Khu Công nghiệp Thăng Long Thanh Hóa (giai đoạn 1) đang tích cực được triển khai, tập trung thu hút các ngành sản xuất sản phẩm công nghiệp hỗ trợ.

Thiếu "mắt xích" hỗ trợ công nghiệp

Ngành công nghiệp Thanh Hóa đang chuyển dịch tích cực theo hướng hiện đại. Trong đó, công nghiệp chế biến, chế tạo ngày càng chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu nội ngành; nhiều sản phẩm công nghiệp mới có giá trị gia tăng cao như lọc hóa dầu, thép, dầu ăn công nghiệp được đưa vào sản xuất. Các ngành công nghiệp truyền thống như xi măng, dệt may, da giày, vật liệu xây dựng vẫn duy trì đà tăng trưởng, đóng góp quan trọng vào tăng trưởng kinh tế của tỉnh.

Đặc biệt, Khu Kinh tế Nghi Sơn đang từng bước hình thành trung tâm công nghiệp tổng hợp đa ngành với các lĩnh vực chủ lực như lọc hóa dầu, hóa chất sau lọc hóa dầu, luyện cán thép, cơ khí chế tạo, sản xuất điện, vật liệu xây dựng, công nghiệp hàng tiêu dùng gắn với hệ thống cảng biển nước sâu. Đây là nền tảng quan trọng để Thanh Hóa phát triển thành một cực tăng trưởng công nghiệp của khu vực Bắc Trung bộ.

Tuy nhiên, các ngành công nghiệp hỗ trợ - yếu tố quyết định khả năng nội địa hóa và tham gia sâu vào chuỗi cung ứng vẫn phát triển chậm so với yêu cầu thực tiễn. Nhiều doanh nghiệp sản xuất trên địa bàn vẫn phải nhập khẩu hoặc mua từ các tỉnh, thành phố khác phần lớn nguyên liệu, linh kiện, phụ tùng đầu vào. Trong các ngành dệt may, da giày, tỷ lệ nguyên phụ liệu sản xuất tại chỗ còn thấp. Các doanh nghiệp cơ khí, chế tạo cũng chưa hình thành được mạng lưới nhà cung ứng địa phương đủ mạnh để đáp ứng yêu cầu của các dự án quy mô lớn. Thanh Hóa hiện có 19 sản phẩm công nghiệp chủ lực, nhưng chưa có ngành công nghiệp hỗ trợ nào đủ sản lượng để trở thành sản phẩm công nghiệp chủ lực.

Theo Sở Công Thương, tỷ trọng công nghiệp chế biến, chế tạo trong nội ngành công nghiệp của tỉnh tăng từ 75,2% năm 2020 lên 79,4% năm 2025. Điều này cho thấy xu hướng chuyển dịch từ tăng trưởng theo chiều rộng sang chiều sâu, chú trọng công nghệ và giá trị gia tăng. Tuy nhiên, dư địa phát triển vẫn còn rất lớn nếu Thanh Hóa hình thành được hệ sinh thái công nghiệp hỗ trợ đồng bộ. Bởi thực tế cho thấy, nhiều nhà đầu tư khi khảo sát địa điểm sản xuất không chỉ quan tâm đến quỹ đất, hạ tầng hay nguồn nhân lực mà còn đánh giá rất kỹ khả năng cung ứng nguyên vật liệu, linh kiện và dịch vụ phụ trợ tại chỗ. Khi hệ sinh thái nhà cung ứng chưa hoàn thiện, doanh nghiệp phải tăng chi phí logistics, kéo dài thời gian sản xuất và giảm sức cạnh tranh.

Theo ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng Thư ký Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), Thanh Hóa đang hội tụ nhiều điều kiện để trở thành một “cứ điểm” sản xuất công nghiệp quan trọng của cả nước. Lợi thế về quỹ đất phát triển, hạ tầng giao thông đa dạng gồm cảng biển, đường sắt, đường bộ và hàng không cùng nguồn lao động dồi dào tạo ra sức hấp dẫn lớn đối với các nhà đầu tư. Tuy nhiên, để phát triển công nghiệp bền vững, bên cạnh hạ tầng và nguồn nhân lực, địa phương cần đặc biệt chú trọng xây dựng hệ thống nhà cung ứng và chuỗi sản xuất hoàn chỉnh.

Tăng tốc phát triển công nghiệp hỗ trợ

Nhận diện rõ những hạn chế trên, thời gian gần đây Thanh Hóa đã tập trung tháo gỡ các điểm nghẽn về hạ tầng, mặt bằng sản xuất và thủ tục đầu tư nhằm tạo điều kiện thuận lợi để thu hút các dự án công nghiệp hỗ trợ.

Đáng chú ý là việc khởi công Khu Công nghiệp Thăng Long Thanh Hóa giai đoạn 1 vào tháng 3 vừa qua. Đây được kỳ vọng sẽ trở thành điểm đến của các doanh nghiệp vệ tinh phục vụ chuỗi sản xuất của các tập đoàn lớn đến từ Nhật Bản và các quốc gia công nghiệp phát triển. Cùng với đó, Khu Công nghiệp WHA Smart Technology 1 - Thanh Hóa do Tập đoàn WHA đầu tư với quy mô khoảng 178,5ha cũng đang được đẩy nhanh tiến độ triển khai.

Sản xuất phụ liệu ngành may mặc tại Nhà máy công nghiệp SAB Việt Nam (Khu Công nghiệp Bỉm Sơn).

Theo bà Jareeporn Jarukornsakul, Chủ tịch Hội đồng kiêm Tổng Giám đốc Tập đoàn WHA, khu công nghiệp này được định hướng trở thành khu công nghiệp hiện đại với hạ tầng đồng bộ, tập trung thu hút các ngành sản xuất chất lượng cao, logistics và công nghiệp hỗ trợ, đặc biệt hướng tới các nhà đầu tư Nhật Bản và các thị trường quốc tế.

Song song với việc phát triển hạ tầng công nghiệp, nhiều dự án sản xuất nguyên phụ liệu cũng đang được thúc đẩy triển khai để sớm vận hành trong năm 2026. Có thể kể đến Nhà máy sản xuất, gia công nguyên phụ liệu ngành giày tại Cụm Công nghiệp Quán Lào; Nhà máy sản xuất vải Billion Union Việt Nam tại Khu Kinh tế Nghi Sơn; Nhà máy Oceanus Outwear Bỉm Sơn giai đoạn 2 với các sản phẩm băng vải, áo phao và hàng dệt may xuất khẩu... Những dự án này không chỉ bổ sung năng lực sản xuất nguyên liệu đầu vào mà còn từng bước hình thành các chuỗi cung ứng nội địa cho ngành dệt may, da giày.

Theo Quyết định số 1575/QĐ-UBND phê duyệt điều chỉnh Quy hoạch tỉnh Thanh Hóa thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, công nghiệp chế biến, chế tạo tiếp tục là một trong ba trụ cột tăng trưởng, với mục tiêu đóng góp từ 36% GRDP trở lên vào năm 2030. Để hiện thực hóa mục tiêu này, bên cạnh việc thu hút các dự án công nghiệp quy mô lớn, việc tiếp tục hoàn thiện môi trường đầu tư kinh doanh, nâng cao chất lượng hạ tầng các khu, cụm công nghiệp, đẩy mạnh xúc tiến đầu tư có trọng tâm, trọng điểm vào lĩnh vực công nghiệp hỗ trợ là hết sức cần thiết. Đặc biệt, tỉnh cần ưu tiên thu hút các doanh nghiệp đầu tàu có khả năng dẫn dắt chuỗi cung ứng, tạo thị trường cho các doanh nghiệp vệ tinh phát triển, hỗ trợ doanh nghiệp tận dụng tốt các chính sách ưu đãi đối với ngành công nghiệp hỗ trợ.