Sáng 13/10, tại Hà Nội, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam phối hợp Hội Khoa học kỹ thuật An toàn thực phẩm Việt Nam tổ chức Hội thảo “Đóng góp ý kiến cho Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi)”.

Phát biểu khai mạc hội thảo, Giáo sư, Tiến sĩ Trương Xuân Lam, Phó Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (Liên hiệp Hội Việt Nam) cho biết: An toàn thực phẩm là vấn đề có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với sức khỏe cộng đồng, chất lượng cuộc sống của nhân dân và sự phát triển bền vững của đất nước. Đây không chỉ là yêu cầu trong quản lý nhà nước, mà còn gắn trực tiếp với chất lượng giống, vật tư đầu vào, hoạt động sản xuất, chế biến, bảo quản, vận chuyển, phân phối thực phẩm.

Đặc biệt, trong bối cảnh phương thức sản xuất, kinh doanh thực phẩm ngày càng đa dạng, thương mại điện tử phát triển nhanh, công nghệ chế biến, bảo quản và phân phối không ngừng đổi mới, yêu cầu về an toàn thực phẩm ngày càng trở nên quan trọng. Bởi vậy, việc sửa đổi Luật An toàn thực phẩm năm 2010 là yêu cầu cần thiết, nhằm đáp ứng tốt hơn đòi hỏi của thực tiễn và nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước.

Để góp ý hoàn thiện luật, Giáo sư, Tiến sĩ Trương Xuân Lam cho rằng, cần hoàn thiện cơ chế kiểm tra, giám sát và hậu kiểm an toàn thực phẩm, tăng cường năng lực phát hiện, cảnh báo và xử lý nguy cơ, bảo đảm việc kiểm soát thực phẩm được thực hiện thực chất trong suốt quá trình sản xuất, lưu thông và tiêu dùng, phân bổ nguồn lực kiểm tra phù hợp với mức độ rủi ro của từng nhóm sản phẩm. Đồng thời, hoàn thiện cơ chế quản lý, công bố và kiểm soát chất lượng sản phẩm thực phẩm...

Đồng thời, tăng cường truy xuất nguồn gốc và chuyển đổi số trong quản lý an toàn thực phẩm. Cần thúc đẩy kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan quản lý và các chủ thể trong chuỗi cung ứng; từng bước hình thành hệ thống thông tin đồng bộ, minh bạch, hỗ trợ giám sát, cảnh báo sớm, thu hồi sản phẩm không bảo đảm an toàn và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Bên cạnh đó, cần phân định rõ trách nhiệm và tăng cường phối hợp giữa các cơ quan quản lý. Việc xác định rõ thẩm quyền, trách nhiệm của từng cơ quan, từng cấp quản lý và từng chủ thể trong chuỗi cung ứng là điều kiện quan trọng để khắc phục tình trạng chồng chéo, nâng cao hiệu quả phối hợp và bảo đảm tính thống nhất trong tổ chức thực hiện pháp luật.

Để nâng cao trách nhiệm của doanh nghiệp và các chủ thể tham gia chuỗi thực phẩm, cần kết hợp hiệu quả giữa trách nhiệm tự kiểm soát của cơ sở sản xuất, kinh doanh với hoạt động giám sát của cơ quan nhà nước, đồng thời chú trọng công tác kiểm nghiệm, đánh giá nguy cơ, cảnh báo, truyền thông…

Từ góc độ tư vấn, phản biện, Giáo sư, Tiến sĩ Trương Xuân Lam nhấn mạnh vai trò của chuyên gia, nhà khoa học trong việc cung cấp bằng chứng khoa học, kinh nghiệm thực tiễn, giúp cơ quan soạn thảo và thẩm tra nhận diện đầy đủ nguy cơ, đánh giá tác động chính sách và lựa chọn giải pháp phù hợp…

Đại diện doanh nghiệp sản xuất, nhập khẩu và phân phối nguyên liệu thực phẩm, ông Huỳnh Minh Quang, Giám đốc Khối An toàn, sức khỏe, môi trường và chất lượng thuộc Tập đoàn Nguyên liệu Á Châu đề xuất hoàn thiện Luật theo ba nguyên tắc: quản lý dựa trên nguy cơ, trách nhiệm tương xứng với khả năng kiểm soát và quản lý dựa trên dữ liệu, bằng chứng.

Ông Huỳnh Minh Quang cho rằng, cần phân biệt rõ giữa an toàn thực phẩm, chất lượng sản phẩm và thông tin công bố, ghi nhãn. An toàn thực phẩm liên quan đến nguy cơ gây hại cho sức khỏe người tiêu dùng, chất lượng phản ánh đặc tính hoặc tiêu chuẩn đã công bố, trong khi thông tin liên quan đến tính trung thực của công bố và ghi nhãn.

Theo đó, sai lệch về chất lượng không mặc nhiên đồng nghĩa với mất an toàn thực phẩm. Việc phân loại và xử lý cần căn cứ vào bản chất, mức độ vi phạm, nguy cơ nội tại, mức độ phơi nhiễm, đối tượng sử dụng, công dụng và lịch sử kiểm soát. Đối với những sản phẩm có đặc tính giao thoa, cần có hướng dẫn phân loại rõ ràng, khách quan để bảo đảm tính nhất quán khi thực thi.

Ở khía cạnh khác, ông Nguyễn Văn Nhiên, Phó Chủ tịch Hội An toàn thực phẩm Việt Nam cho biết, phải hoàn thiện cơ chế quản lý, công bố và kiểm soát chất lượng sản phẩm thực phẩm. Quy định pháp luật phải vừa bảo đảm yêu cầu an toàn, vừa phù hợp với đặc tính của từng nhóm sản phẩm, mức độ rủi ro, thông lệ quốc tế và điều kiện thực tế của Việt Nam. Việc hạn chế những thủ tục không cần thiết cần đi đôi với duy trì đầy đủ trách nhiệm bảo đảm an toàn thực phẩm của tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh.

Theo ông, cần phân định rõ thẩm quyền, trách nhiệm của từng cơ quan, từng cấp quản lý và từng chủ thể trong chuỗi cung ứng. Đây là điều kiện quan trọng để hạn chế chồng chéo, nâng cao hiệu quả phối hợp và bảo đảm tính thống nhất trong tổ chức thực hiện pháp luật. Bên cạnh trách nhiệm quản lý nhà nước, cần phát huy trách nhiệm tự kiểm soát của cơ sở sản xuất, kinh doanh, cùng với việc chú trọng kiểm nghiệm, đánh giá nguy cơ, cảnh báo và truyền thông, giáo dục kiến thức an toàn thực phẩm cho cộng đồng.

Tại hội thảo, các đại biểu cũng cho rằng, việc sửa đổi Luật cũng cần bám sát các chủ trương, định hướng lớn của Đảng về bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân, trong đó có Nghị quyết 72-NQ/TW của Bộ Chính trị về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân; đồng thời gắn với yêu cầu tăng cường bảo đảm an ninh, an toàn thực phẩm trong tình hình mới theo Chỉ thị số 17-CT/TW ngày 21/10/2022 của Ban Bí thư về tăng cường bảo đảm an ninh, an toàn thực phẩm trong tình hình mới.

Việc góp ý kiến, hoàn thiện Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) góp phần hình thành khuôn khổ pháp lý đồng bộ, minh bạch, khả thi và phù hợp hơn với yêu cầu phát triển. Qua đó, nâng cao năng lực phòng ngừa, phát hiện và kiểm soát các nguy cơ mất an toàn thực phẩm, bảo vệ sức khỏe cộng đồng, củng cố niềm tin của người tiêu dùng, tạo điều kiện để doanh nghiệp đổi mới công nghệ, nâng cao chất lượng sản phẩm, phát triển sản xuất, kinh doanh có trách nhiệm và đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng cao của thị trường trong nước và quốc tế.