Trong lĩnh vực sản xuất sản phẩm công nghệ hiện nay không thể thiếu chất bán dẫn. Ảnh minh họa: TTXVN

Chính phủ Hàn Quốc đang triển khai 3 siêu dự án quốc gia gồm Cụm công nghiệp bán dẫn, Trung tâm dữ liệu AI và AI vật lý phản ánh xu hướng đầu tư đồng bộ, dài hạn nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh công nghệ.

Theo bà Bạch Thị Phương Anh – Tiến sĩ Chuyên ngành nghiên cứu chip nhớ đang công tác tại khoa Khoa học bán dẫn Trường Đại học Dongguk, kinh nghiệm của Hàn Quốc cho thấy tầm quan trọng của việc xây dựng tầm nhìn chiến lược, xác định đúng lĩnh vực ưu tiên và phát triển hệ sinh thái bán dẫn với sự tham gia chặt chẽ của Nhà nước, doanh nghiệp và các cơ sở nghiên cứu.

Trao đổi với phóng viên TTXVN tại Seoul, Tiến sĩ Phương Anh cho biết một trong những yếu tố tạo nên thành công của ngành bán dẫn Hàn Quốc là tập trung nguồn lực vào các lĩnh vực trọng điểm để tạo điều kiện hình thành năng lực cốt lõi thay vì dàn trải nguồn lực trên toàn chuỗi giá trị.

Với nguồn lực còn hạn chế, cần xác định một số phân khúc ưu tiên có tiềm năng tạo lợi thế cạnh tranh trong trung và dài hạn để tập trung đầu tư hiệu quả như thiết kế vi mạch; công nghệ đóng gói và tích hợp tiên tiến; vật liệu, thiết bị và linh kiện phục vụ sản xuất bán dẫn; chip chuyên dụng cho AI, Internet vạn vật (IoT), ô tô và điện tử công suất.

Một trong những điểm nổi bật trong chiến lược của Hàn Quốc là phát triển các cụm công nghiệp bán dẫn theo mô hình hệ sinh thái tích hợp, bao gồm doanh nghiệp sản xuất, cung ứng vật liệu, chế tạo thiết bị, đóng gói - kiểm thử, cùng với các trung tâm nghiên cứu và phát triển (R&D), trường đại học, viện nghiên cứu và hạ tầng kỹ thuật đồng bộ.

Mô hình này giúp hoàn thiện chuỗi giá trị, giảm chi phí, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và nâng cao năng lực cạnh tranh, không chỉ nâng cao hiệu quả thu hút đầu tư mà còn tạo nền tảng hình thành năng lực công nghệ và chuỗi cung ứng bán dẫn trong nước.

Kinh nghiệm từ Hàn Quốc cho thấy năng lực thu hút các dự án bán dẫn không chỉ phụ thuộc vào ưu đãi đầu tư mà còn được quyết định bởi chất lượng hạ tầng như nguồn điện ổn định, nước siêu sạch, hệ thống logistics hiệu quả và thủ tục cấp phép thuận lợi.

Do đó, Tiến sĩ Phương Anh gợi ý Việt Nam nên xem xét trực tiếp đầu tư hoặc phối hợp đầu tư: hệ thống điện công suất lớn; nguồn nước công nghiệp và nước siêu sạch; đường cao tốc, đường sắt và logistics; trung tâm dữ liệu; mạng viễn thông tốc độ cao; xử lý nước thải và môi trường.

Một điểm nổi bật khác trong chiến lược của Hàn Quốc là gắn phát triển nguồn nhân lực với nhu cầu của ngành công nghiệp. Các chương trình đào tạo được xây dựng trên cơ sở nhu cầu thực tế của doanh nghiệp, đồng thời gắn kết chặt chẽ với hoạt động nghiên cứu và đổi mới công nghệ.

Các trường đại học và viện nghiên cứu đóng vai trò phát triển công nghệ nền tảng, trong khi doanh nghiệp đảm nhận thương mại hóa và mở rộng quy mô sản xuất. Đánh giá về mục tiêu đào tạo 50.000 kỹ sư bán dẫn trong giai đoạn đến năm 2030 của Việt Nam, Tiến sĩ Phương Anh nhấn mạnh cần tập trung vào chất lượng nguồn nhân lực với kỹ năng thực nghiệm cao.

Điều này đòi hỏi tăng cường đầu tư phòng sạch và phòng thí nghiệm bán dẫn; xây dựng các trung tâm nghiên cứu dùng chung đạt chuẩn quốc tế; mở rộng chương trình thực tập dài hạn tại doanh nghiệp; tăng cường hợp tác đào tạo giữa trường đại học và doanh nghiệp, đồng thời phát triển đội ngũ giảng viên, chuyên gia và nhà nghiên cứu có kinh nghiệm thực tiễn. Đặc biệt, cần chú trọng đào tạo lực lượng nghiên cứu trình độ cao có khả năng làm chủ công nghệ lõi thay vì chỉ đáp ứng nhu cầu sản xuất.

Về khả năng hợp tác giữa Việt Nam và Hàn Quốc trong lĩnh vực bán dẫn, Tiến sĩ Phương Anh cho biết trong bối cảnh Việt Nam đang triển khai Chiến lược phát triển công nghiệp bán dẫn quốc gia, đây là thời điểm thuận lợi để nâng cấp quan hệ hợp tác với Hàn Quốc từ mô hình thu hút đầu tư truyền thống sang mô hình đối tác chiến lược về công nghệ, nghiên cứu và phát triển nguồn nhân lực.

Hàn Quốc hiện là một trong những cường quốc bán dẫn hàng đầu thế giới với hệ sinh thái hoàn chỉnh, bao gồm các doanh nghiệp dẫn đầu toàn cầu, năng lực nghiên cứu mạnh, hệ thống trường đại học chất lượng cao và khả năng làm chủ nhiều công nghệ cốt lõi.

Trong khi đó, Việt Nam đang nổi lên như một trung tâm sản xuất công nghệ cao mới của khu vực với lợi thế về nguồn nhân lực trẻ, chi phí cạnh tranh, vị trí địa chiến lược thuận lợi và môi trường đầu tư ngày càng cải thiện. Đây là điều kiện để hai nước hình thành quan hệ hợp tác chiến lược theo hướng cùng tham gia và nâng cao giá trị trong chuỗi cung ứng bán dẫn toàn cầu.

Tiến sĩ Phương Anh cho rằng, trong giai đoạn tới, hai nước cần từng bước chuyển sang mô hình hợp tác toàn diện hơn, tập trung vào đồng nghiên cứu và phát triển công nghệ, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, đầu tư hạ tầng nghiên cứu và phát triển doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng bán dẫn. Qua đó, nâng cao năng lực công nghệ nội sinh và xây dựng quan hệ hợp tác bền vững giữa hai quốc gia.

Theo Tiến sĩ Phương Anh, các lĩnh vực Việt Nam có thể ưu tiên hợp tác bao gồm: phát triển nguồn nhân lực, hợp tác nghiên cứu và đổi mới sáng tạo, phát triển công nghệ đóng gói tiên tiến, thiết kế vi mạch, phần cứng AI.

Trong đó, nguồn nhân lực được xem là lĩnh vực có khả năng mang lại hiệu quả hợp tác nhanh nhất. Hai nước có thể triển khai các chương trình: đào tạo kỹ sư bán dẫn chuẩn quốc tế; trao đổi giảng viên và chuyên gia; đồng hướng dẫn nghiên cứu sinh tiến sĩ; thực tập tại doanh nghiệp bán dẫn Hàn Quốc và xây dựng trung tâm đào tạo bán dẫn Việt Nam - Hàn Quốc.

Việc hình thành các chương trình nghiên cứu chung sẽ tạo nền tảng để Việt Nam từng bước tham gia vào quá trình phát triển công nghệ thay vì chỉ tiếp nhận công nghệ. Các lĩnh vực ưu tiên bao gồm: vật liệu bán dẫn tiên tiến, bộ nhớ thế hệ mới, Phần cứng AI, Điện toán mô phỏng thần kinh, Điện toán quang tử và các công nghệ bán dẫn mới. Đồng thời cần xây dựng cơ chế đồng tài trợ cho các dự án nghiên cứu giữa các trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp hai nước.

Hai nước có thể ưu tiên hợp tác trong mảng công nghệ đóng gói; chiplet; kiểm thử và đánh giá độ tin cậy của chip, trong bối cảnh công nghệ đóng gói tiên tiến đang trở thành một trong những công nghệ trọng tâm của ngành bán dẫn toàn cầu và là lĩnh vực phù hợp với điều kiện phát triển của Việt Nam.

Về thiết kế vi mạch, việc kết hợp đội ngũ kỹ sư trẻ của Việt Nam với kinh nghiệm và nhu cầu phát triển sản phẩm của các doanh nghiệp Hàn Quốc sẽ góp phần hình thành các trung tâm thiết kế vi mạch có khả năng tham gia trực tiếp vào chuỗi giá trị quốc tế.

Việt Nam và Hàn Quốc cũng có thể ưu tiên hợp tác nghiên cứu, phát triển các công nghệ bán dẫn phục vụ AI, bao gồm kiến trúc tính toán mới, bộ nhớ thế hệ mới và các nền tảng phần cứng AI. Đây là những lĩnh vực chiến lược, có tiềm năng tạo ra giá trị gia tăng cao và nâng cao năng lực cạnh tranh trong dài hạn.