Dần hình thành nền tảng phát triển

Vừa qua, Trung tâm Hỗ trợ và Tư vấn phát triển Công Thương Nghệ An đã tổ chức nghiệm thu 1 đề án khuyến công tại Hộ kinh doanh Lê Thị Thi tại xóm 6, xã Nghĩa Đồng. Đoàn công tác đã kiểm tra quá trình vận hành của máy, cũng như sự phối hợp đầu tư đúng nội dung, tiến độ theo dự toán được phê duyệt và mang lại hiệu quả cao trong sản xuất của đơn vị thụ hưởng từ nguồn kinh phí khuyến công.

Sau khi đầu tư các máy làm hương sẽ mang lại doanh thu bình quân tăng hơn 1 tỷ đồng/năm, thu hút thêm 5 đến 10 lao động tại địa phương vào làm việc với mức thu nhập từ 5.000.000 - 7.000.000 đồng/người. Từ việc nâng cao năng lực sản xuất giúp tăng thêm uy tín, thương hiệu của đơn vị trên thị trường, qua đó gia tăng được các đơn đặt hàng có giá trị cao, tạo việc làm, thu nhập ổn định cho người lao động, cũng như đẩy mạnh sự phát triển bền vững cho đơn vị.

Một số máy móc được đầu tư từ kinh phí khuyến công tại hộ kinh doanh Lê Thị Thi ở xóm 6, xã Nghĩa Đồng. Ảnh: CSCC

Trước đó, thực hiện Chương trình khuyến công quốc gia năm 2025, Trung tâm Hỗ trợ và Tư vấn Phát triển Công Thương Nghệ An tổ chức nghiệm thu dự án Hỗ trợ ứng dụng máy móc, thiết bị tiên tiến trong sản xuất sản phẩm cơ khí và vật liệu xây dựng. Buổi nghiệm thu được tổ chức tại nhà xưởng sản xuất của Hợp tác xã Khai thác, chế biến đá Thanh An (bản Thắm, xã Mường Ham) và Công ty cổ phần Cơ khí và Xây dựng miền Trung (Khu công nghiệp Trường Thạch, xã Đông Lộc).

Qua kiểm tra cho thấy, việc đưa các thiết bị được hỗ trợ vào hoạt động giúp các đơn vị thụ hưởng từng bước nâng cao năng lực sản xuất, giảm thiểu lao động thủ công, tiết kiệm chi phí, rút ngắn thời gian gia công, từ đó giảm giá thành sản phẩm và nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường. Không chỉ mang lại hiệu quả về kinh tế, đề án còn có ý nghĩa thiết thực trong việc phát triển công nghiệp nông thôn gắn với giải quyết việc làm tại chỗ cho người lao động địa phương.

Theo đánh giá, chương trình phát triển CNHT giai đoạn 2018–2025 đã tạo được những chuyển biến bước đầu. Nghệ An đã thu hút được một số doanh nghiệp CNHT đầu tư vào địa bàn, góp phần hình thành nền móng cho các ngành như điện tử, công nghệ thông tin, dệt may, cơ khí. Đây là những lĩnh vực có tiềm năng phát triển và đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao tỷ lệ nội địa hóa. Đóng góp của CNHT vào giá trị sản xuất công nghiệp của tỉnh có xu hướng tăng lên, hiện chiếm khoảng 10% tổng giá trị sản xuất công nghiệp. Dù con số này chưa lớn, nhưng là tín hiệu tích cực trong bối cảnh xuất phát điểm thấp.

Đoàn công tác Trung tâm Hỗ trợ và tư vấn phát triển công thương nghiệm thu dự án được đầu tư từ quỹ khuyến công. Ảnh: CSCC

Ông Lê Đức Ánh – Phó Giám đốc Sở Công Thương chia sẻ: Đề án khuyến công quốc gia là một trong những công cụ quan trọng nhằm hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã khu vực nông thôn đổi mới công nghệ, nâng cao hiệu quả sản xuất, từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị sản xuất công nghiệp. Một điểm đáng ghi nhận là bước đầu đã hình thành sự liên kết giữa doanh nghiệp trong nước và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI). Thông qua đó, các doanh nghiệp nội địa có cơ hội tiếp cận công nghệ, học hỏi kinh nghiệm quản lý và từng bước tham gia vào chuỗi giá trị sản xuất.

Trong giai đoạn 2018–2025, tổng kinh phí thực hiện Chương trình phát triển công nghiệp hỗ trợ (CNHT) trên địa bàn tỉnh đạt hơn 27,2 tỷ đồng để triển khai 23 đề án. Trong đó, ngân sách tỉnh hỗ trợ hơn 5,5 tỷ đồng, góp phần thu hút nguồn lực đầu tư từ doanh nghiệp theo tỷ lệ tích cực, bình quân một đồng ngân sách kéo theo năm đồng vốn doanh nghiệp.

Những “điểm nghẽn” cần tháo gỡ

Tuy nhiên, theo đánh giá, CNHT Nghệ An vẫn đối mặt với nhiều tồn tại; xét theo từng nội dung, kết quả thực hiện vẫn còn khá khiêm tốn so với mục tiêu đề ra. Quy mô ngành còn nhỏ, phát triển chưa tương xứng với tiềm năng và thấp hơn mức trung bình cả nước, thiếu các cơ sở sản xuất nguyên liệu cơ bản như thép chế tạo, nhựa kỹ thuật, cao su hay hóa chất nền, khiến doanh nghiệp phụ thuộc nhiều vào nguồn cung bên ngoài. Ở nhóm hoạt động kết nối doanh nghiệp, xúc tiến thương mại và quảng bá, tổng kinh phí thực hiện chỉ đạt hơn 285 triệu đồng, tương đương khoảng 5,34% kế hoạch. Trong lĩnh vực đào tạo nguồn nhân lực, kết quả cũng chưa đạt kỳ vọng.

Nhiều doanh nghiệp dệt may đã tiên phong ứng dụng các giải pháp công nghệ mới ngay từ khâu thiết kế, sản xuất đến xử lý chất thải. Ảnh: TH

Ở nội dung hỗ trợ nghiên cứu, chuyển giao công nghệ và đổi mới sản xuất – một trong những trụ cột quan trọng của CNHT – tổng kinh phí thực hiện đạt khoảng 26,4 tỷ đồng. Dù có một số kết quả tích cực như hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới công nghệ với 7 đề án, nhưng nhiều nội dung then chốt như nghiên cứu phát triển sản phẩm CNHT, sản xuất thử nghiệm linh kiện, vật liệu vẫn chưa được triển khai do thiếu đơn vị đủ năng lực thực hiện. Tỷ lệ lao động qua đào tạo trình độ cao còn thấp, chưa đáp ứng yêu cầu kỹ thuật cao của các ngành CNHT.

Theo lãnh đạo Sở Công Thương, Nghệ An xác định CNHT sẽ là lĩnh vực ưu tiên phát triển trong giai đoạn tới, nhằm nâng cao giá trị gia tăng và sức cạnh tranh của nền kinh tế. Mục tiêu đến năm 2030, một số ngành CNHT của tỉnh có thể sản xuất và cung cấp vật liệu, linh kiện, phụ tùng cho các ngành công nghiệp chính. Xa hơn, đến năm 2035, sẽ có nhiều doanh nghiệp đủ năng lực tham gia chuỗi cung ứng của các tập đoàn lớn. Tỉnh cũng đặt mục tiêu nâng dần tỷ lệ nội địa hóa trong các ngành công nghiệp ưu tiên như điện tử, cơ khí lắp ráp, năng lượng và dệt may.

Để đạt được mục tiêu trên, tỉnh sẽ triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Trước hết là tăng cường xúc tiến đầu tư, thu hút các doanh nghiệp trong và ngoài nước vào lĩnh vực CNHT. Tỉnh sẽ hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận thị trường, nâng cao năng lực quản trị, áp dụng các hệ thống quản lý và tiêu chuẩn quốc tế nhằm đáp ứng yêu cầu của các chuỗi sản xuất toàn cầu...

Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao là một trong những nhiệm vụ trọng tâm. Công nghiệp hỗ trợ Nghệ An đang đứng trước cơ hội lớn để bứt phá nếu có những giải pháp phù hợp và quyết liệt. Việc phát triển thành công lĩnh vực này không chỉ giúp nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp mà còn góp phần quan trọng vào quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa và phát triển bền vững của tỉnh trong những năm tới.