Hình thành cơ sở pháp lý phục vụ nhiều mục tiêu phát triển kinh tế biển

Nêu quan điểm về cơ chế khai thác, sử dụng chung hạ tầng và dữ liệu của ngành dầu khí được đưa ra trong dự án Luật Dầu khí (sửa đổi), ĐBQH Nguyễn Thị Thanh Bình (Hưng Yên) cho rằng, Khoản 7 Điều 5 và Điều 53 không chỉ cho phép tận dụng cơ sở hạ tầng hiện hữu của ngành dầu khí mà còn khuyến khích chia sẻ thông tin, dữ liệu điều tra, khảo sát và các điều kiện hạ tầng phục vụ phát triển năng lượng ngoài khơi.

Như vậy, giá trị lớn nhất của các quy định trên không chỉ nằm ở việc cho phép sử dụng chung hạ tầng mà là lần đầu tiên hình thành cơ sở pháp lý để chuyển các tài sản đã được Nhà nước và doanh nghiệp đầu tư trong ngành dầu khí sang phục vụ nhiều mục tiêu phát triển kinh tế biển.

Trong nhiều năm qua, ngành dầu khí đã hình thành hệ thống giàn khai thác, đường ống, cảng chuyên dụng, kho nổi, công trình ngoài khơi cùng khối lượng lớn dữ liệu địa chất, địa vật lý, khí tượng, hải văn và điều kiện tự nhiên biển. Đây không chỉ là tài sản của ngành dầu khí mà còn là nguồn lực chiến lược của quốc gia có thể phục vụ phát triển điện gió ngoài khơi, thu giữ và lưu trữ cacbon (CCS) cũng như nhiều ngành kinh tế biển khác.

“Nếu khai thác hiệu quả các nguồn lực này, các nhà đầu tư sẽ giảm đáng kể chi phí khảo sát, rút ngắn thời gian chuẩn bị dự án, hạn chế đầu tư trùng lặp và nâng cao hiệu quả sử dụng tài sản đã được đầu tư bằng nguồn lực của Nhà nước và doanh nghiệp. Đây chính là tư duy phát triển kinh tế tuần hoàn trong lĩnh vực hạ tầng năng lượng ngoài khơi, phù hợp với yêu cầu sử dụng tiết kiệm và hiệu quả tài nguyên quốc gia”, đại biểu Nguyễn Thị Thanh Bình nhấn mạnh.

Tuy nhiên, đại biểu cũng cho rằng, dự thảo Luật hiện mới dừng ở việc xác lập chủ trương khuyến khích mà chưa thiết lập đầy đủ cơ chế để chủ trương này có thể triển khai trong thực tiễn.

Theo đại biểu, các quy định hiện nay chưa làm rõ nguyên tắc chia sẻ dữ liệu; điều kiện và phạm vi sử dụng chung hạ tầng; cơ chế phân bổ chi phí, chia sẻ lợi ích; trách nhiệm quản lý, vận hành; cũng như cơ chế phối hợp giữa cơ quan quản lý dầu khí, cơ quan quản lý biển và cơ quan quản lý năng lượng.

Vì vậy, đại biểu Nguyễn Thị Thanh Bình đề nghị, cần tiếp tục hoàn thiện khoản 7 Điều 5, Điều 53 và tiếp tục quy định cụ thể trong nghị định của Chính phủ theo hướng: làm rõ nguyên tắc và cơ chế chia sẻ, khai thác, sử dụng dữ liệu dầu khí; đồng thời quy định trách nhiệm cập nhật, quản lý và bảo đảm tính chính xác, an toàn của dữ liệu; quy định cụ thể điều kiện, phạm vi, phương thức và cơ chế tài chính đối với việc sử dụng chung hạ tầng dầu khí; bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, chủ đầu tư công trình và các tổ chức, cá nhân có nhu cầu..

Nghiên cứu bổ sung phương án “nhận chìm tại chỗ” với công trình dầu khí hết thời hạn sử dụng

ĐBQH Nguyễn Văn An (Hưng Yên) cho biết, theo quy định tại Điều 91 Luật Bảo vệ môi trường, các cơ sở phát thải khí nhà kính quy mô lớn phải thực hiện kiểm kê và báo cáo định kỳ. Hoạt động dầu khí là lĩnh vực có nguy cơ phát thải cao (đặc biệt là việc đốt, xả khí tại Điều 38 dự thảo Luật Dầu khí).

Do đó, đại biểu Nguyễn Văn An đề nghị, tại Điều 55 (Nghĩa vụ của nhà thầu), cần nghiên cứu bổ sung một khoản quy định nhà thầu có nghĩa vụ thiết lập hệ thống tự giám sát, thực hiện kiểm kê khí nhà kính và báo cáo mức giảm phát thải định kỳ theo quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường. Việc này bảo đảm tính thống nhất với cam kết Net Zero và các quy định về ứng phó biến đổi khí hậu của Luật Bảo vệ môi trường.

Tại Điều 36 Luật Dữ liệu 2024 quy định các cơ sở dữ liệu chuyên ngành phải kết nối với Cơ sở dữ liệu tổng hợp quốc gia thông qua Nền tảng chia sẻ, điều phối dữ liệu.

Dự thảo Luật Dầu khí (sửa đổi) chỉ quy định việc nộp tài liệu về cơ quan quản lý nhà nước hoặc Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (PVN) quản lý.

Do đó, đại biểu đề nghị tại Điều 58 (Nghĩa vụ của PVN) cần bổ sung trách nhiệm của Tập đoàn phải phối hợp với Trung tâm dữ liệu quốc gia để kết nối, liên thông và đồng bộ hóa cơ sở dữ liệu về dầu khí vào Cơ sở dữ liệu tổng hợp quốc gia theo quy định của Chính phủ. Điều này nhằm tối ưu hóa việc phân tích, tổng hợp dữ liệu phục vụ điều hành kinh tế vĩ mô và an ninh quốc gia theo quy định của Luật Dữ liệu…

Ngoài ra, Điều 45 Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo quy định các công trình trên biển hết hạn sử dụng có thể được tháo dỡ hoặc “nhận chìm” theo quy định. Trong khi, dự thảo Luật chủ yếu tập trung vào việc “thu dọn” (phá bỏ, dỡ đi).

Do đó, đại biểu Nguyễn Văn An đề nghị, xem xét Điều 39 (về Lập, thẩm định, phê duyệt và thực hiện kế hoạch thu dọn công trình dầu khí), bổ sung phương án “nhận chìm tại chỗ” công trình dầu khí để tạo rạn san hô nhân tạo hoặc phục vụ mục đích bảo tồn biển, với điều kiện phải xử lý đạt quy chuẩn môi trường.

Đồng thời, tiếp tục rà soát kỹ lưỡng để quy định về “thu dọn” công trình dầu khí bảo đảm yêu cầu bảo vệ môi trường biển theo quy định pháp luật về bảo vệ môi trường và Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo.