Thông điệp này được Cục trưởng Trần Việt Hòa nhấn mạnh xuyên suốt tại Hội nghị Khuyến công các tỉnh, thành phố khu vực phía Bắc lần thứ XX - năm 2026, tổ chức ngày 1/10 tại thành phố Hải Phòng.

Cục trưởng Cục Công nghiệp Trần Việt Hoà phát biểu tại Hội nghị

Hội nghị diễn ra trong một thời điểm có nhiều thay đổi đối với hoạt động khuyến công. Năm 2026 là năm đầu thực hiện Chương trình khuyến công quốc gia giai đoạn 2026-2030; đồng thời, Cục Công nghiệp vừa tiếp nhận nhiệm vụ quản lý nhà nước về khuyến công trong quá trình sắp xếp tổ chức của Bộ Công Thương. Theo Cục trưởng, đây không đơn thuần là sự chuyển giao nhiệm vụ giữa các đơn vị, mà mở ra cơ hội để khuyến công được gắn chặt hơn với chính sách phát triển công nghiệp.

Thay đổi thước đo đánh giá hiệu quả khuyến công

Một trong những quan điểm đáng chú ý được Cục trưởng Trần Việt Hòa đưa ra là cần thay đổi cách nhìn về hiệu quả của chính sách khuyến công, khi đây không phải một ngành sản xuất độc lập và không có một chỉ tiêu IIP riêng. Tuy nhiên, tác động của chính sách có thể được nhìn thấy thông qua năng lực sản xuất được tạo thêm, năng suất và chất lượng được nâng lên, nguyên liệu và năng lượng được sử dụng hiệu quả hơn, thị trường được mở rộng và nguồn lực xã hội được huy động thêm cho đầu tư sản xuất.

Do đó, trong bối cảnh ngành Công Thương hướng tới mục tiêu tăng trưởng công nghiệp cao, khuyến công cần được nhìn nhận như một công cụ chính sách góp phần trực tiếp tạo thêm dư địa tăng trưởng cho công nghiệp địa phương, đặc biệt ở khu vực nông thôn.

Do đó, không thể chỉ căn cứ vào số lượng đề án được triển khai hoặc tỷ lệ giải ngân ngân sách để đánh giá hiệu quả về chính sách. Sau mỗi đề án, cần làm rõ công suất và năng suất tăng bao nhiêu; doanh thu và giá trị gia tăng thay đổi ra sao; doanh nghiệp có thêm sản phẩm, thị trường hoặc đơn hàng mới hay không; tiết kiệm được bao nhiêu nguyên liệu, năng lượng; tạo thêm bao nhiêu việc làm và huy động được bao nhiêu vốn của doanh nghiệp và xã hội.

Các lãnh đạo Cục Công nghiệp tham dự Hội nghị

Đó cũng là lý do đại diện Cục Công nghiệp nhấn mạnh: mỗi đồng ngân sách khuyến công phải phát huy vai trò dẫn dắt, kích hoạt thêm vốn đối ứng và nguồn lực xã hội, đưa công nghệ vào sản xuất và tạo thêm công suất, năng suất, giá trị gia tăng và thị trường cho cơ sở thụ hưởng.

Một điểm nghẽn khác của hoạt động khuyến công hiện nay là nguồn lực còn tương đối phân tán. Theo đánh giá tại Hội nghị, một số chương trình vẫn thiên về hỗ trợ máy móc, thiết bị riêng lẻ cho từng cơ sở, trong khi các đề án liên kết vùng, liên tỉnh hoặc kết nối từ nguyên liệu - sản xuất - chế biến đến thị trường còn hạn chế.

Nếu tiếp tục hỗ trợ phân tán, khuyến công khó tạo ra năng lực sản xuất mới đủ lớn và hiệu ứng lan tỏa cần thiết. Vì vậy, từ kế hoạch năm 2027, Cục trưởng Trần Việt Hòa đề nghị chuyển mạnh sang các đề án có khả năng tạo năng lực tăng trưởng và gia tăng chuỗi giá trị, với cách làm cũng cần khác nhau tùy điều kiện từng địa phương.

Doanh nghiệp phải là chủ thể

Theo Cục trưởng Trần Việt Hòa, cách tiếp cận mới đối với khuyến công có thể khái quát bằng ba yếu tố: ngân sách nhà nước đóng vai trò dẫn dắt, công nghệ và năng suất là động lực, doanh nghiệp và cơ sở công nghiệp nông thôn là chủ thể.

Nguồn lực nhà nước vì thế không thay thế đầu tư của doanh nghiệp, mà cần tạo "lực kéo" để doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư thêm vào thiết bị, công nghệ, tiêu chuẩn sản phẩm và thị trường. Trong lĩnh vực phát triển sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu, Cục trưởng cũng cho rằng hoạt động hỗ trợ không nên dừng ở việc lựa chọn và tôn vinh sản phẩm.

Tại Hội chợ triển lãm hàng công nghiệp nông thôn tiêu biểu khu vực phía Bắc năm 2026, Cục trưởng đề nghị các Sở Công Thương và đơn vị thực hiện nhiệm vụ khuyến công tiếp tục lựa chọn, hỗ trợ những sản phẩm có chất lượng, bản sắc và khả năng thương mại hóa; đồng thời gắn phát triển sản phẩm với đổi mới công nghệ, thiết kế, tiêu chuẩn chất lượng, truy xuất nguồn gốc, chuyển đổi số và xúc tiến thương mại.  Mục tiêu cuối cùng là sản phẩm phải đứng vững được trên thị trường, mở rộng đơn hàng và từ đó tạo thêm đầu tư, việc làm và giá trị mới.

Cục Công nghiệp hướng tới cùng các Sở Công Thương và hệ thống khuyến công địa phương hình thành một chuỗi thực thi thống nhất từ chính sách - bộ máy - nguồn lực - doanh nghiệp

Việc Cục Công nghiệp tiếp nhận nhiệm vụ quản lý nhà nước về khuyến công cũng tạo điều kiện để chính sách này được đặt trong một không gian phát triển công nghiệp rộng hơn. Theo Cục trưởng, khuyến công cần giữ được đặc trưng gần cơ sở, sát với doanh nghiệp và công nghiệp nông thôn, nhưng đồng thời phải gắn chặt hơn với các mục tiêu về năng suất, công nghệ, chuỗi cung ứng, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh.

Cục Công nghiệp hướng tới cùng các Sở Công Thương và hệ thống khuyến công địa phương hình thành một chuỗi thực thi thống nhất từ chính sách - bộ máy - nguồn lực - doanh nghiệp. Khi đó, mỗi đề án khuyến công sẽ không chỉ là một khoản hỗ trợ riêng lẻ, mà trở thành một mắt xích trong quá trình nâng cấp năng lực sản xuất của địa phương.

Lý Quốc Thịnh