Tuy nhiên, với đà phục hồi của sản xuất, tiêu thụ trong nước được đẩy mạnh nhờ đầu tư công cùng những nỗ lực nâng cao năng lực cạnh tranh đang mở ra dư địa lớn để ngành thép giữ đà tăng trưởng.

Tín hiệu khởi sắc

Nhu cầu xây dựng trong nước khởi sắc ngay từ những tháng đầu năm đã tạo bệ đỡ quan trọng, giúp sản lượng tiêu thụ thép duy trì đà tăng trưởng. Tuy nhiên, xuất khẩu đối mặt nhiều sức ép khi công suất thép toàn cầu vẫn trong tình trạng dư thừa, làm gia tăng xu hướng bảo hộ tại các thị trường lớn.

Điển hình, Hoa Kỳ đã áp dụng Mục 232 của Đạo luật Thương mại, áp mức thuế tới 50% đối với một số sản phẩm thép; Việt Nam tiếp tục là đối tượng của nhiều vụ việc điều tra, áp dụng biện pháp phòng vệ thương mại, siết chặt yêu cầu về xuất xứ, chất lượng và tiêu chuẩn kỹ thuật.

Điều này khiến các doanh nghiệp ngành thép Việt Nam không chỉ đối diện nguy cơ thu hẹp thị phần mà còn phải chủ động hoàn thiện hồ sơ, kiểm soát tốt chuỗi cung ứng nhằm nâng cao năng lực đáp ứng từng đơn hàng. Bên cạnh đó, yêu cầu giảm phát thải khí nhà kính và cơ chế điều chỉnh carbon xuyên biên giới (CBAM) đang trở thành điều kiện bắt buộc trong việc tiếp cận các thị trường xuất khẩu lớn.

Với ngành thép Việt Nam, đây là sức ép trực tiếp, bởi thép nằm trong nhóm ngành chịu tác động từ CBAM của Liên minh châu Âu (EU). Nếu chậm đổi mới công nghệ, không kiểm soát các tiêu chí phát thải và minh bạch dữ liệu carbon, doanh nghiệp ngành thép có thể suy giảm lợi thế ngay tại các thị trường xuất khẩu truyền thống, giá trị cao.

Chưa kể, áp lực càng lớn hơn do thép Việt Nam vẫn đang phụ thuộc một phần vào quặng sắt, thép phế liệu và các nguyên liệu nhập khẩu. Nếu biến động giá đầu vào, chi phí vận tải, tỷ giá và rủi ro địa chính trị tiếp tục kéo dài có thể ảnh hưởng mạnh đến hiệu quả sản xuất, kinh doanh của các doanh nghiệp trong ngành.

Trong bối cảnh đó, việc các doanh nghiệp nâng cao tỷ lệ chủ động nguồn cung, cải thiện năng lực dự báo và quản trị rủi ro được xem là yêu cầu cấp thiết.

Triển vọng ngành thép năm 2026 vẫn tích cực nhờ nhu cầu trong nước ổn định. VNSTEEL đặt mục tiêu tăng trưởng cao, giữ vai trò tiên phong của ngành, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số của đất nước.

Phó Tổng Giám đốc Tổng công ty Thép Việt Nam (VNSTEEL) Phạm Công Thảo

Phó Tổng Giám đốc Tổng công ty Thép Việt Nam (VNSTEEL) Phạm Công Thảo cho rằng, triển vọng ngành thép năm 2026 vẫn tích cực nhờ nhu cầu trong nước ổn định. VNSTEEL đặt mục tiêu tăng trưởng cao, giữ vai trò tiên phong của ngành, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số của đất nước.

Để đạt mục tiêu này, VNSTEEL đã tập trung đầu tư các dòng thép chất lượng cao, từng bước thay thế sản phẩm phụ thuộc nhập khẩu, nhất là thép phục vụ quốc phòng, an ninh và những lĩnh vực tự chủ công nghiệp còn ít doanh nghiệp tham gia. Đồng thời đẩy mạnh đổi mới quản trị, khai thác nội lực theo tinh thần Nghị quyết 79-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế nhà nước; đề cao tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm, triển khai đầu tư có trọng tâm, nâng năng suất, chất lượng và hiệu quả sản xuất, kinh doanh.

Theo Hiệp hội Thép Việt Nam (VSA), 6 tháng đầu năm, sản lượng thép toàn ngành ước đạt 14,8 triệu tấn, tăng 21,2% so với cùng kỳ năm trước; tiêu thụ đạt khoảng 17,9 triệu tấn, tăng 13,1%. Đây tiếp tục là điểm tựa quan trọng cho hoạt động của các doanh nghiệp thép.

Sản lượng thép xuất khẩu chỉ đạt khoảng 1,79 triệu tấn, giảm 4,8% do nhu cầu thế giới chưa phục hồi đồng đều, giá thép biến động và các rào cản thương mại đang ngày càng gia tăng.

Nếu tiếp tục duy trì sản xuất, nỗ lực cải thiện chất lượng và mở rộng thị trường, ngành thép Việt Nam vẫn còn dư địa phục hồi trong những tháng cuối năm.

Chủ động phấn đấu cho mục tiêu tăng trưởng

Dự báo từ VSA, trong năm 2026, sản lượng thép thô có thể đạt 27 triệu tấn, tăng 10%; thép thành phẩm đạt khoảng 33 triệu tấn, tiêu thụ 28 triệu tấn và xuất khẩu 6 triệu tấn. Nhập khẩu thép được dự báo giảm cho thấy, năng lực đáp ứng của doanh nghiệp trong nước đang từng bước được cải thiện và các biện pháp quản lý thị trường, phòng vệ thương mại đang phát huy hiệu quả.

Tuy nhiên, để giữ vững đà tăng trưởng và đóng góp hiệu quả vào mục tiêu tăng trưởng hai con số, Chủ tịch VSA Nghiêm Xuân Đa cho rằng, ngành thép Việt Nam cần tập trung thực hiện việc bảo vệ hợp lý thị trường trong nước trước áp lực thép giá rẻ, chất lượng thấp và nguy cơ cạnh tranh không lành mạnh. Đồng thời, hoàn thiện quy định quản lý chất lượng thép nhập khẩu, yêu cầu sản phẩm phải có chứng nhận phù hợp tiêu chuẩn Việt Nam trước khi lưu thông là cần thiết nhằm bảo đảm môi trường cạnh tranh bình đẳng.

Ngành thép Việt Nam cần tập trung thực hiện việc bảo vệ hợp lý thị trường trong nước trước áp lực thép giá rẻ, chất lượng thấp và nguy cơ cạnh tranh không lành mạnh. Đồng thời, hoàn thiện quy định quản lý chất lượng thép nhập khẩu, yêu cầu sản phẩm phải có chứng nhận phù hợp tiêu chuẩn Việt Nam trước khi lưu thông là cần thiết nhằm bảo đảm môi trường cạnh tranh bình đẳng.

Chủ tịch VSA Nghiêm Xuân Đa

Cùng với đó, doanh nghiệp thép cần đẩy nhanh chuyển đổi xanh, chuyển đổi số; đầu tư công nghệ tiết kiệm năng lượng, sử dụng hiệu quả nguyên liệu và giảm phát thải. Tuân thủ chặt chẽ quy định về xuất xứ hàng hóa, minh bạch nguồn nguyên liệu và chuỗi cung ứng để hạn chế nguy cơ bị điều tra chống lẩn tránh biện pháp phòng vệ thương mại, đồng thời củng cố uy tín tại các thị trường xuất khẩu.

Về phía Nhà nước, cần tăng cường cảnh báo sớm, dự báo thị trường, hỗ trợ doanh nghiệp xử lý hiệu quả các vụ việc phòng vệ thương mại; hoàn thiện tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật đối với sản phẩm thép và có chính sách khuyến khích đầu tư ổn định, dài hạn, phù hợp các cam kết hội nhập.

Phát biểu ý kiến tại hội nghị thúc đẩy xuất khẩu đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số do Bộ Công thương tổ chức mới đây, Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng khẳng định, Bộ Công thương sẽ tiếp tục rà soát, lắng nghe ý kiến doanh nghiệp và hiệp hội để đơn giản hóa hơn nữa các quy định, góp phần giảm chi phí và tạo thuận lợi cho hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Bên cạnh đó, đẩy mạnh khai thác hiệu quả các Hiệp định thương mại tự do (FTA), thúc đẩy xuất khẩu tăng trưởng bền vững, tăng cường cảnh báo phòng vệ thương mại cho doanh nghiệp. Đồng thời, định hướng xây dựng các chiến lược dài hạn; tiếp tục phối hợp các bộ, ngành liên quan tháo gỡ khó khăn về thị trường, phát triển công nghiệp, nâng cao tỷ lệ nội địa hóa và tăng cường tính tự chủ của chuỗi cung ứng. Qua đó, nâng cao năng lực cạnh tranh cho hàng hóa Việt Nam trên trường quốc tế.