Công nghiệp chế biến, chế tạo, ngành chiếm tỷ trọng lớn

Theo Bộ Công Thương, sản xuất công nghiệp 9 tháng năm 2026 tăng 12,3%, mức cao nhất của cùng kỳ kể từ năm 2019, với công nghiệp chế biến, chế tạo tiếp tục là động lực chính, tuy nhiên, tăng trưởng chưa đồng đều và nhiều địa phương vẫn chưa đạt mục tiêu, đặt ra yêu cầu duy trì đà sản xuất, tháo gỡ các điểm nghẽn trong quý IV để hoàn thành kế hoạch cả năm.

Chia sẻ tại họp báo thường kỳ Bộ Công Thương diễn ra ngày 7/10, ông Phạm Văn Quân - Phó Cục trưởng Cục Công nghiệp nhìn nhận, 9 tháng năm 2026, cùng với mức tăng 12,3% của chỉ số sản xuất công nghiệp, ngành sản xuất và phân phối điện tăng 10,6%. Sự tăng trưởng tương đối đồng bộ giữa sản xuất công nghiệp và ngành điện cho thấy tăng trưởng kinh tế năm nay gắn rõ hơn với hoạt động sản xuất, đặc biệt là công nghiệp chế biến, chế tạo. “Qua tìm hiểu và làm việc với các địa phương, Cục Công nghiệp ghi nhận một số địa phương như Hà Tĩnh, Phú Thọ và Bắc Ninh đã đạt hoặc vượt chỉ tiêu tăng trưởng công nghiệp đề ra trong năm 2026. Kết quả này có được nhờ sự đóng góp của các dự án mới đi vào hoạt động, các dự án được nâng công suất, cùng những nỗ lực cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh và đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính tại địa phương”- ông Phạm Văn Quân nói.

Đánh giá về sản xuất công nghiệp quý III/2026, theo bà Phí Thị Hương Nga, Trưởng ban Thống kê công nghiệp và xây dựng (Cục Thống kê) cho biết, bức tranh lan tỏa của ngành công nghiệp 9 tháng thể hiện yếu tố tích cực. Cụ thể, về tổng thể, tính lan tỏa trên toàn bộ không gian kinh tế và các ngành cấp I. Toàn bộ 34/34 tỉnh, thành phố trên cả nước đều duy trì tốc độ tăng. Chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) dương (9 tháng). Bên cạnh các trung tâm FDI lớn như Thái Nguyên (+23,2%), Bắc Ninh (+20,2%), Hải Phòng (+15,2%), đà tăng còn ghi nhận rất cao ở các địa phương phát triển công nghiệp nội địa, hạ tầng năng lượng và vật liệu như Hà Tĩnh (+40,2%), Ninh Bình (+25,0%), Nghệ An (+21,5%), Phú Thọ (+21,5%), Quảng Ninh (+18,6%).

Đồng thời trên phạm vi cả nước, cả 4 ngành công nghiệp cấp I đều tăng trưởng dương, trong đó chế biến, chế tạo, ngành chiếm tỷ trọng lớn nhất trong toàn ngành công nghiệp, tăng 12,9% tiếp tục là động lực chính.

Đơn cử địa phương như Hà Nội, tháng 9/2026, chỉ số sản xuất công nghiệp trên địa bàn Hà Nội tăng 9,9% so với cùng kỳ năm trước. Tính chung 9 tháng, IIP tăng 9% so với cùng kỳ năm 2025. Đây là mức tăng cho thấy nền sản xuất của Thủ đô tiếp tục giữ được nhịp tăng trưởng trong bối cảnh môi trường kinh doanh quốc tế còn nhiều biến động. Đáng chú ý, động lực quan trọng nhất vẫn đến từ công nghiệp chế biến, chế tạo, trong 9 tháng, chỉ số sản xuất công nghiệp của Hà Nội tăng 8,9% so với cùng kỳ. Việc nhiều doanh nghiệp duy trì ổn định các đơn hàng phục vụ thị trường trong nước, đồng thời nhận thêm các đơn hàng xuất khẩu lớn đã góp phần tạo lực đẩy cho toàn ngành công nghiệp.

6 giải pháp giữ đà tăng trưởng

Theo Cục Công nghiệp (Bộ Công Thương), sản xuất công nghiệp tuy tăng tại 34/34 địa phương, nhưng biên độ dao động rất rộng, vẫn còn có nhóm địa phương chưa đạt mục tiêu tăng trưởng công nghiệp đề ra. Qua khảo sát và làm việc thực tế, Cục Công nghiệp nhận diện ba nhóm vấn đề chính ảnh hưởng đến kết quả thực hiện.

Thứ nhất, gồm những địa phương có cơ cấu công nghiệp phụ thuộc nhiều vào khai khoáng hoặc sản xuất điện. Hoạt động của các ngành này chịu tác động lớn từ điều kiện thời tiết, thủy văn, trữ lượng tài nguyên và khả năng huy động công suất, do đó khó có thể gia tăng sản lượng trong thời gian ngắn.

Nhóm thứ hai là những địa phương tập trung nhiều ngành sản xuất thâm dụng lao động. Trước những biến động địa chính trị thời gian qua, chi phí logistics và giá nguyên liệu đầu vào tăng cao, ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất khiến kết quả tăng trưởng chưa đạt như kỳ vọng.

Nhóm thứ ba gồm các địa phương có hoạt động sản xuất phụ thuộc lớn vào thị trường nước ngoài. Những biến động về nhu cầu, đơn hàng và chính sách thương mại tại các thị trường xuất khẩu đã tác động trực tiếp đến hoạt động của doanh nghiệp và tăng trưởng công nghiệp tại địa phương.

Thời gian qua, Bộ Công Thương đã tổ chức nhiều đoàn làm việc với các địa phương như TP. Hồ Chí Minh, Quảng Ninh, Cần Thơ, Đắk Lắk, Cà Mau… để thúc đẩy phát triển công nghiệp trên địa bàn các địa phương đó. Kết quả từ các hoạt động này đã góp phần định hướng tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc cho phát triển công nghiệp nói riêng cũng như ngành Công Thương nói chung tại nhiều địa phương trọng điểm.

Trên thực tế, với yêu cầu tăng trưởng kinh tế ngày càng cao, việc sản xuất công nghiệp tiếp tục duy trì mức tăng trưởng 2 con số không chỉ góp phần quan trọng vào tăng trưởng kinh tế chung của tỉnh mà còn cho thấy hiệu quả từ định hướng phát triển công nghiệp theo hướng hiện đại, có chọn lọc và bền vững. Đây cũng là cơ sở để sản xuất công nghiệp tiếp tục mở rộng dư địa tăng trưởng, nâng cao năng lực cạnh tranh và tạo nền tảng thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn tới.

Cục Công nghiệp cũng đề xuất tập trung 6 giải pháp có tác động ngay trong quý IV/2026 và những tháng còn lại của năm: Thứ nhất, tập trung làm việc và hỗ trợ các doanh nghiệp và địa phương đẩy mạnh tăng trưởng trong một số ngành công nghiệp có dư địa tăng trưởng tốt, tận dụng cơ hội thị trường từ mùa mua sắm lớn trong 3 tháng cuối năm tại các thị trường lớn.

Thứ hai, kích cầu tiêu thụ sản phẩm công nghiệp trong nước.

Thứ ba, đưa nhanh năng lực sản xuất mới vào vận hành. Phối hợp với các bộ, ngành, địa phương tháo gỡ dứt điểm thủ tục xây dựng, phòng cháy chữa cháy, môi trường, đấu nối điện cho các dự án đã hoàn thành đầu tư, đang vận hành thử hoặc mở rộng công suất (ưu tiên kim loại, thép cán nóng, ô tô và linh kiện, thiết bị điện – điện tử, cơ khí, công nghiệp hỗ trợ).

Thứ tư, bảo đảm các yếu tố đầu vào cho sản xuất. Cụ thể, bảo đảm vấn đề cung ứng điện cho khu công nghiệp, dự án trọng điểm.

Thứ năm, tiếp tục làm việc, hỗ trợ có trọng tâm các địa phương tăng trưởng thấp. Làm việc với các địa phương có IIP tăng dưới 13%, ưu tiên các đô thị lớn (Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng) và nhóm phụ thuộc thủy điện, khoáng sản hoặc có nền tảng công nghiệp chế biến, chế tạo mỏng (Lai Châu, Lào Cai, Lạng Sơn, Khánh Hòa, Gia Lai, Huế...) để xác định doanh nghiệp, dự án có thể tăng sản lượng ngay trong quý IV.

Thứ sáu, phát huy vai trò doanh nghiệp đầu chuỗi và công nghiệp hỗ trợ. Làm việc với các tập đoàn FDI đầu chuỗi (điện tử, ô tô, xe máy) để nắm kế hoạch sản xuất Quý IV, tháo gỡ vướng mắc về lao động, hải quan, điện; kết nối doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ trong nước tham gia chuỗi cung ứng, tăng đơn hàng cho doanh nghiệp trong nước ngay trong quý IV.

Trong thời gian tới, cùng với các chương trình làm việc với địa phương, Bộ Công Thương sẽ tiếp tục triển khai các giải pháp tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, thúc đẩy tăng trưởng công nghiệp trong quý IV năm 2026. Trong đó, tập trung vào việc hướng dẫn, hỗ trợ các địa phương trong việc đẩy mạnh quy hoạch, xây dựng, bàn giao hạ tầng khu, cụm công nghiệp để bảo đảm quỹ đất và mặt bằng phục vụ sản xuất; thúc đẩy phát triển một số ngành có dư địa tăng trưởng tốt trong dịp cuối năm; kích cầu tiêu thụ các sản phẩm công nghiệp trong nước; đặc biệt, đưa nhanh các năng lực sản xuất mới vào vận hành tại các địa phương – tập trung vào các dự án công nghiệp chế biến, chế tạo quan trọng có khả năng đóng góp trực tiếp cho tăng trưởng kinh tế trên địa bàn.