Một trong những yêu cầu quan trọng khi TP. Hồ Chí Minh triển khai Nghị quyết 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia (Nghị quyết 57) là đưa khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trở thành động lực phát triển thực chất. Muốn vậy, kết quả nghiên cứu từ các trường đại học, viện nghiên cứu không thể chỉ dừng ở phòng thí nghiệm, mà cần được kết nối với nhu cầu sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp. Đây cũng là khâu mà Sàn Giao dịch công nghệ TP. Hồ Chí Minh và Trung tâm Khởi nghiệp sáng tạo thành phố (SIHUB) đang tập trung thúc đẩy.

Theo ông Võ Duy Khanh, Trưởng phòng Giao dịch công nghệ, Trung tâm Khởi nghiệp sáng tạo TP. Hồ Chí Minh, Sở Khoa học và Công nghệ TP. Hồ Chí Minh, hoạt động nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ của các trường đại học, viện nghiên cứu, tổ chức khoa học có vai trò quan trọng trong thúc đẩy ứng dụng tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất. Để nguồn lực nghiên cứu gặp được nhu cầu ứng dụng, cần có một tổ chức trung gian làm nhiệm vụ kết nối cung - cầu, giúp nhà khoa học và doanh nghiệp tìm được tiếng nói chung, cùng giải quyết những bài toán thực tiễn.

Qua hoạt động của Sàn Giao dịch công nghệ TP. Hồ Chí Minh và SIHUB, ông Khanh nhận định thành phố có lợi thế về nguồn nhân lực công nghệ và hệ thống phòng thí nghiệm. Các kết quả nghiên cứu bước đầu bám sát thị trường, tiếp cận được nguồn thông tin nghiên cứu quốc tế. Mối liên kết giữa trường đại học và doanh nghiệp cũng có chuyển biến so với những năm trước, dù mức độ kết nối hiện vẫn còn hạn chế.

Điểm nghẽn nằm ở khả năng chuyển giao và thương mại hóa

Theo ông Võ Duy Khanh, một trong những khó khăn khi đưa kết quả nghiên cứu từ trường đại học đến doanh nghiệp là điều kiện chuyển giao chưa được chuẩn bị đầy đủ. Nhiều kết quả nghiên cứu chưa được đẩy mạnh xác lập quyền sở hữu trí tuệ; tỷ lệ phân chia giữa quyền của tác giả nghiên cứu và quyền sở hữu của đơn vị cũng chưa được làm rõ.

Bên cạnh đó, các kết quả nghiên cứu chưa được phân loại cụ thể theo mức độ hoàn thiện và mức độ sẵn sàng chuyển giao trên thang đo thương mại hóa. Doanh nghiệp vì vậy gặp khó khăn khi đánh giá công nghệ có thể ứng dụng ngay, cần tiếp tục hoàn thiện hay còn phải trải qua giai đoạn thử nghiệm.

Một trở ngại khác là bài toán kinh tế của công nghệ chưa được lượng hóa rõ ràng. Chi phí đầu tư, ứng dụng công nghệ và hiệu quả kinh tế mà doanh nghiệp có thể đạt được chưa được thể hiện thành những con số cụ thể. Khi thiếu cơ sở so sánh giữa chi phí và lợi ích, việc thuyết phục doanh nghiệp tiếp nhận, đầu tư cho công nghệ mới sẽ khó khăn hơn.

Những vấn đề này cho thấy kết nối viện, trường với doanh nghiệp không đơn thuần là giới thiệu một công trình nghiên cứu hay đưa thông tin công nghệ lên sàn giao dịch. Quá trình chuyển giao cần làm rõ quyền sở hữu trí tuệ, mức độ hoàn thiện, khả năng ứng dụng, chi phí và hiệu quả kinh tế. Đây là những điều kiện quan trọng để kết quả nghiên cứu có thể bước tiếp từ phòng thí nghiệm sang sản xuất, kinh doanh.

Sàn giao dịch công nghệ làm đầu mối kết nối cung - cầu

Để cải thiện khả năng kết nối, Sàn Giao dịch công nghệ TP. Hồ Chí Minh tiếp tục được định hướng là nơi tập trung thông tin về công nghệ, thiết bị và các kết quả nghiên cứu sẵn sàng chuyển giao. Hiện sàn có hơn 20 trường đại học, viện nghiên cứu đăng tải thông tin.

Qua 9 tháng năm 2026, sàn đã hỗ trợ khoảng 240 đơn vị gồm doanh nghiệp, viện, trường và trung tâm nghiên cứu giới thiệu, chào bán hơn 400 công nghệ, thiết bị ở các mức độ hoàn thiện khác nhau. Trong đó, có công nghệ đã được thương mại hóa và có cả những sản phẩm ở quy mô thí điểm (pilot) đang tìm kiếm nhà đầu tư để tiếp tục hoàn thiện. Hoạt động trên nền tảng số ghi nhận khoảng 20.000 lượt kết nối thông tin.

Sàn Giao dịch công nghệ cũng đang hợp tác với 9 địa phương phía Nam nhằm luân chuyển thông tin, kết nối cung - cầu. Đồng thời, sàn chọn lọc hơn 3.000 thiết bị của các viện nghiên cứu, doanh nghiệp TP. Hồ Chí Minh để đưa lên Sàn Giao dịch công nghệ quốc gia.

Theo ông Khanh, để phát huy vai trò kết nối giữa các bên, hoạt động nghiên cứu cần xuất phát từ nhu cầu thực tế của doanh nghiệp, thay vì chỉ dừng ở khả năng nghiên cứu của các tổ chức khoa học. Cùng với đó, cần nâng cao năng lực chuyển giao thông qua việc hoàn thiện hồ sơ giới thiệu công nghệ, giúp nhóm nghiên cứu và doanh nghiệp có được ngôn ngữ chung, thống nhất cách đánh giá và khả năng ứng dụng công nghệ.

Một yêu cầu khác là phát huy vai trò trung gian của Sở Khoa học và Công nghệ, duy trì hạ tầng kết nối để thông tin về nguồn cung công nghệ và nhu cầu của doanh nghiệp được lưu thông. Các trung tâm khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo và trường đại học như Đại học Bách khoa, Đại học Y Dược TP. Hồ Chí Minh cần được phát huy vai trò trong tổ chức thử nghiệm, tạo điều kiện đưa kết quả nghiên cứu vào quy trình sản xuất thực tế, qua đó đánh giá và tiếp tục hoàn thiện sản phẩm.

Những giải pháp này cũng đặt ra yêu cầu mở rộng phối hợp giữa các địa phương phía Nam, không chỉ dừng ở việc chia sẻ thông tin mà cần hình thành hoạt động kết nối cung - cầu thường xuyên, có chọn lọc công nghệ và thiết bị phù hợp với nhu cầu ứng dụng.

Khi nghiên cứu được định hướng từ nhu cầu thị trường, quyền sở hữu trí tuệ và mức độ sẵn sàng chuyển giao được làm rõ, doanh nghiệp có cơ sở để tiếp nhận và đầu tư. Đó cũng là cách để rút ngắn khoảng cách giữa nghiên cứu và sản xuất, đưa nguồn lực khoa học, công nghệ của thành phố tham gia trực tiếp hơn vào quá trình phát triển.

Trong triển khai Nghị quyết 57-NQ/TW, kết nối giữa Nhà nước, nhà trường, nhà khoa học và doanh nghiệp cần được cụ thể hóa bằng những hoạt động chuyển giao có khả năng tạo ra sản phẩm, giá trị kinh tế. Vai trò của tổ chức trung gian như Sàn Giao dịch công nghệ và SIHUB vì vậy không chỉ là nơi giới thiệu công nghệ, mà còn góp phần hoàn thiện điều kiện để công nghệ được tiếp nhận, thử nghiệm và ứng dụng.