Từ ngày 12/8/2026, Quy định của EU về bao bì và chất thải bao bì (PPWR) chính thức được áp dụng. Đây là quy định chung của EU về toàn bộ vòng đời bao bì, từ thiết kế, thành phần vật liệu, sử dụng tài nguyên đến thu gom, tái sử dụng và tái chế.

Tuy nhiên, quy định được triển khai theo nhiều giai đoạn, nên doanh nghiệp chưa phải lập tức thay toàn bộ bao bì hiện tại.

Theo Seafish - cơ quan công lập hỗ trợ ngành thủy sản Anh - những vấn đề cần lưu ý ngay gồm giới hạn hóa chất, đặc biệt là PFAS (nhóm hóa chất có khả năng chống nước, chống dầu mỡ và khó phân hủy) trong bao bì tiếp xúc thực phẩm; yêu cầu về đánh giá sự phù hợp, hồ sơ kỹ thuật và một số quy định liên quan đến trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR).

Đáng chú ý, từ ngày 12/8/2026, bao bì tiếp xúc thực phẩm không được đưa ra thị trường EU nếu PFAS bằng hoặc vượt các giới hạn quy định.

Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), doanh nghiệp cần rà soát không chỉ bao bì nhựa mà cả màng barrier, giấy có lớp phủ, pad, liner chức năng và các vật liệu tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm.

Ủy ban châu Âu cho biết hiện chưa có phương pháp thử PFAS trong bao bì thực phẩm được hài hòa hoàn toàn trên toàn EU. Hướng dẫn của EC tháng 6/2026 cho phép kiểm tra theo từng bước, trong đó có thể kiểm tra tổng fluorine trước; nếu vượt ngưỡng thì cần phân tích sâu hơn để xác định PFAS.

Doanh nghiệp cũng cần lưu ý PPWR không quy định thời gian chuyển tiếp chung để sử dụng hết tồn kho bao bì chứa PFAS không đạt yêu cầu. Bao bì tiếp xúc thực phẩm được đưa ra thị trường EU sau ngày 12/8/2026 phải đáp ứng giới hạn PFAS, kể cả khi được sản xuất trước thời điểm này. Trong khi đó, bao bì đã được đưa ra thị trường EU trước ngày 12/8/2026 có thể tiếp tục lưu thông.

Theo hướng dẫn thực hiện PPWR đối với ngành thủy sản, doanh nghiệp cần xác định nhà sản xuất theo PPWR đối với từng loại bao bì, đồng thời yêu cầu nhà cung cấp cung cấp Declaration of Conformity (tuyên bố về sự phù hợp) và các tài liệu kỹ thuật liên quan.

Đối với bao bì tiếp xúc thực phẩm, doanh nghiệp cần có bằng chứng về việc đáp ứng giới hạn PFAS và các yêu cầu hóa chất khác. Điều này đặc biệt quan trọng bởi một sản phẩm thủy sản xuất khẩu có thể sử dụng nhiều lớp bao bì, từ túi, màng tiếp xúc trực tiếp với sản phẩm đến khay, carton, thùng ngoài, vật liệu giữ nhiệt và màng quấn pallet

Chuyển đổi bao bì không thể đơn giản theo hướng “càng ít nhựa càng tốt”. Bao bì thủy sản vẫn phải chịu được đông lạnh, chống mất nước, hạn chế oxy hóa, chống rò rỉ, bảo đảm an toàn thực phẩm và duy trì thời hạn sử dụng. Vì vậy, vật liệu mới cần được đánh giá đồng thời về khả năng tái chế và chức năng bảo vệ sản phẩm.

Các yêu cầu tiếp theo cũng cần được doanh nghiệp tính toán sớm. Đến ngày 12/2/2028, bao bì sản phẩm bán lẻ phải giảm khoảng trống xuống mức tối thiểu cần thiết để thực hiện chức năng bảo vệ sản phẩm. Từ khoảng năm 2030, yêu cầu về thiết kế để tái chế và hàm lượng vật liệu tái chế sẽ chặt chẽ hơn. Bao bì nhựa thuộc nhóm nhạy cảm tiếp xúc sản phẩm có thành phần PET chính phải đạt tối thiểu 30% nhựa tái chế, trong khi nhóm sử dụng nhựa khác ngoài PET có mức 10%, trừ trường hợp được miễn hoặc có quy định đặc thù.

Các yêu cầu về khả năng tái chế cũng sẽ tác động đáng kể đến túi chân không, bao bì nhựa mềm nhiều lớp, khay nhựa và thùng cách nhiệt - những dạng bao bì phổ biến trong ngành thủy sản.

Do đó, thay vì thay bao bì hàng loạt, doanh nghiệp nên lập “bản đồ bao bì” cho toàn bộ sản phẩm xuất khẩu sang EU, xác định cấu tạo vật liệu, nhà cung cấp, lớp tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm, hồ sơ kỹ thuật và khả năng đáp ứng yêu cầu PFAS.

Với doanh nghiệp thuỷ sản Việt Nam, VASEP cho rằng PPWR không chỉ là câu chuyện thay túi hay đổi khay, mà là quá trình chuyển từ quản lý bao bì như một vật tư sang quản lý bao bì như một cấu phần của hồ sơ tuân thủ và năng lực tiếp cận thị trường EU. Chuẩn bị sớm sẽ giúp doanh nghiệp kiểm soát tốt hơn chi phí chuyển đổi và giảm rủi ro khi các yêu cầu của thị trường ngày càng cao.