Phát biểu tại cuộc họp, Phó Cục trưởng Nguyễn Ngọc Thành nhấn mạnh yêu cầu phân định rõ thẩm quyền giữa Thủ tướng Chính phủ và Bộ trưởng Bộ Công Thương, bảo đảm các quy định tại Thông tư thống nhất với danh mục và mức độ chế biến khoáng sản do Thủ tướng Chính phủ quyết định.

Đồng thời, Phó Cục trưởng đề nghị các thành viên Tổ soạn thảo tập trung rà soát danh mục, chỉ tiêu kỹ thuật đối với từng nhóm khoáng sản; tiêu chuẩn chế biến sâu đối với đất hiếm; chế độ báo cáo và các quy định chuyển tiếp, hiệu lực thi hành. Các ý kiến đóng góp cần cụ thể, có căn cứ pháp lý và thực tiễn để cơ quan soạn thảo tiếp thu, hoàn thiện hồ sơ.

Phó Cục trưởng Cục Công nghiệp Nguyễn Ngọc Thành chủ trì cuộc họp

Cuộc họp được tổ chức trong quá trình triển khai nhiệm vụ xây dựng văn bản quy phạm pháp luật theo Quyết định số 139/QĐ-BCT ngày 20/01/2026 của Bộ trưởng Bộ Công Thương. Theo đó, Cục Công nghiệp được giao chủ trì xây dựng Thông tư thay thế Thông tư số 23/2021/TT-BCT và Thông tư số 45/2023/TT-BCT về quản lý xuất khẩu khoáng sản.

Trước đó, ngày 17/4/2026, Bộ trưởng Bộ Công Thương đã ban hành Quyết định số 925/QĐ-BCT thành lập Tổ soạn thảo. Trên cơ sở rà soát các quy định pháp luật hiện hành và đánh giá thực trạng khai thác, chế biến, sử dụng, xuất khẩu khoáng sản giai đoạn 2021-2025 và 6 tháng đầu năm 2026, Cục Công nghiệp đã xây dựng hồ sơ dự thảo Thông tư cùng các tài liệu liên quan để xin ý kiến Tổ soạn thảo.

Việc xây dựng Thông tư mới xuất phát từ những thay đổi trong hệ thống pháp luật về địa chất và khoáng sản, quản lý ngoại thương và phân định thẩm quyền quản lý nhà nước.

Luật Địa chất và khoáng sản số 54/2024/QH15, được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 147/2025/QH15, cùng các nghị định hướng dẫn đã xác lập cơ chế phân định thẩm quyền mới trong quản lý xuất khẩu khoáng sản. Theo đó, Thủ tướng Chính phủ quyết định danh mục và mức độ chế biến của một số khoáng sản chiến lược, quan trọng có nguồn gốc khai thác trong nước được phép xuất khẩu; Bộ trưởng Bộ Công Thương quy định danh mục, chỉ tiêu kỹ thuật trong phạm vi được giao và tiêu chuẩn chế biến sâu đối với đất hiếm.

Bên cạnh yêu cầu bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật, thực tiễn quản lý cũng đặt ra những vấn đề cần giải quyết, nhất là việc nhận diện sản phẩm khoáng sản ở các mức độ chế biến khác nhau, phân biệt khoáng sản khai thác trong nước với nguyên liệu nhập khẩu, hàng hóa gia công và sản phẩm từ nguyên liệu hỗn hợp.

Phát biểu tại cuộc họp, lãnh đạo Cục Công nghiệp nhấn mạnh yêu cầu phân định rõ thẩm quyền giữa Thủ tướng Chính phủ và Bộ trưởng Bộ Công Thương, bảo đảm các quy định tại Thông tư thống nhất với danh mục và mức độ chế biến khoáng sản do Thủ tướng Chính phủ quyết định.

Đồng thời, việc xây dựng các tiêu chuẩn chế biến sâu đối với đất hiếm và chế độ báo cáo phải có căn cứ pháp lý, phù hợp thực tiễn và khả thi trong quá trình thực hiện. Dự thảo Thông tư được xây dựng theo quan điểm ưu tiên bảo đảm nguồn nguyên liệu phục vụ sản xuất trong nước, khuyến khích chế biến sâu, nâng cao giá trị gia tăng và sử dụng tiết kiệm, hiệu quả tài nguyên khoáng sản.

Một nguyên tắc xuyên suốt là kế thừa có chọn lọc các quy định còn phù hợp, không đặt thêm thủ tục cấp phép, chấp thuận xuất khẩu hoặc chứng từ bắt buộc ngoài quy định pháp luật, đồng thời hạn chế phát sinh chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp.

Trên cơ sở ý kiến của Tổ soạn thảo, Cục Công nghiệp sẽ phối hợp với các đơn vị liên quan tiếp tục rà soát, hoàn thiện dự thảo Thông tư

Dự thảo Thông tư gồm 4 chương, 12 điều và 4 phụ lục, tập trung vào ba nhóm nội dung chính: danh mục và chỉ tiêu kỹ thuật đối với khoáng sản xuất khẩu; tiêu chuẩn chế biến sâu đối với đất hiếm; chế độ báo cáo về hoạt động chế biến, xuất khẩu khoáng sản.

Bên cạnh các quy định về sản phẩm, dự thảo cũng xây dựng chế độ báo cáo về chế biến, xuất khẩu khoáng sản với các biểu mẫu áp dụng cho thương nhân có phát sinh xuất khẩu, tổ chức và cá nhân chế biến khoáng sản, cùng cơ quan chuyên môn được UBND cấp tỉnh giao nhiệm vụ.

Tại cuộc họp, lãnh đạo Cục Công nghiệp đề nghị các thành viên Tổ soạn thảo tập trung cho ý kiến về phạm vi điều chỉnh, phân định thẩm quyền, tính phù hợp của danh mục và chỉ tiêu kỹ thuật đối với từng nhóm khoáng sản.

Trên cơ sở ý kiến của Tổ soạn thảo, Cục Công nghiệp sẽ phối hợp với các đơn vị liên quan tiếp tục rà soát, hoàn thiện dự thảo Thông tư và hồ sơ kèm theo trước khi đăng tải, gửi lấy ý kiến các bộ, ngành, địa phương, tổ chức, doanh nghiệp và các đối tượng chịu tác động trực tiếp theo quy định.

Thông tư dự kiến có hiệu lực trong năm 2027, thay thế đồng thời Thông tư số 23/2021/TT-BCT và Thông tư số 45/2023/TT-BCT, góp phần hoàn thiện cơ sở pháp lý cho hoạt động quản lý xuất khẩu khoáng sản, gắn khai thác và sử dụng tài nguyên với yêu cầu phát triển công nghiệp chế biến theo hướng nâng cao giá trị gia tăng.

Lý Quốc Thịnh