Ngày 05/9/2026, Ủy ban nhân dân tỉnh Lào Cai ban hành Kế hoạch số 417/KH-UBND triển khai Chương trình phát triển công nghiệp hỗ trợ tỉnh Lào Cai giai đoạn 2026 - 2035. Kế hoạch được xây dựng trên cơ sở Quyết định số 929/QĐ-TTg ngày 25/5/2026 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình phát triển công nghiệp hỗ trợ giai đoạn 2026 - 2035, đồng thời bám sát định hướng phát triển công nghiệp của địa phương.

Lào Cai đặt mục tiêu hình thành và nâng cao năng lực đội ngũ doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ của tỉnh, đủ sức tham gia chuỗi cung ứng của các doanh nghiệp sản xuất lớn trên địa bàn và ngoài tỉnh (Ảnh: Cổng TTĐT tỉnh Lào Cai)

Mục tiêu xuyên suốt mà Kế hoạch đặt ra là từng bước hình thành và nâng cao năng lực cho đội ngũ doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ của tỉnh để đủ sức tham gia chuỗi cung ứng của các doanh nghiệp sản xuất lớn cả trong và ngoài địa bàn. Cùng với việc nâng dần tỷ lệ nội địa hóa vật tư, phụ tùng và dịch vụ kỹ thuật cho các ngành công nghiệp chủ lực, tỉnh cũng hướng tới thúc đẩy đổi mới công nghệ, cải thiện quản trị, chuẩn hóa chất lượng và đẩy nhanh chuyển đổi số trong khối doanh nghiệp này.

Ưu tiên những sản phẩm có nhu cầu thực

Cách tiếp cận kể trên bắt nguồn từ cơ cấu công nghiệp mang tính đặc thù của Lào Cai. Đến năm 2025, công nghiệp đóng góp 28,95% GRDP của tỉnh, trong đó riêng công nghiệp chế biến, chế tạo đã chiếm tới 76,6% khu vực công nghiệp. Sức sản xuất tập trung chủ yếu vào khai thác, tuyển và chế biến sâu khoáng sản; hóa chất, phân bón và luyện kim; sản xuất, truyền tải, phân phối điện; cùng với chế biến nông, lâm sản, thực phẩm và vật liệu xây dựng.

Toàn tỉnh hiện có 12 khu công nghiệp đã thành lập hoặc được chấp thuận chủ trương đầu tư, với tổng diện tích hơn 3.426 ha, cùng 23 cụm công nghiệp có tổng diện tích gần 904 ha. Các tổ hợp hóa chất - phân bón - luyện kim, những nhà máy tuyển khoáng, luyện đồng, gang thép, thủy điện, chế biến gỗ, quế, chè, dứa và vật liệu xây dựng đang tạo ra một dòng nhu cầu thường xuyên và không nhỏ: từ phụ tùng thay thế, thiết bị phi tiêu chuẩn, vật liệu chịu mài mòn - chịu nhiệt, hóa chất, bao bì công nghiệp cho tới thiết bị điện - tự động hóa và các dịch vụ kỹ thuật đi kèm.

Tuy nhiên, hiện tại phần lớn những mặt hàng này hiện vẫn phải mua từ ngoài tỉnh hoặc nhập khẩu. Năng lực công nghiệp hỗ trợ tại chỗ mới đang ở giai đoạn khởi đầu: số doanh nghiệp chuyên sản xuất sản phẩm công nghiệp hỗ trợ còn ít, quy mô nhỏ, khả năng đáp ứng các yêu cầu về sản lượng, độ chính xác, tiêu chuẩn chất lượng, truy xuất nguồn gốc và tiến độ giao hàng vẫn còn hạn chế. Chính khoảng cách giữa một bên là nhu cầu tại chỗ rất rõ và một bên là năng lực cung ứng còn mỏng đã đặt ra bài toán cần sớm giải quyết.

Đó là bối cảnh ra đời của Kế hoạch số 417/KH-UBND, với quan điểm không làm công nghiệp hỗ trợ theo kiểu dàn trải. Tỉnh xác định lấy nhu cầu thực tế của các doanh nghiệp sản xuất và doanh nghiệp dẫn dắt trên địa bàn làm căn cứ để chọn việc; nguồn lực được dồn cho những doanh nghiệp, những sản phẩm có khả năng hình thành đơn hàng, có thị trường, có cam kết đối ứng và có triển vọng trở thành nhà cung ứng ổn định.

Trước hết là nhóm cơ khí chế tạo, phụ tùng thay thế và thiết bị phi tiêu chuẩn phục vụ khai khoáng, tuyển khoáng, hóa chất và luyện kim. Đây là những chi tiết, cụm chi tiết, kết cấu thép, vật liệu chịu mài mòn - chịu nhiệt, con lăn, sàng, búa nghiền, bi nghiền, van, bơm, đường ống, thiết bị lọc bụi, thiết bị nâng chuyển… vốn phải thay thế thường xuyên tại các nhà máy trong tỉnh, và vì thế luôn có nhu cầu đều đặn.

Ở nhóm vật liệu, hóa chất phụ trợ và bao bì công nghiệp, tỉnh khuyến khích phát triển bao bì PP, PE, bao bì giấy và bìa các tông, thùng chứa kim loại chuyên dụng, pallet, vật liệu chịu lửa, vôi công nghiệp, chất trợ tuyển, phụ gia và các vật tư phục vụ ngành phân bón, hóa chất, luyện kim, xi măng và chế biến nông, lâm sản.

Nhóm thiết bị điện, đo lường, tự động hóa và dịch vụ kỹ thuật công nghiệp cũng được nhìn nhận là mảnh đất còn nhiều dư địa, gắn liền với quá trình hiện đại hóa dây chuyền sản xuất. Lào Cai khuyến khích doanh nghiệp chế tạo, lắp ráp và tích hợp tủ điện, thiết bị đóng cắt, thiết bị điều khiển, cảm biến, hệ thống đo lường - giám sát; song song với đó là phát triển các dịch vụ bảo trì, sửa chữa, hiệu chuẩn, gia công cơ khí, xử lý bề mặt và kiểm định thiết bị ngay tại chỗ.

Với thế mạnh nông, lâm nghiệp, tỉnh dành ưu tiên cho các sản phẩm công nghiệp hỗ trợ phục vụ chế biến sâu lâm sản, như keo dán gỗ sinh học, sơn phủ và phụ gia thân thiện với môi trường, thiết bị sấy gỗ tiết kiệm năng lượng, bao bì và thiết bị đóng gói. Hướng phát triển này được gắn với các vùng nguyên liệu lâm nghiệp bền vững và các khu, cụm công nghiệp trên địa bàn nông thôn.

Về dài hạn, Lào Cai từng bước chuẩn bị điều kiện để thu hút những dự án sản xuất vật liệu và hóa chất kỹ thuật cao dựa trên nền tài nguyên và sản phẩm sau chế biến sâu của tỉnh, như hóa chất điện tử, khoáng sản, dây và cáp đồng, vật liệu mới phục vụ công nghiệp điện tử, thiết bị năng lượng tái tạo... và công nghiệp bán dẫn. Dù vậy, Kế hoạch cũng nhìn nhận thực tế rằng ở giai đoạn đầu, tỉnh chủ yếu tập trung chuẩn bị hạ tầng, mặt bằng, nhân lực và quảng bá tiềm năng, chưa vội đặt mục tiêu đầu tư quy mô lớn khi các điều kiện chưa thực sự chín.

Kỳ vọng 25-30 doanh nghiệp tham gia ổn định chuỗi cung ứng đến năm 2035

Trong giai đoạn 2026 - 2030, Lào Cai đặt mục tiêu hỗ trợ tối thiểu 40 lượt doanh nghiệp tiếp cận các nội dung về quản trị sản xuất, cải tiến năng suất, tiêu chuẩn - chất lượng, chuyển đổi số, đổi mới công nghệ, thử nghiệm - kiểm định, đào tạo và kết nối thị trường. Trong số này, tỉnh kỳ vọng có 10 - 15 doanh nghiệp trở thành nhà cung ứng thường xuyên cho các doanh nghiệp sản xuất trong và ngoài tỉnh. Tỷ lệ nội địa hóa tại chỗ đối với phụ tùng thay thế, vật tư và dịch vụ kỹ thuật của các nhà máy tuyển khoáng, hóa chất, phân bón và luyện kim được đặt mục tiêu đạt 20 - 25%. Cùng với đó, tỉnh dự kiến thu hút mới 3 - 5 dự án sản xuất sản phẩm công nghiệp hỗ trợ, tạo thêm khoảng 500 - 1.000 việc làm.

Bước sang giai đoạn 2031 - 2035, số doanh nghiệp được hỗ trợ nâng cao năng lực dự kiến đạt lũy kế khoảng 80 - 100 lượt; trong đó phấn đấu có 25 - 30 doanh nghiệp tham gia ổn định vào chuỗi cung ứng của các doanh nghiệp sản xuất trong và ngoài tỉnh, và bắt đầu xuất hiện những doanh nghiệp vươn lên thành nhà cung ứng cấp 1. Tỷ lệ nội địa hóa tại chỗ đối với phụ tùng, vật tư và dịch vụ kỹ thuật của các ngành công nghiệp chủ lực được nâng lên mức 30 - 35%. Tỉnh cũng hướng tới thu hút lũy kế 10 - 15 dự án sản xuất sản phẩm công nghiệp hỗ trợ, trong đó có ít nhất 2 dự án sản xuất vật liệu, linh kiện hoặc hóa chất kỹ thuật cao, đồng thời tạo thêm khoảng 2.000 - 3.000 việc làm.

Để các mục tiêu trên không chỉ nằm trên giấy, Lào Cai sẽ xây dựng cơ sở dữ liệu về doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ, doanh nghiệp có tiềm năng cung ứng và nhu cầu mua hàng của các doanh nghiệp sản xuất chủ lực; dữ liệu này được cập nhật tối thiểu mỗi năm một lần và từng bước kết nối với hệ thống cơ sở dữ liệu công nghiệp hỗ trợ của Bộ Công Thương.

Hằng năm, tỉnh dự kiến tổ chức hoặc phối hợp tổ chức ít nhất 2 hoạt động kết nối cung - cầu, kết nối nhà cung ứng và xúc tiến đầu tư, với cách làm khá thực tế: khảo sát trực tiếp tại nhà máy, đặt hàng theo yêu cầu kỹ thuật cụ thể, tiến tới ký biên bản ghi nhớ và hợp đồng cung ứng. Song hành với kết nối thị trường, doanh nghiệp sẽ được hỗ trợ áp dụng các hệ thống quản lý, công cụ cải tiến năng suất - chất lượng, tiêu chuẩn, thử nghiệm, kiểm định, chứng nhận chất lượng, đo lường, truy xuất nguồn gốc và chuyển đổi số, trong đó ưu tiên những nội dung phục vụ trực tiếp yêu cầu của khách hàng hoặc từng đơn hàng cụ thể.

Một nhiệm vụ được kỳ vọng sẽ tạo chuyển biến rõ nét là nghiên cứu hình thành Trung tâm kỹ thuật hỗ trợ phát triển công nghiệp của tỉnh trên cơ sở sắp xếp lại các đơn vị sự nghiệp hiện có, theo nguyên tắc không làm tăng đầu mối và biên chế. Trung tâm dự kiến cung cấp những dịch vụ mà doanh nghiệp địa phương hiện còn thiếu như thử nghiệm, kiểm định, hiệu chuẩn, phân tích, đo lường, thiết kế - chế thử, đào tạo kỹ thuật và tư vấn cải tiến sản xuất.

Lào Cai đặt mục tiêu phát triển công nghiệp hỗ trợ gắn với nhu cầu nội địa hóa tại chỗ

Về tổ chức thực hiện, Sở Công Thương Lào Cai được giao làm cơ quan thường trực triển khai Kế hoạch. Hằng năm, Sở sẽ xây dựng các đề án gửi Bộ Công Thương thông qua Cục Công nghiệp để đề nghị hỗ trợ từ nguồn vốn trung ương. Tỉnh cũng chủ trương tăng cường kết nối với Cục Công nghiệp, các Trung tâm kỹ thuật hỗ trợ phát triển công nghiệp, những địa phương có ngành chế biến, chế tạo phát triển, cùng các viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp dẫn dắt, nhằm tận dụng tối đa nguồn lực về chuyên gia, công nghệ, thử nghiệm và thị trường.

Với cách làm lấy nhu cầu thực làm gốc và chọn đúng những việc có thể tạo ra đơn hàng, công nghiệp hỗ trợ của Lào Cai được kỳ vọng sẽ dần bám rễ vào chuỗi sản xuất tại chỗ, để các phụ tùng, vật tư và dịch vụ kỹ thuật làm ra trên địa bàn đều tìm được chỗ đứng trong chính những nhà máy của tỉnh.

Lý Quốc Thịnh