Giai đoạn 2026 - 2030, ngành Công Thương đứng trước yêu cầu chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng dựa nhiều hơn vào năng suất, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Những biến động của chuỗi cung ứng toàn cầu, yêu cầu giảm phát thải, truy xuất nguồn gốc và tiêu chuẩn bền vững ngày càng cao… đòi hỏi doanh nghiệp phải nâng cao năng lực công nghệ, từng bước làm chủ các công nghệ cốt lõi và tăng cường khả năng tham gia chuỗi giá trị toàn cầu.

Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo là động lực trực tiếp để nâng cao năng suất (Ảnh Triển lãm thành tựu Đất nước tháng 9/2025)

Kế hoạch xác định khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo là động lực trực tiếp để nâng cao năng suất, chất lượng, giá trị gia tăng, năng lực tự chủ và sức cạnh tranh của ngành Công Thương. Trong lĩnh vực công nghiệp, trọng tâm hướng đến phát triển và làm chủ các công nghệ phục vụ cơ khí chế tạo, công nghiệp hỗ trợ, năng lượng, khai thác và chế biến khoáng sản, luyện kim, hóa chất và vật liệu; thúc đẩy sản xuất thông minh, nâng cao tỷ lệ nội địa hóa và năng lực tham gia chuỗi cung ứng của doanh nghiệp trong nước. Hoạt động nghiên cứu, ứng dụng và thương mại hóa công nghệ được định hướng gắn chặt với nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp và yêu cầu phát triển các ngành công nghiệp nền tảng.

Ưu tiên phát triển công nghệ trong các ngành công nghiệp trọng điểm

Đến năm 2030, Kế hoạch đặt mục tiêu góp phần duy trì tốc độ tăng năng suất lao động công nghiệp bình quân 7,5%/năm; nâng cao năng lực làm chủ công nghệ chiến lược, phát triển các sản phẩm công nghệ có giá trị gia tăng cao và năng lực xuất khẩu.

Ngành Công Thương phấn đấu hỗ trợ tối thiểu 200 doanh nghiệp ứng dụng công nghệ tiên tiến, triển khai các nhiệm vụ thuộc Chương trình sản xuất thông minh, chuyển đổi số và Chương trình năng suất chất lượng, qua đó nâng cao hiệu quả sản xuất, kinh doanh và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

Trong lĩnh vực cơ khí chế tạo và công nghiệp hỗ trợ, các nhiệm vụ nghiên cứu tập trung làm chủ công nghệ đúc, rèn, nhiệt luyện, xử lý bề mặt, gia công chính xác, linh kiện truyền động, thiết bị công nghiệp; phát triển linh kiện điện tử, cảm biến, vi mạch, vật liệu điện tử; xây dựng lộ trình nội địa hóa, nâng cao năng lực nhà cung cấp và dịch vụ bảo trì đạt chuẩn.

Đối với ngành điện và năng lượng, ưu tiên phát triển công nghệ lưới điện thông minh, công nghệ điều độ, vận hành hệ thống điện có tỷ trọng năng lượng tái tạo cao; truyền tải điện ngầm, dưới biển phục vụ điện gió ngoài khơi; thiết bị điện cao áp, HVDC/FACTS; hệ thống lưu trữ năng lượng (BESS); hydrogen, amoniac, nhiên liệu hàng không bền vững (SAF), nhiên liệu sinh học; CCUS và các giải pháp sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả phục vụ chuyển dịch năng lượng.

Trong lĩnh vực khai thác, chế biến khoáng sản và luyện kim, Kế hoạch ưu tiên đổi mới công nghệ theo hướng cơ giới hóa, tự động hóa, thông minh hóa; ứng dụng AI, dữ liệu lớn, bản sao số và các công nghệ giám sát thời gian thực trong quản lý, khai thác và chế biến khoáng sản. Trọng tâm hướng đến làm chủ công nghệ tuyển, làm giàu, thủy luyện, tinh luyện và chế biến sâu, tạo ra các sản phẩm có giá trị gia tăng cao phục vụ công nghiệp bán dẫn, vật liệu pin, năng lượng mới và các ngành công nghiệp nền tảng; đồng thời nâng cao hiệu quả thu hồi tài nguyên, tận dụng quặng nghèo, khoáng sản đi kèm và nguồn nguyên liệu thứ cấp.

Các ngành hóa chất, công nghiệp vật liệu, dệt may, da giày… được định hướng đẩy mạnh ứng dụng công nghệ tiên tiến, phát triển vật liệu mới, tự động hóa quy trình sản xuất, nâng cao chất lượng sản phẩm và khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế.

Trong lĩnh vực sản xuất thông minh, Kế hoạch tập trung phát triển các nền tảng ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn, Internet vạn vật (IoT), hệ thống điều hành sản xuất và các công cụ quản trị số. Việc ứng dụng các công nghệ này nhằm tối ưu hóa quy trình, nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực và khả năng tham gia chuỗi cung ứng của doanh nghiệp.

Gắn nghiên cứu khoa học với nhu cầu doanh nghiệp và thương mại hóa kết quả

Kế hoạch yêu cầu đổi mới phương thức tổ chức, quản lý hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo theo hướng lấy doanh nghiệp làm trung tâm, lấy hiệu quả ứng dụng và thương mại hóa kết quả nghiên cứu làm thước đo. Đối với các ngành công nghiệp, hoạt động nghiên cứu được định hướng giải quyết những yêu cầu cụ thể của sản xuất như làm chủ quy trình công nghệ, nâng cao chất lượng sản phẩm, tăng năng suất, giảm chi phí và từng bước nâng cao năng lực thiết kế, chế tạo của doanh nghiệp trong nước.

Bộ Công Thương cũng định hướng phát triển hạ tầng nghiên cứu, thử nghiệm, đo lường, kiểm định và đánh giá chất lượng; hỗ trợ hình thành các mô hình trình diễn công nghệ, dây chuyền sản xuất thử nghiệm và hệ thống tư vấn, chuyển giao công nghệ phục vụ doanh nghiệp.

Mô hình tổ máy biến áp điện lực 500 KV, công suất 3x300 MVA - sản phẩm đánh dấu lần đầu Việt Nam làm chủ hoàn toàn công nghệ chế tạo máy biến áp công suất lớn

Công tác phát triển nguồn nhân lực khoa học và công nghệ được triển khai gắn với nhu cầu của các ngành sản xuất. Hoạt động hợp tác quốc tế tập trung vào tiếp nhận, làm chủ công nghệ tiên tiến, thúc đẩy liên kết giữa các tổ chức nghiên cứu trong nước và đối tác nước ngoài, hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực nghiên cứu, phát triển và đổi mới công nghệ.

Đối với chuyển đổi xanh và kinh tế tuần hoàn, Kế hoạch ưu tiên nghiên cứu, ứng dụng các công nghệ tiết kiệm năng lượng, nguyên vật liệu, giảm phát thải, tái chế và tái sử dụng tài nguyên; thúc đẩy mô hình sản xuất sạch hơn, sản xuất thông minh và quản trị bền vững.

Về tổ chức thực hiện, Bộ Công Thương giao Cục Khoa học, Công nghệ và Chuyển đổi số làm đầu mối tham mưu, điều phối, theo dõi và đánh giá việc triển khai Kế hoạch. Các đơn vị thuộc Bộ, viện nghiên cứu, cơ sở giáo dục đại học và doanh nghiệp căn cứ chức năng, nhiệm vụ được giao để xây dựng, đề xuất và tổ chức thực hiện các nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Các đơn vị quản lý nhà nước chuyên ngành thuộc Bộ - trong đó có Cục Công nghiệp - chủ trì xác định bài toán, nhu cầu công nghệ của ngành, lĩnh vực phụ trách; phối hợp với Cục Khoa học, Công nghệ và Chuyển đổi số đề xuất danh mục nhiệm vụ nghiên cứu, ứng dụng và chuyển giao công nghệ. Kế hoạch giai đoạn 2026 - 2030 là cơ sở để ngành Công Thương tập trung nguồn lực cho các nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, thúc đẩy quá trình hiện đại hóa sản xuất, nâng cao năng lực tự chủ công nghệ và phát triển công nghiệp theo hướng bền vững.

Toàn văn Quyết định tại đây.

Lý Quốc Thịnh