Hình ảnh bên trong xưởng lắp ráp của Volkswagen tại thành phố Hannover, Đức. Ảnh: Reuters

Theo phân tích của Reuters dựa trên 175 cuộc họp công bố kết quả kinh doanh của các doanh nghiệp lớn trong khu vực đồng euro, chỉ 56 công ty cho biết đã tăng giá hoặc có kế hoạch tăng giá trong những tháng tới. Con số này tương đương khoảng một phần ba số doanh nghiệp được khảo sát.

Kết quả trên trái ngược rõ rệt với giai đoạn sau khi xung đột Nga - Ukraine bùng phát năm 2022. Khi đó, gần hai phần ba doanh nghiệp đã chuyển phần chi phí tăng thêm sang khách hàng, góp phần đẩy lạm phát tại châu Âu lên mức hai con số.

Ông Olli Rehn, thành viên Hội đồng điều hành Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) và là Thống đốc Ngân hàng Trung ương Phần Lan, cho rằng bối cảnh hiện nay rất khác so với năm 2022.

Theo ông, thị trường lao động không còn quá nóng, tăng trưởng kinh tế suy yếu hơn và các gói hỗ trợ tài khóa cũng không còn mạnh như trước. Đây là những yếu tố khiến doanh nghiệp khó tăng giá bán dù chi phí đầu vào tăng lên.

Dữ liệu cho thấy trong số 175 doanh nghiệp được khảo sát, có 105 công ty đề cập đến chi phí năng lượng và 91 công ty cho rằng nguyên nhân liên quan đến cuộc chiến Iran. Tuy nhiên, sau khi loại bỏ các tổ chức tài chính khỏi mẫu nghiên cứu, chỉ 55 trong tổng số 136 doanh nghiệp còn lại xác nhận đã hoặc sẽ tăng giá.

Các đợt điều chỉnh giá chủ yếu xuất hiện ở những ngành chịu ảnh hưởng trực tiếp từ giá năng lượng và nguyên liệu thô như hóa chất, sản xuất công nghiệp hoặc vật liệu. Trong số đó có tập đoàn hóa chất BASF của Đức và nhà sản xuất cáp Nexans của Pháp.

Ngược lại, các doanh nghiệp phục vụ người tiêu dùng tỏ ra thận trọng hơn với việc nhiều nhà bán lẻ cam kết giữ giá ổn định để bảo vệ sức mua của khách hàng. Các hãng sản xuất, lắp ráp ô tô như Volkswagen cũng ưu tiên cắt giảm chi phí thay vì tăng giá sản phẩm.

Reuters cho biết các doanh nghiệp bán hàng cho doanh nghiệp khác có khả năng tăng giá dễ dàng hơn so với những công ty bán trực tiếp cho người tiêu dùng.

Ông Karsten Junius, Kinh tế trưởng của Ngân hàng J. Safra Sarasin (Thụy Sĩ), nhận định nhu cầu đầu tư, đặc biệt trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI), đang giúp một số doanh nghiệp chấp nhận mức giá cao hơn đối với nguyên liệu và dịch vụ đầu vào.

Dù vậy, nhiều chuyên gia cảnh báo áp lực lạm phát chưa hoàn toàn biến mất. Các hãng vận tải như Lufthansa hay Deutsche Post đã bắt đầu áp dụng phụ phí nhiên liệu, điều có thể làm tăng chi phí trong nhiều lĩnh vực khác của nền kinh tế.

Ông Christian Schulz, Kinh tế trưởng của Allianz Global Investors, cho rằng kết quả khảo sát cho thấy ECB có thể chưa cần đẩy mạnh tăng lãi suất trong thời gian tới. Tuy nhiên, cơ quan này vẫn phải theo dõi sát diễn biến giá cả để đánh giá liệu chi phí năng lượng có lan rộng sang các lĩnh vực khác hay không.

Phân tích của Reuters cũng cho thấy các doanh nghiệp châu Âu đã rút kinh nghiệm từ cú sốc giá sau xung đột Ukraine. Ngày càng nhiều công ty sử dụng các hợp đồng dài hạn hoặc công cụ tài chính để cố định chi phí năng lượng, qua đó giảm áp lực phải tăng giá bán ngay lập tức.

Kết quả khảo sát phù hợp với dữ liệu của Ủy ban châu Âu, cho thấy kỳ vọng tăng giá của doanh nghiệp đã giảm trong tháng 5 và hiện thấp hơn đáng kể so với giai đoạn lạm phát bùng phát năm 2022.