Làm rõ các điểm nghẽn về hạ tầng trạm sạc xe điện

Phát biểu khai mạc hội thảo, ông Phạm Văn Dùng, Phó Tổng biên tập Tạp chí Xây dựng đặt ra vấn đề nhu cầu của người đi đường. Người đi cao tốc cần biết trạm nào đã có dịch vụ sạc và xe của mình sạc được ở đó hay không.

Theo số liệu của Cục Đường bộ Việt Nam (Bộ Xây dựng), hiện nay, 10 trạm dừng nghỉ trên cao tốc đã có dịch vụ sạc.

Với trạm đang khai thác, có nơi cần bố trí lại bãi đỗ, có nơi phải bổ sung đường dây và trạm biến áp hoặc rà soát hợp đồng. 

Với cao tốc đang xây dựng, cần tính chỗ sạc và nguồn điện ngay từ khâu thiết kế. Số vị trí sạc, công suất trụ và chỗ chờ cần căn cứ vào loại xe, giờ xe đến và thời gian dừng.

Khi trạm đi vào hoạt động, có ba việc cần làm rõ: Xe và trụ tương thích đến đâu? Cần kiểm tra gì tại hiện trường trước khi đóng điện? Số điện của từng phiên sạc được đo và đối chiếu thế nào khi tính tiền?

Với điện mặt trời và pin lưu trữ, cần tính xem hệ thống hỗ trợ được bao nhiêu công suất lúc đông xe và chi phí có phù hợp hay không.

Ông Phạm Văn Dùng lưu ý, trước ngày 1/1/2027 là thời hạn hoàn thiện hệ thống sạc đối với các trạm dừng nghỉ thuộc diện chuyển tiếp theo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về trạm dừng nghỉ đường bộ (QCVN 43:2024/BGTVT). Còn từ ngày 1/7/2027, Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về trụ sạc, trạm sạc xe điện (QCVN 32:2026/BCT) sẽ có hiệu lực.

Vì vậy, cần thiết phải trao đổi về việc trạm đã hoạt động trước ngày Quy chuẩn mới có hiệu lực, sau đó lắp thêm trụ hoặc tăng công suất.

Trong khuôn khổ hội thảo, ông Phạm Văn Dùng đề nghị các đại biểu tham dự hội thảo đi vào từng trường hợp cụ thể để làm rõ các trạm sạc đang vướng gì, đơn vị nào có thể xử lý và cần hướng dẫn ở điểm nào.

Đồng bộ, thống nhất các quy định để phát triển giao thông xanh

Phát biểu chỉ đạo tại hội thảo, ông Nguyễn Hữu Tiến, Phó Vụ trưởng Vụ Khoa học công nghệ, môi trường và vật liệu xây dựng (Bộ Xây dựng) cho biết, phát triển kinh tế xanh, giảm phát thải carbon là chủ trương lớn, nhất quán và xuyên suốt của Đảng qua các thời kỳ.

Các Nghị quyết, Kết luận của Ban Chấp hành Trung ương Đảng và Văn kiện Đại hội Đảng đều đặt ra mục tiêu thúc đẩy chuyển đổi, tăng trưởng kinh tế theo hướng xanh, bền vững. Trong đó, nêu rõ các mục tiêu, nhiệm vụ cụ thể về phát triển công nghiệp xanh, công trình xanh, giao thông xanh, các vùng phát thải thấp trong đô thị.

Để thực hiện cam kết của Việt Nam tại Hội nghị COP26, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành 876/QĐ-TTg ngày 22/7/2022 về chuyển đổi năng lượng xanh của ngành Giao thông vận tải. Theo đó, Bộ Công thương được giao nhiệm vụ xây dựng cơ chế chính sách về phát triển hạ tầng sạc cho xe điện. Đến ngày 29/9/2026, Bộ Công thương đã ban hành QCVN 32:2026/BCT.

Ông Nguyễn Hữu Tiến đánh giá, đây là một trong những Quy chuẩn hết sức quan trọng trong việc định hướng các công nghệ, giải pháp kỹ thuật nhằm tạo thuận lợi cho doanh nghiệp phát triển hệ thống trụ sạc, trạm sạc cho xe điện.

Trong bối cảnh đó, lãnh đạo Bộ Xây dựng đánh giá cao Tạp chí Xây dựng đã phối hợp với các đơn vị liên quan tổ chức hội thảo để kết nối việc thực hiện quy chuẩn với nhiệm vụ phát triển hệ thống trụ sạc, trạm sạc.

Ông Nguyễn Hữu Tiến đề nghị các đại biểu tham dự hội thảo tập trung làm rõ tính tương thích của hệ thống trụ sạc, trạm sạc hiện nay với các quy định của Quy chuẩn mới; các doanh nghiệp, chủ đầu tư cần lưu ý tuân thủ những yêu cầu kỹ thuật nào? Giải pháp đồng bộ các quy định của QCVN 32:2026/BCT và QCVN 43:2024/BGTVT về trạm dừng nghỉ đường bộ…

Phát triển hạ tầng sạc điện tại trạm dừng nghỉ cao tốc còn vướng mắc

Tham luận tại hội thảo, ông Đoàn Chí Hiếu, Trưởng phòng Thẩm định - Cục Đường bộ Việt Nam cho biết, trên hệ thống quốc lộ hiện nay có 54 trạm dừng nghỉ đã khai thác. Trong đó có 10 trạm dừng nghỉ trên cao tốc đã cung cấp dịch vụ sạc, gồm 6 trạm trên tuyến Bắc - Nam phía Đông và 4 trạm trên các tuyến khác.

Tại ba trạm trên cao tốc Hà Nội - Hải Phòng, 68 trong tổng số 136 vị trí sạc đã vận hành, sử dụng trụ sạc một chiều (DC) công suất 60-250kW. Tại trạm Hải Đăng ở Km36 cao tốc Hà Nội - Thái Nguyên, bên trái tuyến đã vận hành đủ 20 vị trí theo thiết kế, sử dụng trụ 120kW, đầu nối CCS2. Bên phải có 20 vị trí theo thiết kế và đang hoàn thiện.

Trên tuyến Bắc - Nam phía Đông, trạm Mai Sơn - QL45 đã vận hành 20 vị trí mỗi bên. Tại Hàm Nghi - Vũng Áng và Vũng Áng - Bùng, mỗi trạm đã vận hành 12 vị trí mỗi bên.

Trong nhóm 21 trạm được Cục Đường bộ theo dõi về tiến độ trên tuyến này, 17 trạm đang thi công hạ tầng sạc, quy mô 10 - 26 vị trí sạc mỗi bên trạm dừng nghỉ và dự kiến hoàn thành trong năm 2026.

Theo ông Đoàn Chí Hiếu, việc phát triển hạ tầng sạc điện tại các trạm dừng nghỉ trên đường bộ cao tốc ở Việt Nam vẫn còn một số vướng mắc.

Thứ nhất, đối với các trạm dừng nghỉ hoàn thành trước QCVN 43:2024/BGTVT, vẫn còn tình trạng thiếu nhiều hạng mục, phải đầu tư bổ sung, trong đó có trạm sạc điện. Diện tích bãi đỗ không đủ không gian bố trí các trụ sạc/trạm biến áp.

Về hạ tầng cung cấp điện, một số trạm có vị trí xa khu dân cư, khó tiếp cận lưới điện; chi phí đầu tư đường dây và trạm biến áp cao; hạ tầng lưới điện một số khu vực chưa đáp ứng công suất phục vụ cho các trạm sạc nhanh, siêu nhanh.

Thứ ba, liên quan đến các quy định trong hợp đồng của trạm dừng nghỉ. Các trạm dừng nghỉ trên cao tốc do Tổng công ty Đầu tư phát triển đường cao tốc Việt Nam (VEC) đầu tư chưa triển khai được do phải điều chỉnh, xử lý hợp đồng kinh doanh khai thác với các nhà đầu tư hiện hữu. Trong khi đó, các trạm thuộc các dự án đầu tư theo hình thức BOT cần điều chỉnh, bổ sung hợp đồng nhằm đảm bảo quyền lợi và nghĩa vụ của nhà đầu tư.

Thứ tư là vướng mắc về pháp lý và công nghệ. QCVN 32:2026/BCT sẽ có hiệu lực từ 1/7/2027 với quy định dùng chung, nhưng một số trạm sạc hiện nay phục vụ chủ yếu cho một loại xe, hạn chế đối với các loại xe điện khác. Bên cạnh đó, công nghệ sạc điện/cung cấp năng lượng xanh phát triển rất nhanh và đa dạng, cần phải nghiên cứu để lựa chọn và có bước đi phù hợp.

Từ thực tế đó, ông Đoàn Chí Hiếu đề xuất các trạm đã đầu tư trước khi QCVN 43:2024/BGTVT có hiệu lực cần rà soát, bổ sung và hoàn thiện hạ tầng trạm sạc điện theo QCVN 32:2026/BCT.

Đối với 21 trạm dừng nghỉ đang xây dựng trên cao tốc Bắc - Nam phía Đông, các nhà đầu tư cần đẩy nhanh tiến độ hoàn thành hạ tầng trạm sạc điện theo QCVN 32:2026/BCT, đồng thời nghiên cứu, tiếp cận công nghệ sạc tiên tiến, đáp ứng việc chuyển đổi trong tương lai.

Đối với các dự án đầu tư xây dựng đường cao tốc đang thực hiện, các chủ đầu tư phải rà soát, bổ sung đầy đủ trạm dừng nghỉ, hạ tầng sạc điện và hoàn thành đồng thời cùng dự án.

Các địa phương, các Tổng công ty (VEC, VIDIFI) khẩn trương tháo gỡ các vướng mắc về thủ tục để đầu tư và hoàn thiện hạ tầng sạc điện trong các dự án đường cao tốc. Các địa phương, chủ đầu tư cần quan tâm phối hợp, hỗ trợ các nhà đầu tư về kết nối nguồn điện.

Trong khi đó, các cơ quan quản lý Nhà nước cần xem xét bổ sung quy hoạch hệ thống cung cấp điện, năng lượng đối với đường cao tốc; xem xét trách nhiệm của nhà nước/doanh nghiệp đối với việc cung cấp điện đến khu vực trạm dừng nghỉ.

Trong phần thảo luận, các đại biểu đã tập trung trao đổi về các nội dung: Phạm vi áp dụng các quy định của QCVN 32:2026/BCT khi thiết kế trụ sạc, trạm sạc tại các chung cư, không gian ngầm; quy định về khoảng cách giữa các xe khi dừng đỗ trên cao tốc khi sạc điện; quy định về quy mô, công suất của các trạm sạc; xem xét bổ sung quy định về thiết bị sạc…

Kết luận hội thảo, ông Phạm Văn Dùng đánh giá, thông qua các tham luận và thảo luận, một việc cần làm sớm là tính chỗ sạc và nguồn điện ngay từ khi thiết kế trạm dừng nghỉ.

Với các trạm đang khai thác, cần xác định rõ vướng mắc ở đâu và đơn vị nào có thể xử lý. Khi đưa trạm vào phục vụ, người đi đường cần biết xe của mình có sạc được hay không, sạc có an toàn không và tiền sạc được tính thế nào.

Tạp chí Xây dựng sẽ tổng hợp các ý kiến theo từng trường hợp cụ thể. Những câu hỏi còn cần hướng dẫn về cách áp dụng QCVN 32:2026/BCT sẽ được gửi Bộ Công Thương bằng văn bản.