Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuyển đổi quan trọng của mô hình tăng trưởng, từ nền kinh tế dựa nhiều vào lao động chi phí thấp, đầu tư công và dòng vốn FDI truyền thống sang mô hình phát triển dựa trên đổi mới sáng tạo, công nghệ, chất lượng nguồn nhân lực và hiệu quả thể chế. 

Dưới "lăng kính" của cộng đồng doanh nghiệp quốc tế, đây không chỉ là một định hướng phát triển mới mà còn là cơ hội để Việt Nam bứt phá lên một nấc thang giá trị cao hơn trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Việt Nam đang ở vị trí thuận lợi chưa từng có

Theo Chủ tịch EuroCham Bruno Jaspaert, vị thế của Việt Nam trong các cuộc thảo luận kinh tế toàn cầu đang được nâng lên rõ rệt. Chỉ trong những tháng đầu năm 2026, Việt Nam liên tiếp đón các đoàn lãnh đạo cấp cao của Liên minh châu Âu (EU), từ Chủ tịch Hội đồng châu Âu António Costa đến các Cao ủy phụ trách đầu tư, khoa học và đổi mới sáng tạo.

Việc Việt Nam trở thành quốc gia ASEAN duy nhất nhận được mức độ quan tâm tập trung như vậy từ châu Âu cho thấy quan hệ song phương đang chuyển từ các cam kết mang tính ngoại giao sang hợp tác thực chất về chính sách, đầu tư và công nghệ.

Từ góc nhìn của doanh nghiệp châu Âu, Việt Nam ngày càng khẳng định vai trò là mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu, đồng thời là điểm đến an toàn trong bối cảnh kinh tế thế giới nhiều biến động. Dù tỷ trọng vốn đầu tư châu Âu trong tổng FDI vào Việt Nam chưa thực sự lớn, xu hướng gia tăng vẫn diễn ra ổn định nhờ niềm tin vào tiềm năng dài hạn của nền kinh tế.

Khác với các khoản đầu tư ngắn hạn, doanh nghiệp châu Âu thường xây dựng các chuỗi giá trị tích hợp, gắn sản xuất với logistics, năng lượng và hạ tầng số. Điều đó đồng nghĩa với việc họ đặc biệt quan tâm tới chất lượng môi trường đầu tư và khả năng vận hành ổn định của nền kinh tế.

Tăng trưởng hai con số không phải mục tiêu xa vời

Một trong những thông điệp đáng chú ý từ cộng đồng doanh nghiệp quốc tế là niềm tin vào khả năng đạt tốc độ tăng trưởng cao của Việt Nam nếu các mô hình thành công được nhân rộng trên phạm vi toàn quốc.

Ông Bruno Jaspaert dẫn chứng Hải Phòng như một minh họa điển hình. Thành phố này nhiều năm duy trì tăng trưởng hai con số nhờ phát triển mạnh hệ thống cảng biển, logistics, khu công nghiệp và các mô hình thể chế mới như khu thương mại tự do. Đây là bằng chứng cho thấy mục tiêu tăng trưởng cao hoàn toàn khả thi nếu Việt Nam tiếp tục cải thiện môi trường kinh doanh và đẩy mạnh các động lực phát triển mới.

Doanh nghiệp châu Âu hoan nghênh nỗ lực nâng cao hiệu quả hệ thống của Chính phủ, đặc biệt là việc cắt giảm hàng trăm thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh. Theo EuroCham, đây là bước đi quan trọng giúp giải phóng nguồn lực đang bị tiêu hao bởi các thủ tục không cần thiết, đồng thời rút ngắn thời gian đưa sản phẩm ra thị trường.

Tương tự, cộng đồng doanh nghiệp Ấn Độ đánh giá cao quyết tâm chuyển đổi mô hình tăng trưởng của Việt Nam. Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Ấn Độ tại Hà Nội (INCHAM Hà Nội) Navendu Kumar cho rằng định hướng phát triển dựa trên khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và nguồn nhân lực chất lượng cao rất tương đồng với quỹ đạo phát triển mà Ấn Độ đã theo đuổi trong những năm qua.

Theo ông Kumar, điều quan trọng là khu vực tư nhân cần được xác định rõ ràng là động lực trung tâm của nền kinh tế. Khi doanh nghiệp được trao nhiều không gian hơn để sáng tạo và đầu tư, khả năng tạo ra tăng trưởng và việc làm sẽ lớn hơn đáng kể.

Yếu tố then chốt thu hút dòng vốn FDI có giá trị gia tăng cao

Nếu hạ tầng và quỹ đất công nghiệp đang được cải thiện đáng kể, thì nguồn nhân lực lại nổi lên như bài toán khó nhất trong giai đoạn phát triển tiếp theo.

Theo khảo sát Chỉ số Niềm tin Kinh doanh (BCI) của EuroCham, tỉ lệ doanh nghiệp lo ngại về tình trạng thiếu hụt lao động đã tăng mạnh. Điều này phản ánh thực tế rằng nguồn lao động giá rẻ từng là lợi thế cạnh tranh của Việt Nam đang dần không còn đủ để đáp ứng nhu cầu của các ngành công nghệ cao.

Các nhà đầu tư cho rằng, Việt Nam cần tăng tốc đầu tư cho giáo dục, đào tạo nghề và các chương trình phát triển kỹ năng chuyên sâu. Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng dựa vào tri thức và công nghệ, chất lượng nguồn nhân lực sẽ quyết định khả năng thu hút những dòng vốn FDI có giá trị gia tăng cao.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp nước ngoài cũng mong muốn các thủ tục liên quan đến giấy phép lao động và thị thực cho chuyên gia quốc tế được đơn giản hóa hơn. Đây là yếu tố quan trọng để hỗ trợ quá trình chuyển giao công nghệ và nâng cao năng lực quản trị cho các dự án đầu tư mới.

Năng lượng và hạ tầng quyết định sức cạnh tranh dài hạn

Khi Việt Nam hướng tới mục tiêu tăng trưởng xanh và phát thải ròng bằng 0, vấn đề năng lượng trở thành một trong những mối quan tâm hàng đầu của nhà đầu tư.

Theo Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Hà Lan tại Việt Nam Wietse Mutters, Việt Nam không nên xem năng lượng xanh và an ninh năng lượng là hai mục tiêu đối lập. Thay vào đó, cần xây dựng chiến lược phát triển đồng thời cả hai yếu tố để bảo đảm nguồn điện vừa sạch vừa ổn định.

Song song với đó, Việt Nam cần đẩy nhanh đầu tư vào hệ thống truyền tải điện, trạm biến áp, lưu trữ năng lượng và hạ tầng lưới điện thông minh.

Cộng đồng doanh nghiệp Singapore cũng đánh giá Việt Nam đang sở hữu tiềm năng rất lớn trong các lĩnh vực LNG, điện gió ngoài khơi và năng lượng sạch. Tuy nhiên, để thu hút được các dòng vốn quy mô lớn, nhà đầu tư cần một khung pháp lý minh bạch, ổn định và có khả năng dự báo cao hơn.

Hướng tới nền kinh tế giá trị gia tăng cao

Ngoài tăng trưởng xanh, nhiều nhà đầu tư cũng đặt kỳ vọng vào quá trình xây dựng nền kinh tế tuần hoàn tại Việt Nam. Các chính sách như Trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR) được đánh giá là nền tảng quan trọng để thúc đẩy tái chế, tái sử dụng vật liệu và nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên.

Theo cộng đồng doanh nghiệp Hà Lan, những cơ chế khuyến khích sử dụng vật liệu tái chế, hướng dẫn kỹ thuật theo từng ngành và các chương trình thí điểm trong những lĩnh vực ưu tiên sẽ giúp Việt Nam đẩy nhanh quá trình chuyển đổi này.

Từ góc nhìn của các nhà đầu tư quốc tế, Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn để không chỉ là một trung tâm sản xuất và xuất khẩu quy mô lớn, mà còn trở thành nền kinh tế có giá trị gia tăng cao hơn, năng suất cao hơn và bền vững hơn.

Tuy nhiên, để hiện thực hóa mục tiêu đó, những cải cách về thể chế, nguồn nhân lực, năng lượng và hạ tầng cần được triển khai đồng bộ và nhất quán. Khi các yếu tố nền tảng được củng cố, niềm tin của nhà đầu tư sẽ gia tăng, kéo theo các dòng vốn chất lượng cao và tạo động lực cho giai đoạn tăng trưởng mới của nền kinh tế Việt Nam./