Từ nền tảng về tài nguyên, vị trí và dư địa phát triển còn lớn, khu vực này đang từng bước hình thành những cực tăng trưởng mới theo hướng hiện đại, hiệu quả và bền vững.

Cụm công nghiệp Quảng Chu từng bước phát huy hiệu quả sau đầu tư hạ tầng, thu hút doanh nghiệp và mở rộng động lực phát triển công nghiệp khu vực phía Bắc tỉnh Thái Nguyên.

Khi doanh nghiệp bắt đầu dịch chuyển

Nếu như ở giai đoạn trước, câu chuyện phát triển của khu vực phía Bắc chủ yếu xoay quanh việc tháo gỡ điểm nghẽn về kết nối, thì hiện nay những tín hiệu đầu tiên của quá trình dịch chuyển đầu tư đã bắt đầu xuất hiện rõ nét hơn.

Tại Cụm công nghiệp Quảng Chu, Nhà máy sản xuất giấy Việt Đức đang hoàn thiện những hạng mục cuối cùng để chuẩn bị đi vào hoạt động. Dự án có tổng mức đầu tư khoảng 300 tỷ đồng, công suất 24.000 tấn sản phẩm/năm, chuyên sản xuất giấy tissue cao cấp từ 100% bột giấy nguyên sinh. Việc doanh nghiệp lựa chọn đầu tư tại Quảng Chu không đơn thuần là quyết định mở rộng quy mô sản xuất mà còn phản ánh sự thay đổi trong cách tiếp cận của nhà đầu tư đối với khu vực phía Bắc.

Khi nhiều trung tâm công nghiệp truyền thống dần chịu áp lực về quỹ đất và chi phí đầu tư, xu hướng tìm đến những địa bàn còn dư địa phát triển nhưng vẫn bảo đảm kết nối và điều kiện sản xuất đang ngày càng rõ nét. Bà Đào Duy Linh, đại diện Công ty TNHH sản xuất giấy Việt Đức, nhấn manh: “Chúng tôi đánh giá cao lợi thế về giao thông kết nối, khả năng tiếp cận nguyên liệu cũng như sự hỗ trợ tích cực của chính quyền địa phương trong quá trình triển khai dự án”.

Dự án nhà máy da giày tại Cụm công nghiệp Huyền Tụng góp phần hiện thực hóa định hướng phát triển công nghiệp và gia tăng sức hút đầu tư của địa phương.

Thực tế cho thấy, không chỉ riêng Việt Đức, nhiều doanh nghiệp đã bắt đầu quan tâm đến các khu vực công nghiệp phía Bắc. Một số cụm công nghiệp (CCN) sau khi hoàn thiện hạ tầng nhanh chóng thu hút dự án và nâng cao tỷ lệ lấp đầy. Ngay cả những CCN đang trong quá trình chuẩn bị đầu tư như Vằng Mười, Nam Bằng Lũng cũng đã ghi nhận sự quan tâm của nhiều nhà đầu tư.

Những chuyển động này cho thấy hạ tầng và các điều kiện phát triển đã vượt khỏi phạm vi tiềm năng để từng bước chuyển hóa thành năng lực cạnh tranh thực tế. Sự xuất hiện của các dự án công nghiệp đồng thời tạo thêm năng lực sản xuất, gia tăng nhu cầu về logistics, dịch vụ hỗ trợ, lao động và các chuỗi cung ứng liên quan.

Khi một nhà máy đi vào hoạt động, giá trị tạo ra được thể hiện qua sản lượng, việc làm và khả năng hình thành các hoạt động kinh tế vệ tinh, từ đó mở rộng cơ hội phát triển và nâng cao sức hấp dẫn của cả khu vực. Xa hơn những dự án đang hình thành, khu vực phía Bắc đang từng bước chuyển từ tư duy tạo dựng điều kiện phát triển sang chủ động khai thác các cơ hội tăng trưởng.

Khi lợi thế kết nối ngày càng rõ nét, bài toán đặt ra không còn là mở thêm không gian phát triển mà là chuyển hóa các lợi thế sẵn có thành sức cạnh tranh thực chất, đủ khả năng thu hút và giữ chân doanh nghiệp.

Tạo lợi thế cạnh tranh, đón dòng vốn mới

Sự quan tâm ngày càng rõ của doanh nghiệp đối với khu vực phía Bắc là kết quả của quá trình chuẩn bị các điều kiện phát triển được thực hiện trong nhiều năm. Từ hoàn thiện kết nối giao thông đến mở rộng không gian công nghiệp, địa phương từng bước tạo lập nền tảng để nâng cao năng lực cạnh tranh và đón các dòng vốn mới. Trọng tâm hiện nay không còn nằm ở số lượng dự án, mà chuyển sang xây dựng những lợi thế đủ bền vững để doanh nghiệp lựa chọn đầu tư lâu dài.

Từ nguồn nguyên liệu sẵn có, Chi nhánh Công ty TNHH Kẻ Gỗ Bắc Kạn (Khu công nghiệp Thanh Bình, xã Thanh Thịnh) đang từng bước nâng tỷ trọng chế biến sâu và gia tăng giá trị sản xuất.

Theo ông Nguyễn Tiến Cương, Phó Giám đốc Sở Công Thương, khu vực phía Bắc hiện hội tụ nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển công nghiệp nhờ khả năng kết nối ngày càng cải thiện, quỹ đất còn dư địa mở rộng, nguồn nguyên liệu phong phú và chi phí sản xuất ở mức cạnh tranh. Trong đó, quỹ đất được xem là một lợi thế nổi bật. Khi nhiều địa phương công nghiệp truyền thống đang dần thu hẹp không gian phát triển, khu vực phía Bắc vẫn còn điều kiện để hình thành các khu, cụm công nghiệp gắn với đặc điểm từng địa bàn và định hướng phát triển của tỉnh.

Theo điều chỉnh Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, toàn tỉnh quy hoạch 74 CCN với tổng diện tích hơn 4.069ha; riêng khu vực phía Bắc có 15 CCN với diện tích gần 800ha. Đối với khu công nghiệp, toàn tỉnh quy hoạch 37 khu với diện tích trên 13.955ha; trong đó phía Bắc có 6 khu công nghiệp với quy mô khoảng 1.657ha. Đây được xem là dư địa quan trọng để mở rộng không gian sản xuất trong giai đoạn tới.

Quỹ đất và quy hoạch chỉ phát huy hiệu quả khi đi cùng hạ tầng đồng bộ và môi trường đầu tư thuận lợi. Những năm gần đây, tỉnh tập trung đầu tư hạ tầng kỹ thuật tại các khu, CCN từ giao thông nội bộ, điện, cấp thoát nước đến viễn thông và xử lý môi trường. Việc chuẩn bị đồng bộ giúp doanh nghiệp rút ngắn thời gian triển khai dự án, giảm chi phí đầu tư ban đầu và sớm đưa dự án vào vận hành.

Trong điều kiện cạnh tranh thu hút đầu tư ngày càng lớn, doanh nghiệp cũng không còn chỉ quan tâm đến diện tích đất hay các chính sách ưu đãi. Mức độ sẵn sàng của hạ tầng, khả năng kết nối chuỗi cung ứng, chất lượng phục vụ và tốc độ giải quyết thủ tục đang trở thành những yếu tố được cân nhắc nhiều hơn khi lựa chọn địa điểm đầu tư.

Cùng với đó, khu vực phía Bắc còn sở hữu lợi thế về nguồn nguyên liệu nông - lâm nghiệp, khoáng sản và các sản phẩm bản địa. Đây là yếu tố rất thuận lợi để phát triển công nghiệp chế biến, tăng liên kết giữa vùng nguyên liệu với khu vực sản xuất và từng bước nâng cao giá trị gia tăng.

Lợi thế về chi phí đầu tư và nguồn lao động tiếp tục bổ sung sức cạnh tranh cho khu vực. Nhiều địa phương đã chủ động chuẩn bị mặt bằng, cải thiện môi trường đầu tư và nâng cao chất lượng phục vụ doanh nghiệp. Xã Chợ Mới là một trong những địa bàn đang theo hướng đi này. Ông Triệu Tiến Trình, Bí thư Đảng ủy xã Chợ Mới, thông tin: Địa phương tập trung rà soát quy hoạch, chuẩn bị quỹ đất và đẩy mạnh cải cách hành chính nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp tiếp cận cơ hội đầu tư.

Định hướng đặt ra không phải phát triển các khu sản xuất đơn lẻ mà từng bước hình thành hệ sinh thái liên kết giữa công nghiệp - dịch vụ - logistics - vùng nguyên liệu, tạo hiệu ứng lan tỏa và mở rộng dư địa tăng trưởng cho toàn khu vực.

Ưu tiên chất lượng, hướng tới giá trị dài hạn

Mở rộng không gian công nghiệp không đồng nghĩa với thu hút đầu tư bằng mọi giá. Cùng với xu hướng phát triển xanh ngày càng rõ nét, khu vực phía Bắc định hướng ưu tiên các dự án có công nghệ tiên tiến, sử dụng hiệu quả tài nguyên và tạo ra giá trị gia tăng cao.

Hoạt động chế biến thực phẩm tại Công ty TNHH Việt Nam Misaki góp phần nâng cao giá trị sản xuất và mở rộng dư địa phát triển công nghiệp chế biến.

Theo định hướng của ngành Công Thương, thời gian tới tỉnh tiếp tục hoàn thiện hạ tầng khu, cụm công nghiệp; tăng cường xúc tiến đầu tư; ưu tiên các dự án công nghệ hiện đại, thân thiện với môi trường và có khả năng tạo sức lan tỏa. Các mô hình sản xuất sạch hơn, kinh tế tuần hoàn, chuyển đổi số và sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả sẽ tiếp tục được khuyến khích triển khai; đồng thời chú trọng nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và tăng cường liên kết giữa công nghiệp với thương mại, dịch vụ để tạo nền tảng phát triển dài hạn.

Thực tế cho thấy, lợi thế về quỹ đất hay chi phí chỉ tạo ưu thế trong giai đoạn đầu. Về lâu dài, sức cạnh tranh của địa phương được quyết định bởi chất lượng phát triển, hiệu quả quản trị và khả năng đồng hành cùng doanh nghiệp. Với dư địa phát triển còn lớn, nguồn nguyên liệu đa dạng, hạ tầng ngày càng hoàn thiện cùng định hướng thu hút đầu tư có chọn lọc, khu vực phía Bắc đang có điều kiện để hình thành các vùng công nghiệp tập trung theo hướng hiện đại và bền vững.

Đích đến của quá trình này không nằm ở số lượng dự án hay quy mô vốn đăng ký, mà ở khả năng tạo thêm giá trị cho nền kinh tế địa phương, mở rộng cơ hội việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân và gia tăng dư địa phát triển trong dài hạn. Điều đó đòi hỏi công nghiệp phải phát triển theo hướng gắn với lợi thế bản địa, tăng tỷ trọng chế biến sâu và từng bước hình thành các chuỗi sản xuất hoàn chỉnh.

Trong định hướng đó, công nghiệp không phát triển tách rời mà tiếp tục gắn với thế mạnh của từng địa bàn, thúc đẩy chế biến sâu và nâng cao giá trị các ngành kinh tế nền tảng. Đây cũng được xem là hướng đi để khu vực phía Bắc mở rộng dư địa tăng trưởng, hình thành các chuỗi giá trị mới và tạo nền tảng cho phát triển bền vững trong giai đoạn tới.