Xuất khẩu điện tử tăng mạnh, nhập siêu vẫn lớn

Phát biểu khai mạc, Thứ trưởng Bộ Công Thương Lương Hoàng Thái ghi nhận, đánh giá cao những nỗ lực của cộng đồng doanh nghiệp điện tử, đồng thời nhấn mạnh vai trò của ngành công nghiệp này đối với hoạt động xuất khẩu của Việt Nam.

Theo thông tin từ Cục Xuất nhập khẩu, Bộ Công Thương, ước tính, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam trong 10 tháng đầu năm 2026 đạt 1.010,6 tỷ USD, tăng 32,3% so với cùng kỳ năm 2025, chính thức vượt mốc 1.000 tỷ USD. Riêng tháng 10, kim ngạch xuất nhập khẩu ước đạt 122,2 tỷ USD, tăng 47,6% so với cùng kỳ năm trước.

Đáng chú ý, xuất khẩu tiếp tục tăng trưởng mạnh, với kim ngạch ước đạt 499 tỷ USD trong 10 tháng, tăng 27,4%, tạo động lực tích cực để đạt và vượt mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu 15-16% cả năm 2026.

Trong cơ cấu xuất nhập khẩu, ngành điện tử tiếp tục khẳng định vị trí là một trong những ngành công nghiệp mũi nhọn, đóng góp lớn vào kim ngạch xuất khẩu của cả nước.

Số liệu của Cục Hải quan, Bộ Tài chính cho thấy, lũy kế đến ngày 15/10/2026, tổng kim ngạch xuất khẩu hai nhóm hàng máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện; điện thoại các loại và linh kiện đạt 189,65 tỷ USD, chiếm khoảng 40% tổng kim ngạch xuất khẩu cả nước.

Riêng nhóm máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện đạt 135,3 tỷ USD, tăng 65% so với cùng kỳ năm 2025. Theo đánh giá được nêu tại buổi làm việc, sự gia tăng nhu cầu đối với thiết bị trí tuệ nhân tạo (AI) và các trung tâm dữ liệu trên toàn cầu là một trong những yếu tố thúc đẩy tăng trưởng xuất khẩu của nhóm hàng này.

Tuy nhiên, bên cạnh kết quả xuất khẩu tích cực, cán cân thương mại ngành điện tử đang đặt ra những vấn đề cần quan tâm. Cụ thể, tổng kim ngạch nhập khẩu hai nhóm hàng điện tử lớn đạt 209,7 tỷ USD. Trong đó, nhập khẩu nhóm máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện đạt khoảng 201 tỷ USD, khiến nhóm hàng này nhập siêu 65,69 tỷ USD.

Mặc dù nhóm điện thoại các loại và linh kiện ghi nhận mức xuất siêu hơn 45,67 tỷ USD, cán cân thương mại chung của hai nhóm hàng vẫn thâm hụt khoảng 20 tỷ USD.

Đáng chú ý, sau 10 năm liên tiếp duy trì xuất siêu, cán cân thương mại của Việt Nam đã chuyển sang trạng thái nhập siêu trong năm 2026. Diễn biến này đặt ra yêu cầu đánh giá kỹ hơn cơ cấu xuất nhập khẩu, đặc biệt đối với ngành điện tử - lĩnh vực có kim ngạch lớn nhưng đang ghi nhận mức thâm hụt đáng kể.

Tìm lời giải cho bài toán nhập siêu ngành điện tử

Tại buổi làm việc, ông Trần Thanh Hải, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương), trình bày tổng quan về tình hình sản xuất, xuất nhập khẩu và triển vọng phát triển của công nghiệp điện tử Việt Nam.

“Việt Nam đã trở thành một trong những địa điểm sản xuất điện tử quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu, với sự hiện diện của nhiều tập đoàn lớn như Samsung, LG, Intel, Foxconn và Canon”, ông Trần Thanh Hải nhấn mạnh.

Tuy nhiên, cơ cấu sản xuất ngành điện tử hiện vẫn có sự phân hóa rõ rệt. Trong khi doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) giữ vai trò chủ đạo trong sản xuất, lắp ráp và xuất khẩu, doanh nghiệp trong nước chủ yếu tham gia sản xuất linh kiện, công nghiệp hỗ trợ và cung cấp dịch vụ kỹ thuật.

Đáng chú ý, một trong những nguyên nhân dẫn đến nhập siêu là nhu cầu nhập khẩu nguyên liệu, linh kiện phục vụ sản xuất tăng mạnh. Một số loại chip có mức tăng giá từ 300 - 500%, khiến trị giá nhập khẩu tăng đáng kể ngay cả khi khối lượng nhập khẩu không tăng tương ứng.

Bên cạnh đó, các doanh nghiệp tăng tích lũy, dự trữ nguyên liệu và linh kiện nhằm phục vụ kế hoạch sản xuất, đồng thời mở rộng quy mô nhà máy, dây chuyền sản xuất và xuất khẩu. Điều này kéo theo nhu cầu nhập khẩu máy móc, thiết bị, nguyên vật liệu đầu vào.

Một vấn đề khác được chỉ ra là hoạt động sản xuất điện tử tại Việt Nam vẫn phụ thuộc lớn vào nguồn cung linh kiện, nguyên liệu nhập khẩu, trong khi tỷ lệ nội địa hóa và giá trị gia tăng tạo ra trong nước còn hạn chế.

Từ thực trạng trên, Cục Xuất nhập khẩu đưa ra một số định hướng phát triển ngành điện tử, trong đó chú trọng thu hút đầu tư vào lĩnh vực điện tử mũi nhọn, phát triển công nghiệp bán dẫn, nghiên cứu và phát triển (R&D), nâng cao năng lực công nghiệp hỗ trợ và tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp FDI với doanh nghiệp trong nước.

Cùng với đó là yêu cầu đa dạng hóa thị trường, nguồn cung, nâng cao chất lượng nhân lực và năng lực logistics, hướng tới đưa Việt Nam từ trung tâm sản xuất, lắp ráp trở thành mắt xích có giá trị cao hơn trong chuỗi cung ứng điện tử toàn cầu.

Phát biểu tại buổi làm việc, Thứ trưởng Lương Hoàng Thái đề nghị các doanh nghiệp và đại biểu tập trung phân tích thực trạng phát triển ngành điện tử, làm rõ nguyên nhân nhập siêu và đánh giá triển vọng sản xuất, xuất nhập khẩu trong thời gian tới. Trên tinh thần thẳng thắn, hợp tác và trách nhiệm, các ý kiến trao đổi đi sâu vào những vấn đề thực tiễn, góp phần đưa ra đánh giá, dự báo sát thực hơn về tình hình nhập khẩu cũng như triển vọng phát triển của ngành điện tử Việt Nam.

Theo số liệu của Cục Hải quan, tính đến ngày 15/10/2026, kim ngạch xuất khẩu hai nhóm hàng máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện; điện thoại các loại và linh kiện đạt 189,65 tỷ USD, chiếm khoảng 40% tổng kim ngạch xuất khẩu cả nước. Tuy nhiên, kim ngạch nhập khẩu hai nhóm hàng này lên tới 209,7 tỷ USD, tương ứng mức nhập siêu khoảng 20 tỷ USD.