Kế hoạch được ban hành nhằm tổ chức quán triệt và triển khai đầy đủ, đồng bộ, quyết liệt, hiệu quả các định hướng về phát triển kết cấu hạ tầng; chú trọng tính đồng bộ giữa các loại hình hạ tầng, giữa các vùng, giữa đô thị và nông thôn, đồng thời tăng cường kết nối liên vùng, kết nối quốc tế, đa tầng, hiện đại, thông minh, xanh, an toàn và có khả năng chống chịu cao.

Phát triển kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại được xác định là một trong những nền tảng quan trọng phục vụ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.

Một trong những yêu cầu được đặt ra là bám sát các định hướng đổi mới tư duy phát triển kết cấu hạ tầng theo kết luận của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước; bảo đảm đồng bộ, liên thông trong quy hoạch và đầu tư, lấy chất lượng phục vụ và hiệu quả thực tế làm mục tiêu; kết hợp hài hòa hạ tầng vật chất, hạ tầng số và hạ tầng tự nhiên; coi phát triển kết cấu hạ tầng là một ngành kinh tế chiến lược; phát huy vai trò định hướng, dẫn dắt của Nhà nước trong huy động nguồn lực và gắn phát triển kết cấu hạ tầng với hiệu quả sử dụng đất, quỹ đất, không gian phát triển.

Việc nhấn mạnh kết hợp đồng thời ba loại hình hạ tầng - vật chất, số và tự nhiên - cùng quan điểm coi hạ tầng là một ngành kinh tế chiến lược cho thấy yêu cầu phát triển hạ tầng ngày càng gắn chặt với chất lượng, hiệu quả, tính đồng bộ và khả năng tạo động lực cho phát triển kinh tế - xã hội.

Tập trung nguồn lực cho hạ tầng chiến lược

Kế hoạch xác định các nhóm nhiệm vụ, giải pháp bao gồm: đổi mới công tác quy hoạch phát triển kết cấu hạ tầng; đổi mới căn bản quản lý đầu tư và quản trị tài sản kết cấu hạ tầng; tập trung nguồn lực cho phát triển kết cấu hạ tầng chiến lược; đổi mới cơ chế huy động và phân bổ nguồn lực; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với nguồn lực, năng lực thực thi và trách nhiệm giải trình. Bên cạnh đó là nhóm nhiệm vụ phát triển kết cấu hạ tầng đến năm 2045.

Kế hoạch đặt ra yêu cầu phát triển đồng bộ nguồn điện, lưới điện truyền tải, lưu trữ năng lượng và các hạ tầng năng lượng chiến lược, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng và nâng cao tính tự chủ của hệ thống.

Đáng chú ý, đối với hạ tầng năng lượng, Kế hoạch yêu cầu phát triển đồng bộ nguồn điện, lưới điện truyền tải, lưu trữ năng lượng và các hạ tầng năng lượng chiến lược; bảo đảm kết nối hạ tầng năng lượng trong ASEAN; bảo đảm an ninh năng lượng, khả năng tích hợp các nguồn năng lượng mới, năng lượng sạch và nâng cao tính tự chủ của hệ thống. Bộ Công Thương được giao chủ trì nhiệm vụ này, phối hợp với các bộ, cơ quan liên quan và UBND các tỉnh, thành phố, với thời hạn thực hiện đến năm 2030.

Cùng với năng lượng, hạ tầng giao thông và logistics tiếp tục được xác định là một trong những lĩnh vực cần tập trung nguồn lực. Kế hoạch đặt ra yêu cầu đầu tư hoàn thiện hạ tầng các hành lang giao thông, logistics trục Bắc - Nam và Đông - Tây; ưu tiên kết nối đường bộ cao tốc, đường sắt quốc gia, đường sắt đô thị, đường thủy, cảng biển, cảng hàng không, trung tâm logistics, khu công nghiệp và đô thị; đồng thời gắn đầu tư hạ tầng với chuyển giao công nghệ và phát triển công nghiệp trong nước.

Hoàn thiện kết nối giữa hệ thống giao thông, trung tâm logistics, khu công nghiệp và đô thị góp phần nâng cao hiệu quả lưu thông hàng hóa và các chuỗi sản xuất, cung ứng.

Định hướng này tạo điều kiện tăng cường liên kết giữa các trung tâm sản xuất, khu công nghiệp với hệ thống logistics và thị trường, qua đó hỗ trợ lưu thông nguyên liệu, linh kiện, hàng hóa và nâng cao hiệu quả của các chuỗi sản xuất, cung ứng.

Nâng cao năng lực doanh nghiệp, thúc đẩy tham gia chuỗi cung ứng

Bên cạnh đầu tư hạ tầng vật chất, Kế hoạch dành nội dung đáng chú ý cho việc nâng cao năng lực của doanh nghiệp Việt Nam tham gia phát triển và vận hành các công trình hạ tầng lớn.

Theo đó, các bộ, ngành và địa phương được yêu cầu xây dựng chương trình nâng cao năng lực doanh nghiệp Việt Nam tham gia thiết kế, tư vấn, xây dựng, sản xuất thiết bị, vật liệu, phần mềm và quản lý vận hành các công trình hạ tầng lớn. Đồng thời, phát huy hiệu quả các chương trình, chính sách hỗ trợ phát triển công nghiệp nhằm hỗ trợ doanh nghiệp, cơ sở đổi mới công nghệ, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, nâng cao năng lực sản xuất và từng bước tham gia chuỗi cung ứng phục vụ phát triển kết cấu hạ tầng.

Phát triển kết cấu hạ tầng quy mô lớn mở ra dư địa để doanh nghiệp Việt Nam nâng cao năng lực sản xuất, làm chủ công nghệ và từng bước tham gia sâu hơn vào các chuỗi cung ứng.

Đây cũng là hướng tiếp cận gắn đầu tư phát triển hạ tầng với việc nâng cao năng lực sản xuất trong nước. Thay vì chỉ coi hạ tầng là điều kiện phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, các dự án hạ tầng quy mô lớn có thể tạo thêm nhu cầu đối với sản phẩm cơ khí, thiết bị, vật liệu, linh kiện, phần mềm và dịch vụ kỹ thuật, qua đó mở rộng không gian tham gia của doanh nghiệp Việt Nam trong các chuỗi cung ứng.

Trong định hướng đến năm 2045, Kế hoạch đặt ra các nhiệm vụ tiếp tục hoàn thiện hệ thống hạ tầng giao thông, logistics; xây dựng mạng lưới năng lượng, hệ thống dữ liệu quốc gia, trung tâm dữ liệu, điện toán hiệu năng cao và hạ tầng AI sử dụng năng lượng sạch; nâng cao năng lực thích ứng với biến đổi khí hậu, quản lý nguồn nước; đồng thời phát triển đồng bộ, hiện đại hạ tầng việc làm, giáo dục, y tế, an sinh xã hội và các loại hình hạ tầng thiết yếu khác.

Việc triển khai Kế hoạch là cơ sở để các bộ, ngành và địa phương cụ thể hóa các nhiệm vụ phát triển kết cấu hạ tầng trong giai đoạn tới, đồng thời tăng cường sự gắn kết giữa đầu tư hạ tầng với phát triển sản xuất, nâng cao năng lực doanh nghiệp trong nước và từng bước hoàn thiện nền tảng phục vụ mục tiêu công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.

Lý Quốc Thịnh