Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, chiều 3/11/2026, Quốc hội thảo luận tại Hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực.

Phát biểu giải trình, làm rõ một số vấn đề đại biểu Quốc hội quan tâm, Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng cho biết, điện là vấn đề có liên quan đến hầu hết các gia đình, do đó dự án Luật nhận được sự quan tâm với rất nhiều ý kiến phát biểu.

Tại phiên thảo luận Tổ đã có 69 lượt với 306 ý kiến phát biểu. Tại phiên thảo luận Hội trường có thêm 12 lượt phát biểu với nhiều ý kiến.

Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng trân trọng cảm ơn các ý kiến phát biểu tâm huyết, trách nhiệm của các đại biểu Quốc hội và cho biết cơ quan chủ trì soạn thảo sẽ tiếp thu một cách tổng thể các ý kiến đã được phát biểu.

Ba mục tiêu cốt lõi của việc sửa đổi Luật Điện lực

Về mục tiêu, phạm vi sửa đổi và tính thống nhất của hệ thống pháp luật trong quá trình điều chỉnh, sửa đổi Luật Điện lực, Bộ trưởng Bộ Công Thương cho biết có ba mục tiêu cốt lõi.

Thứ nhất là tập trung thể chế hóa chủ trương của Đảng trong việc bảo đảm an ninh năng lượng thông qua Nghị quyết số 70-NQ/TW của Bộ Chính trị và luật hóa những nội dung đã được thực hiện trong thời gian qua theo Nghị quyết số 253/2025/QH15 của Quốc hội.

Thứ hai là giải quyết đồng bộ về phân cấp, phân quyền và các thủ tục hành chính mà trong thời gian qua đã triển khai.

Thứ ba, theo Bộ trưởng là đặc biệt quan trọng, là tháo gỡ, giải quyết những điểm nghẽn, vướng mắc trong quá trình triển khai thực hiện các công tác liên quan đến quy hoạch, triển khai quy hoạch và triển khai các dự án điện lực.

Bảo đảm đồng bộ giữa nguồn điện, lưới điện và nhu cầu phụ tải

Về triển khai quy hoạch điện và tổ chức thực hiện quy hoạch, Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng cho biết đây là vấn đề được rất nhiều đại biểu Quốc hội quan tâm, đặc biệt là tiến độ triển khai và những khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai Quy hoạch điện VIII.

Thực tế, sau hơn ba năm triển khai Quy hoạch điện VIII, đến nay mới đưa vào vận hành thương mại khoảng 5% công suất nguồn do còn nhiều vấn đề liên quan.

Chính vì thế, trong quá trình sửa đổi pháp luật về điện lực lần này, cơ quan chủ trì soạn thảo đã triển khai các nội dung để bảo đảm tính đồng bộ giữa nguồn điện, lưới điện và nhu cầu phụ tải, đồng thời linh hoạt trước các yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội.

Tại khoản 4 Điều 10 đã quy định các yêu cầu cơ bản về quy hoạch điện và cập nhật các phụ tải lớn, cơ cấu nguồn điện nền, nguồn linh hoạt và công suất dự phòng để được cụ thể hóa khi lập quy hoạch theo từng thời kỳ.

Bộ trưởng cho biết, hiện nay Chính phủ cũng đang chỉ đạo Bộ Công Thương triển khai cập nhật và điều chỉnh Quy hoạch điện VIII nhằm phù hợp với các điều kiện cũng như pháp luật sửa đổi trong thời gian qua.

Chia sẻ rủi ro trong đầu tư nhưng không chuyển toàn bộ rủi ro sang Nhà nước

Về cơ chế đầu tư và phát triển nguồn điện, lưới điện, Bộ trưởng cho biết đây cũng là một trong những nội dung rất quan trọng do còn nhiều vướng mắc trong thủ tục đầu tư cũng như cơ chế.

Thời gian qua, những nguồn điện lớn, nguồn điện nền như điện LNG và các nguồn điện khác khi triển khai còn có những vướng mắc. Vì vậy, trong lần sửa đổi Luật này, cơ quan chủ trì soạn thảo đã đưa vào các nội dung nhằm kiểm soát rủi ro của các bên có liên quan.

Đối với việc triển khai các dự án LNG, Bộ trưởng dẫn ý kiến của đại biểu Nguyễn Thị Thanh Bình (Đoàn ĐBQH tỉnh Hưng Yên) cho biết, chúng ta có 18 dự án điện khí LNG nhưng việc triển khai trên thực tế khá khó khăn. Dự án Luật đã đưa ra cơ chế để có sự chia sẻ và tạo điều kiện cho các nhà đầu tư khi đầu tư lớn, nhưng cũng phải bảo đảm chia sẻ rủi ro với Nhà nước.

“Không thể tất cả những rủi ro trong quá trình đầu tư lại được chuyển sang phía Nhà nước và cuối cùng được tính vào chi phí của người dân”, Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng nhấn mạnh.

Chính vì vậy, trong cơ cấu giá cũng đã đưa ra cơ cấu giá về công suất để bảo đảm tính dự phòng, bảo đảm đủ công suất và bảo đảm cho nhà đầu tư. Khi đầu tư các nguồn điện nền, nguồn điện lớn, lúc đưa vào vận hành, ngoài phần công suất khả dụng được huy động theo thị trường thì vẫn có thể được tính toán phần chi phí liên quan đến công suất.

Đối với các thủ tục trong đàm phán hợp đồng mua bán điện, dự thảo Luật cũng đã đưa ra cơ chế đàm phán hợp đồng mua bán điện căn cứ trên kết quả đấu thầu dự án và giá điện nằm trong khung giá điện.

Theo Bộ trưởng, đây là cơ sở quan trọng để triển khai ký kết hợp đồng, tránh thời gian đàm phán kéo dài.

Phát triển năng lượng tái tạo phải đồng bộ với nâng cấp hệ thống lưới điện thông minh

Về phát triển năng lượng tái tạo và điện gió ngoài khơi, Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng cho biết năng lượng tái tạo có ba tính chất rất quan trọng. Thứ nhất là không liên tục; thứ hai là chi phí biên cơ bản bằng không; thứ ba là không có dự phòng quay.

Do đó, tỷ trọng cũng như tiến độ phát triển năng lượng tái tạo bắt buộc phải đồng bộ với việc hoàn thiện và nâng cấp hệ thống lưới điện thông minh.

Đối với điện gió ngoài khơi, Bộ trưởng nhận định đây là lĩnh vực rất mới, đòi hỏi nguồn vốn lớn, công nghệ cao và gắn trực tiếp với quốc phòng, an ninh. Dự án Luật đã đưa ra các cơ chế cụ thể và cơ quan chủ trì soạn thảo sẽ tiếp tục tiếp thu ý kiến của các đại biểu Quốc hội để hoàn thiện hơn cơ chế này.

Bộ trưởng đồng thời lưu ý điện gió ngoài khơi phải được phân biệt với điện gió gần bờ. Theo thông lệ quốc tế, điện gió ngoài khơi (offshore wind) phải cách bờ ít nhất 50 hải lý, trong khi hiện nay quy định pháp luật về biển của Việt Nam là khoảng 6 hải lý.

“Như vậy, ở đây có sự chưa rõ ràng. Chúng tôi sẽ tiếp thu để làm rõ những khái niệm này và có cơ chế phù hợp”, Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng cho biết.

Giá điện phải phản ánh chi phí hợp lý, hợp lệ

Về giá điện, hỗ trợ tiền điện và xóa bù chéo, tư lệnh ngành Công Thương cho biết đây cũng là vấn đề được rất nhiều đại biểu Quốc hội quan tâm.

Tại điểm b khoản 12 Điều 5 của dự thảo Luật đã quy định giá điện được hình thành theo cơ chế thị trường nhưng có sự điều tiết của Nhà nước, phù hợp với cấp độ phát triển của thị trường điện cạnh tranh và bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.

“Trên cơ sở đó, quan điểm xuyên suốt là giá điện phải phản ánh chi phí hợp lý, hợp lệ và vận hành theo cơ chế thị trường”, Bộ trưởng nhấn mạnh.

Theo quy định của Nghị định số 72 và Nghị định số 278, hằng năm, trước khi kết thúc năm tài chính, EVN phải công bố kết cấu chi phí. Bộ Công Thương, Bộ Tài chính cùng với Kiểm toán Nhà nước sẽ kiểm toán, đánh giá chi phí và công bố các chi phí này minh bạch trên website của Bộ Công Thương.

Đối với khung giá phát điện, Bộ trưởng khẳng định cơ quan chủ trì soạn thảo đã tiếp thu ý kiến của đại biểu Quốc hội, giao cho một đơn vị độc lập, không nằm trong các đơn vị phát điện và thực hiện các hoạt động điện lực trực thuộc cơ quan quản lý nhà nước, xây dựng khung giá điện nhằm vừa bảo đảm tính độc lập, vừa bảo đảm tính khách quan và kịp thời.

Về chính sách hỗ trợ tiền điện, điểm c khoản 13 Điều 5 quy định về hỗ trợ tiền điện. Theo Bộ trưởng, Quyết định số 28 năm 2014 của Thủ tướng Chính phủ và sau này được cập nhật trong Quyết định số 14 năm 2025 đã quy định rõ về cơ cấu biểu giá và mức hỗ trợ từ nguồn ngân sách cho các đối tượng yếu thế, với mức tương đương 30 số điện theo giá điện ở bậc một.

Đối với việc hỗ trợ để thu hút đầu tư cho các đối tượng như trong thực tế thời gian qua đã có, Bộ trưởng cho biết sẽ được quy định thông qua các nguồn để bảo đảm không ảnh hưởng đến kế hoạch ngân sách nhà nước và được tách bạch theo quy định và tinh thần của Nghị quyết số 70.

Về xóa bỏ bù chéo giá điện, dự án Luật đã quy định giao Thủ tướng Chính phủ quyết định lộ trình dựa trên đánh giá tác động một cách đầy đủ.

“Bởi vì rõ ràng, lộ trình xóa bỏ bù chéo bao gồm cả đối tượng và vùng, miền. Chúng ta phải đánh giá một cách rất kỹ lưỡng đối với từng nhóm đối tượng, từng vùng, miền”, Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng nêu rõ.

Kết thúc phần giải trình, Bộ trưởng Bộ Công Thương nhấn mạnh, việc sửa đổi Luật Điện lực lần này nhằm giải quyết các yêu cầu về tháo gỡ các điểm nghẽn trong đầu tư, vận hành hệ thống điện; phân cấp và cải cách các thủ tục gắn với trách nhiệm thực thi; bảo đảm chính sách minh bạch, đồng bộ và kiểm soát được chi phí.

Chính phủ sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các cơ quan của Quốc hội, tiếp thu các ý kiến của đại biểu Quốc hội, hoàn thiện dự án Luật trình Quốc hội xem xét, quyết định.