Các lực lượng chức năng tỉnh Lạng Sơn kiểm tra bảo đảm an toàn vệ sinh thực phẩm tại cửa hàng phục vụ ăn uống trên địa bàn phường Đông Kinh.

Theo báo cáo từ Cục Cảnh sát phòng, chống tội phạm về môi trường (C05), thực hiện cao điểm tấn công, trấn áp tội phạm, bảo đảm an ninh, trật tự Đại hội Đảng lần thứ XIV, Tết Nguyên đán Bính Ngọ năm 2026, riêng trong lĩnh vực y tế, an toàn thực phẩm đã phát hiện hơn 4.000 vụ vi phạm pháp luật (chiếm 38,6% tổng số vụ vi phạm). Trong đó, tập trung vào các hành vi: kinh doanh thực phẩm không rõ nguồn gốc; vi phạm quy định ghi nhãn, quảng cáo; không bảo đảm điều kiện an toàn thực phẩm.

Trục lợi bất chính, bất chấp sức khỏe cộng đồng

Tại các tỉnh, thành phố phát huy vai trò nòng cốt, Công an các địa phương triển khai đồng bộ các biện pháp nghiệp vụ, kiên quyết đấu tranh với các hành vi vi phạm pháp luật về an toàn thực phẩm. Ngay những ngày đầu năm 2026, Phòng An ninh kinh tế-Công an Hà Nội phối hợp Đội Quản lý thị trường số 14 (Chi cục Quản lý thị trường Hà Nội) tiến hành kiểm tra một cơ sở chế biến thực phẩm thuộc Công ty TNHH sản xuất và thương mại Dũng Phát (thôn Vạn Phúc, xã Nam Phù, Hà Nội) phát hiện hơn 60 tấn lòng lợn không rõ nguồn gốc được cấp đông từ 4 đến 6 tháng, bốc mùi, biến màu, không bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm. Phòng Cảnh sát kinh tế Công an thành phố Hải Phòng đã khởi tố vụ án hình sự, khởi tố 12 đối tượng về tội “Vi phạm quy định về an toàn thực phẩm” và “Thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng” trong vụ án sử dụng 130 tấn thịt lợn nhiễm dịch tả lợn châu Phi để sản xuất pate thành phẩm, chả giò rế và chả giò đặc biệt tại Công ty đồ hộp Hạ Long (Hải Phòng).

Tháng 2 vừa qua, Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Thanh Hóa đã khởi tố vụ án, khởi tố 5 bị can về tội “Vi phạm quy định về an toàn thực phẩm” quy định tại Điều 317 Bộ luật Hình sự. Trước đó, Cơ quan chức năng đã kịp thời thu giữ gần 1,2 tấn thịt lợn nhiễm dịch tả lợn châu Phi trước khi các đối tượng mang tiêu thụ ra thị trường. Mới đây, ngày 17/3, Công an Thành phố Hà Nội phát hiện đường dây giết mổ, tiêu thụ thịt bẩn đặc biệt lớn. Các đối tượng đã đưa 3.600 con lợn mắc dịch tả châu Phi (tương đương 300 tấn thịt bệnh) vào các chợ đầu mối, bếp ăn công nghiệp tại Hà Nội, Bắc Ninh. Trong chuỗi này, Công ty TNHH Thực phẩm Cường Phát được xác định là đầu mối phân phối thịt cho một số trường học, bếp ăn tập thể. Vụ án đã có 8 đối tượng bị khởi tố, trong đó đáng chú ý có bốn cán bộ kiểm dịch lợi dụng chức vụ để tiếp tay, bảo kê.

Việc các đối tượng thu mua hàng trôi nổi với giá rẻ, sau đó sơ chế lại để bán ra thị trường với danh nghĩa thực phẩm sạch là thủ đoạn thường thấy để trục lợi bất chính, bất chấp sức khỏe cộng đồng. Sau khi lực lượng chức năng phát hiện, báo chí thông tin, dư luận vô cùng phẫn nộ. Ông Nguyễn Minh Đức (phường Tây Hồ, Hà Nội) cho rằng: Trường học vốn là nơi cần bảo vệ nghiêm ngặt nhất về an toàn thực phẩm thì lại là nơi những kẻ bất lương “tuồn” hoặc tiếp tay “đầu độc” thế hệ trẻ, những chủ nhân tương lai của đất nước. Cũng bày tỏ sự lo lắng, chị Phạm Phương Hạnh, có hai con học tiểu học ở phường Định Công (Hà Nội) tha thiết mong lực lượng công an cùng các cơ quan chức năng khẩn trương điều tra, làm rõ trách nhiệm, xử lý đến cùng các cá nhân, tổ chức liên quan, không để vụ việc tương tự xảy ra để cha mẹ học sinh yên tâm mỗi khi đưa con đến trường.

Siết chặt quản lý, tăng hình phạt đủ sức răn đe

Tại Hội nghị thông tin báo chí về tình hình, kết quả công tác bảo đảm an ninh trật tự trong quý I-2026, Trung tướng Nguyễn Thanh Tùng, Giám đốc Công an Hà Nội nhấn mạnh: Hành vi kinh doanh thịt lợn bệnh không chỉ vi phạm pháp luật, bước đầu cơ quan chức năng xác định số lợn bệnh này đã đi vào bếp ăn của 26 trường học là “tội ác đầu độc thế hệ tương lai”. Trung tướng Nguyễn Thanh Tùng đề nghị Quốc hội tăng hình phạt đối với hành vi này, bởi các sai phạm này liên quan việc hủy hoại giống nòi.

Dù hệ thống pháp luật về an toàn thực phẩm tương đối đầy đủ, từ Luật An toàn thực phẩm năm 2010 đến các quy định của Bộ Y tế, Bộ Giáo dục và Đào tạo, nhưng thực tế vẫn xảy ra các vụ việc mất an toàn thực phẩm. Dưới góc độ pháp lý, Luật sư Nguyễn Thị Thanh Mai (Đoàn Luật sư Hà Nội) cho biết, theo quy định tại Điều 317 Bộ luật Hình sự 2015 và Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Hình sự 2025, tội vi phạm quy định về an toàn thực phẩm hiện có mức hình phạt cao nhất lên đến 20 năm tù. Tuy nhiên, thực tế số vụ vi phạm vẫn gia tăng cho thấy mức phạt chưa đủ sức răn đe. Luật sư đề xuất cần tăng mức phạt lên tù chung thân và xem xét loại bỏ hình phạt tiền trong cấu thành cơ bản. Riêng hành vi đưa thực phẩm bẩn vào trường học, Luật sư Mai đề nghị áp dụng tình tiết tăng nặng “Phạm tội đối với người dưới 16 tuổi” theo Điều 52 Bộ luật Hình sự vì người phạm tội cố ý thực hiện hành vi nguy hiểm cho trẻ em.

Tại Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI, thảo luận kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội 5 năm 2026-2030, một lần nữa công tác bảo đảm an toàn thực phẩm trong trường học-lĩnh vực gắn trực tiếp với sức khỏe học sinh và chất lượng nguồn nhân lực quốc gia lại được các đại biểu quan tâm. Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (Đoàn Hải Phòng) nêu quan điểm: Dù đã có hành lang pháp lý, nhưng thời gian qua vẫn liên tiếp xuất hiện các vụ việc về mất an toàn thực phẩm, điều này cho thấy hệ thống kiểm soát an toàn thực phẩm hiện vẫn có những kẽ hở. Bên cạnh đó, sự chồng chéo trong quản lý giữa các ngành, sự phân công, chịu trách nhiệm không rõ ràng dẫn tới sự phối hợp kém hiệu quả. Bà Nguyễn Thị Việt Nga đề nghị, cần có những điều chỉnh mạnh mẽ cả ở cấp luật và dưới luật.

Thảo luận tại Tổ 15, đại biểu Nguyễn Hải Long (Đoàn Đà Nẵng) đặt câu hỏi: Vì sao quy trình, thủ tục đầy đủ nhưng thực phẩm không bảo đảm vẫn có thể đưa vào trường học, bếp ăn tập thể? Theo đại biểu, cần triển khai đồng bộ ba yêu cầu cốt lõi là “nguồn sạch - giám sát chặt - minh bạch thông tin”. Trong đó, việc bảo đảm nguồn thực phẩm sạch thuộc trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước, đồng thời tăng cường giám sát không chỉ từ cơ quan chức năng, mà còn phát huy vai trò của cha mẹ học sinh, cộng đồng.

Người đứng đầu cơ sở, đơn vị phải chịu trách nhiệm bảo đảm an toàn thực phẩm ở mọi khâu chế biến, cung cấp đầy đủ thông tin truy xuất nguồn gốc khi có sự cố. Xem xét trách nhiệm người đứng đầu nếu buông lỏng quản lý, để xảy ra vi phạm trên địa bàn phụ trách; huy động sự tham gia giám sát của tổ chức, cá nhân trong công tác bảo đảm an toàn thực phẩm tại khu công nghiệp, bệnh viện, trường học.

Theo Báo Nhân Dân