà ngành năng lượng mới đang cần.

Trong thời gian giữ cương vị hiệu trưởng, ông mở rộng mạng lưới hợp tác quốc tế của Trường Đại học Điện lực. Tháng 12/2024, trong chuyến công tác tại Nhật Bản cùng đoàn Bộ Công Thương, ông làm việc với Đại học Fukui. Ngay sau buổi làm việc, Trường Đại học Điện lực ký biên bản ghi nhớ với Đại học Công nghệ Nagaoka về đào tạo và đào tạo lại nhân lực cho dự án điện hạt nhân Ninh Thuận.

Ngoài các đối tác Nhật Bản, trường còn hợp tác với Viện Grenoble (Pháp), Đại học Deakin (Australia), Đại học Điện lực Thượng Hải (Trung Quốc), Đại học UNITEN (Malaysia) cùng các đối tác Hoa Kỳ như GE Vernova, Qualcomm và Quỹ Châu Á. Ông John W. McIntyre, Đại biện lâm thời Đại sứ quán Hoa Kỳ, dự lễ ra mắt Trung tâm Đào tạo xuất sắc về điện gió của trường.

Ông đặt bản sắc của một trường kỹ thuật vào những điều rất cụ thể: "người học hiểu nguyên lý, làm việc đúng quy trình, tôn trọng yêu cầu an toàn và dám chịu trách nhiệm về sản phẩm của mình". Ưu tiên ông đặt lên trước hết là con người: "Chương trình mới hay thiết bị hiện đại chỉ phát huy giá trị khi có những người đủ năng lực tổ chức đào tạo, hướng dẫn nghiên cứu và kết nối với thực tiễn." Đó cũng là nguyên lý "chọn đúng người trước, rồi mới quyết việc" mà Jim Collins đúc kết trong cuốn "Từ tốt đến vĩ đại" (Good to Great). Phương châm "Đoàn kết, Dân chủ, Kỷ cương" của ông nối liền với chiếc chìa khóa mà lớp nhà giáo đi trước coi là gốc rễ uy tín của nhà trường.

Tầm nhìn 2045: đại học năng lượng tầm châu Á

Ngày 28/3/2025, Hội đồng trường ban hành Nghị quyết số 112/NQ-HĐT về Chiến lược phát triển Trường Đại học Điện lực đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Sứ mệnh được xác định là cơ sở giáo dục đại học tiên phong đào tạo, nghiên cứu khoa học và đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực năng lượng. Triết lý giáo dục gói trong một câu: "Giáo dục toàn diện, vững nền tảng, bền tương lai."

Chiến lược vạch ba chặng. Đến năm 2030, trường hướng tới quy mô 30.000 người học chính quy, 250 bài báo WoS, Scopus mỗi năm, tổng nguồn thu 800 tỷ đồng mỗi năm, vào nhóm 20 đại học trong nước. Đến năm 2035, trường trở thành đại học đa ngành định hướng nghiên cứu ứng dụng và đổi mới sáng tạo, tự chủ bền vững, thuộc nhóm 100 đại học Đông Nam Á. Đến năm 2045, trường thuộc nhóm 100 đại học châu Á. Nghị định số 334/2026/NĐ-CP về tự chủ và cơ chế tài chính của cơ sở giáo dục đại học, có hiệu lực từ ngày 5/10/2026, chuyển trọng tâm sang đặt hàng đào tạo theo đầu ra, mở thêm cơ hội cho một trường đã tự chủ từ năm 2015.

Khi đất nước triển khai Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, phát triển điện hạt nhân và công nghiệp bán dẫn, nhu cầu kỹ sư điện, năng lượng sẽ tiếp tục tăng. Đại học Điện lực có đủ nền tảng để đón nhận phần việc xứng tầm.

"Uy tín của EPU phải được bồi đắp bằng những kết quả có thể kiểm chứng", Hiệu trưởng Đinh Văn Châu nói. Một trăm hai mươi tám năm trước, những người thợ kỹ nghệ đầu tiên học nghề bằng đôi tay. Sáu mươi năm trước, lớp học sinh trung học ngành điện học nghề giữa bom đạn để giữ dòng điện. Hôm nay, sinh viên của trường học điện gió, trí tuệ nhân tạo, hạt nhân, bán dẫn để bước vào một ngành điện xanh, số hóa và hội nhập. Mạch nguồn sáu mươi năm đang được nối dài bằng chính những kỹ sư ấy, những người sẽ giữ cho mạch máu năng lượng của đất nước luôn chảy mạnh.