Khơi thông đầu tư, tăng thu ngân sách

Tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, sáng 23/8, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn; sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên, Quốc hội đã tiến hành biểu quyết thông qua Luật Dầu khí (sửa đổi).

Trước khi biểu quyết, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng đã trình bày Báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật Dầu khí (sửa đổi).

Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng cho biết, thực hiện các quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật và Kết luận số 101 ngày 14/5/2026 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, ngày 19/5/2026, Chính phủ đã có Tờ trình số 409 trình Quốc hội về dự án Luật Dầu khí (sửa đổi).

Hồ sơ dự án Luật đã được Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội, Hội đồng Dân tộc và các Ủy ban của Quốc hội thẩm tra; được Quốc hội thảo luận tại Tổ và tại hội trường trong chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI. Trên cơ sở ý kiến góp ý của các đại biểu Quốc hội và ý kiến thẩm tra của các cơ quan của Quốc hội, Chính phủ đã nghiêm túc nghiên cứu, tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự thảo Luật.

Tiếp đến, ngày 4/8/2026, Chính phủ có Tờ trình số 546 và Báo cáo số 547 trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội về việc tiếp thu, giải trình ý kiến của các đại biểu Quốc hội và ý kiến thẩm tra, tập trung vào 7 nhóm nội dung.

Thứ nhất, rà soát tính hợp hiến, hợp pháp, thống nhất và tương thích với điều ước quốc tế; bảo đảm quốc phòng, an ninh và nguồn lực thực hiện.

Đồng thời, rà soát thủ tục hành chính, phân cấp, phân quyền và các yêu cầu về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, bình đẳng giới và chính sách dân tộc.

Thứ hai, dự thảo cũng được tiếp tục hoàn thiện các quy định về hoạt động thu giữ, xử lý, vận chuyển, bơm ép và lưu trữ CO2; ứng dụng kỹ thuật, dịch vụ công nghệ cao; phát triển công trình năng lượng ngoài khơi gắn với hoạt động dầu khí.

Thứ ba, bổ sung các quy định về phân cấp, phân quyền cho cơ quan quản lý nhà nước về dầu khí và giao quyền cho Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam).

Thứ tư, bổ sung các ưu đãi trong hoạt động dầu khí và các chính sách ưu đãi trong khai thác tài nguyên đối với mỏ, cụm mỏ, lô dầu khí khai thác tận thu.

Thứ năm, các vấn đề liên quan đến hoạt động dầu khí.

Thứ sáu, lập, thẩm định, phê duyệt các kế hoạch phát triển mỏ dầu khí, khai thác sớm mỏ dầu khí.

Thứ bảy, việc xử lý chi phí của Petrovietnam và các điều khoản chuyển tiếp.

Đáng chú ý, liên quan đến nhóm nội dung thứ bảy, Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng cho biết, có 3 nhóm vấn đề được các đại biểu Quốc hội đặc biệt quan tâm, cụ thể:

Một là, về phân quyền, giao quyền và vai trò của Petrovietnam.

Bộ trưởng Bộ Công Thương nhấn mạnh, tinh thần xuyên suốt và nổi bật của dự thảo Luật là tăng cường phân quyền cho cơ quan quản lý nhà nước về dầu khí; giao quyền cho Petrovietnam; đơn giản hóa thủ tục nhằm khơi thông nguồn lực, đi đôi với tăng cường kiểm tra, giám sát phù hợp với chủ trương của Đảng và thực tiễn triển khai hoạt động dầu khí tại Việt Nam. Một số thẩm quyền liên quan đến quốc phòng, an ninh vẫn do cơ quan có thẩm quyền phê duyệt, bảo đảm sự kiểm soát trực tiếp của Nhà nước.

Dự thảo Luật cũng được chỉnh lý theo hướng phân định rõ chức năng của Petrovietnam, tách bạch vai trò nhà thầu dầu khí, nhà đầu tư với các chức năng đặc thù do Nhà nước giao.

Hai là, về chính sách ưu đãi đầu tư trong hoạt động dầu khí.

Trước thực tế các dự án dầu khí ngày càng dịch chuyển ra vùng nước sâu, xa bờ, điều kiện địa chất phức tạp, vốn đầu tư lớn và thời gian thu hồi vốn dài, nhiều mỏ nhỏ, cận biên, nếu áp dụng cơ chế thông thường sẽ không đủ hiệu quả để nhà đầu tư triển khai các dự án; do đó, dự thảo Luật bổ sung các chính sách ưu đãi nhằm khuyến khích phát triển mỏ nhỏ, tận biên, nước sâu, xa bờ; gia tăng hệ số thu hồi dầu và khai thác tận thu mỏ, cụm mỏ, lô dầu khí. Qua đó, góp phần thu hút đầu tư, gia tăng sản lượng khai thác dầu khí và đóng góp cho ngân sách nhà nước.

Ba là, về thu giữ và lưu trữ carbon (CCS), phát triển công trình năng lượng ngoài khơi và dịch vụ kỹ thuật dầu khí công nghệ cao gắn với hoạt động dầu khí.

Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng khẳng định, đối với nội dung này, Chính phủ đã làm rõ phạm vi điều chỉnh, chỉ áp dụng đối với các hoạt động gắn trực tiếp với hoạt động dầu khí; bổ sung quy định về trách nhiệm sau đóng cửa, sử dụng chung hạ tầng, bảo đảm an toàn và không ảnh hưởng đến hoạt động dầu khí. Đồng thời làm rõ tiêu chí, cơ chế khuyến khích phát triển dịch vụ công nghệ cao theo pháp luật chuyên ngành.

Cũng theo Bộ trưởng, thời gian qua, để hoàn thiện dự án Luật, Chính phủ đã nghiêm túc tiếp thu, giải trình đầy đủ ý kiến của các đại biểu Quốc hội, ý kiến thẩm tra của các cơ quan của Quốc hội và kết luận của Ủy ban Thường vụ Quốc hội; đồng thời tiếp tục chỉnh lý, hoàn thiện dự thảo Luật Dầu khí (sửa đổi). Trên cơ sở đó, Chính phủ đề nghị Quốc hội xem xét, thông qua dự thảo Luật Dầu khí sửa đổi.

Ngay sau nội dung báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật, Quốc hội đã biểu quyết thông qua Luật Dầu khí (sửa đổi). Kết quả, có 473/475 đại biểu Quốc hội tham gia biểu quyết tán thành thông qua Luật Dầu khí (sửa đổi) tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI.

Mở rộng không gian phát triển của ngành dầu khí

Luật Dầu khí (sửa đổi) có 12 chương 62 điều (so với Luật Dầu khí năm 2022 gồm 11 chương 69 điều), cơ bản kế thừa các quy định của Luật Dầu khí năm 2022; đồng thời sửa đổi, bổ sung các quy định về điều tra cơ bản về dầu khí, lựa chọn nhà thầu, hợp đồng dầu khí, hoạt động dầu khí, ưu đãi đầu tư, kế toán, kiểm toán và chức năng, quyền, nghĩa vụ của các chủ thể liên quan. 

Luật đã bổ sung các quy định về khai thác tận thu; khung pháp lý về thu giữ và lưu trữ các-bon (CCS); dịch vụ kỹ thuật cao và năng lượng ngoài khơi gắn với hoạt động dầu khí, đáp ứng yêu cầu phát triển mới của ngành dầu khí.

Luật Dầu khí (sửa đổi) nhằm tiếp tục hoàn thiện khuôn khổ pháp lý; tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc từ thực tiễn; tăng cường phân cấp, phân quyền; tạo cơ chế, chính sách phù hợp để thu hút đầu tư, khai thác và sử dụng hiệu quả tài nguyên dầu khí. Đồng thời từng bước mở rộng không gian phát triển của ngành dầu khí gắn với dịch vụ kỹ thuật cao, năng lượng ngoài khơi gắn với hoạt động dầu khí và yêu cầu giảm phát thải khí nhà kính.

Quan trọng hơn, Luật Dầu khí (sửa đổi) tiếp tục thể chế hóa chủ trương của Đảng, bảo đảm lợi ích quốc gia, dân tộc, tăng cường phân cấp, phân quyền, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, khai thác hiệu quả tài nguyên và góp phần giữ vững an ninh năng lượng, chủ quyền quốc gia.

Luật Dầu khí (sửa đổi) có hiệu lực thi hành từ 1/3/2027.

Luật Dầu khí (sửa đổi) được xây dựng trên cơ sở kế thừa các quy định tiến bộ của Luật Dầu khí năm 2022 và cụ thể hóa 5 nhóm chính sách đã được Chính phủ thông qua tại Nghị quyết số 81/NQ-CP ngày 3/4/2026, bao gồm: đơn giản hóa thủ tục, tăng cường phân quyền, giao quyền; hoàn thiện quy định về hợp đồng và hoạt động dầu khí; chính sách ưu đãi đầu tư; phát triển chuỗi giá trị dầu khí, dịch vụ kỹ thuật cao và năng lượng ngoài khơi; quy định khung cho việc giảm phát thải khí nhà kính, thu giữ và lưu trữ carbon.