Hoàn thiện thể chế, đáp ứng yêu cầu thực tiễn

Theo Bộ Công Thương, việc xây dựng dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 62/2025/NĐ-CP ngày 04 tháng 3 năm 2025 của Chính phủ xuất phát từ cả yêu cầu chính trị, pháp lý và thực tiễn.

Về cơ sở chính trị, việc sửa đổi nhằm cụ thể hóa các chủ trương của Đảng về tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật, nâng cao hiệu quả tổ chức thi hành pháp luật, đồng thời đáp ứng yêu cầu đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật trong giai đoạn mới. Bên cạnh đó, quá trình sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy nhà nước cũng đặt ra yêu cầu tiếp tục hoàn thiện thể chế, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước.

Về cơ sở pháp lý, sau khi Chính phủ ban hành Nghị định số 146/2025/NĐ-CP quy định về phân quyền, phân cấp trong lĩnh vực công nghiệp và thương mại, nhiều nhiệm vụ trong lĩnh vực bảo vệ công trình điện lực và an toàn điện đã được phân cấp cho Bộ trưởng Bộ Công Thương thực hiện. Do đó, một số quy định của Nghị định số 62/2025/NĐ-CP cần được sửa đổi để bảo đảm thống nhất với quy định mới.

Đồng thời, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực được Quốc hội thông qua cũng bổ sung nội dung giao Chính phủ quy định chi tiết việc cắm mốc giới hành lang bảo vệ đập, hồ chứa thủy điện, đòi hỏi phải cập nhật trong Nghị định hướng dẫn thi hành.

Nghị định số 146/2025/NĐ-CP đã phân cấp thẩm quyền phê duyệt phương án bảo vệ đập, hồ chứa thủy điện đối với các công trình trên địa bàn 2 tỉnh trở lên từ Bộ Công Thương về Ủy ban nhân dân cấp tỉnh. Tuy nhiên, Nghị định 146/2025/NĐ-CP không quy định cụ thể thuộc thẩm quyền của tỉnh nào phê duyệt, dẫn đến những vướng mắc trong việc thực thi tại địa phương. Do đó, Nghị định số 62/2025/NĐ-CP cần có những sửa đổi, bổ sung để làm rõ thẩm quyền phê duyệt của các địa phương.

Ngoài ra, quá trình triển khai Nghị định số 62/2025/NĐ-CP đã bộc lộ một số khó khăn, vướng mắc cần được tiếp tục sửa đổi, bổ sung để tháo gỡ vướng mắc trong thực tiễn như: quy định về trách nhiệm chặt tỉa cây trong hành lang bảo vệ an toàn công trình điện lực; quy định về xử lý sự cố, tai nạn điện; quy định về thẩm quyền phê duyệt điều chỉnh quy trình vận hành hồ chứa thủy điện, phương án ứng phó tình huống khẩn cấp, phương án bảo vệ đập, hồ chứa thủy điện trên địa bàn 02 tỉnh trở lên; nội dung kiểm tra, đánh giá an toàn đập, hồ chứa thủy điện trước mùa lũ hằng năm...

Từ cơ sở pháp lý và thực tiễn nêu trên, việc xây dựng Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 62/2025/NĐ-CP quy định chi tiết Luật Điện lực về bảo vệ an toàn công trình điện lực và an toàn trong lĩnh vực điện lực (sau đây gọi tắt là Dự thảo Nghị định) để thể chế hóa chủ trương, định hướng của Đảng, phù hợp, thống nhất giữa các quy định pháp luật, phù hợp với các nội dung đã được phân cấp và sửa đổi tại Luật số .... 2026/QH16 sửa đổi, bổ sung, một số điều của Luật Điện lực năm 2024 là rất cần thiết.

Sửa đổi 17 điều, bổ sung quy định mới

Theo dự thảo, phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng cơ bản được giữ nguyên so với Nghị định số 62/2025/NĐ-CP.

Dự thảo gồm 3 điều và bổ sung thêm 1 phụ lục. Trong đó, Điều 1 sửa đổi, bổ sung 17 điều của Nghị định hiện hành, đồng thời thay thế một số cụm từ, bãi bỏ một số quy định và phụ lục không còn phù hợp. Điều 2 quy định các nội dung chuyển tiếp đối với thủ tục hành chính liên quan đến quy trình vận hành hồ chứa thủy điện, phương án bảo vệ đập và phương án ứng phó tình huống khẩn cấp. Điều 3 quy định hiệu lực thi hành sau 45 ngày kể từ ngày ký và bãi bỏ một số nội dung của Nghị định số 114/2018/NĐ-CP nhằm bảo đảm thống nhất hệ thống pháp luật. Dự thảo cũng bổ sung phụ lục về biểu mẫu báo cáo hiện trạng an toàn đập, hồ chứa thủy điện trên địa bàn tỉnh.

Tăng cường phân cấp, đơn giản hóa thủ tục hành chính

Một trong những nội dung đáng chú ý của dự thảo là sửa đổi hàng loạt quy định liên quan đến hành lang bảo vệ công trình điện lực, cây trong và gần hành lang bảo vệ, xử lý sự cố và tai nạn điện, huấn luyện và cấp thẻ an toàn điện, phân loại công trình thủy điện, hồ sơ và trình tự phê duyệt các phương án bảo vệ, kiểm định và đánh giá an toàn đập, hồ chứa thủy điện.

Dự thảo cũng bổ sung quy định về thẩm quyền phê duyệt điều chỉnh quy trình vận hành hồ chứa thủy điện, phương án ứng phó tình huống khẩn cấp, phương án bảo vệ đập, hồ chứa thủy điện; đồng thời bổ sung quy định về cắm mốc giới hành lang bảo vệ công trình điện lực theo quy định mới của Luật Điện lực sửa đổi.

Bên cạnh đó, nhiều điều khoản được lược bỏ hoặc hợp nhất để tránh chồng chéo và giao Bộ trưởng Bộ Công Thương quy định chi tiết. Dự thảo cũng hướng tới cắt giảm thủ tục hành chính thông qua việc thống nhất mốc giới hành lang bảo vệ hồ chứa thủy điện với mốc hành lang bảo vệ nguồn nước theo quy định của pháp luật về tài nguyên nước.

Đối với nội dung phân cấp, phân quyền, dự thảo cụ thể hóa việc phân cấp theo Nghị định số 146/2025/NĐ-CP, theo đó Thủ tướng Chính phủ phân cấp cho Bộ trưởng Bộ Công Thương ban hành danh mục công trình thủy điện quan trọng đặc biệt và công trình thủy điện trên địa bàn từ hai đơn vị hành chính cấp tỉnh trở lên; đồng thời Bộ trưởng Bộ Công Thương phân cấp cho UBND cấp tỉnh phê duyệt phương án bảo vệ đập, hồ chứa thủy điện đối với các công trình thuộc phạm vi này.

Bộ Công Thương đánh giá, việc sửa đổi, bổ sung Nghị định số 62/2025/NĐ-CP là cần thiết nhằm bảo đảm sự thống nhất của hệ thống pháp luật, cụ thể hóa các chủ trương về phân cấp, phân quyền, đồng thời tháo gỡ những vướng mắc trong quá trình thực thi, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về bảo vệ công trình điện lực và an toàn trong lĩnh vực điện lực.