Xuất khẩu tăng cao, hai nhóm hàng chiếm hơn 41% kim ngạch cả nước

Theo số liệu sơ bộ của Cục Hải quan (Bộ Tài chính) ngày 4/11, kim ngạch xuất khẩu hàng hóa tháng 10/2026 đạt 64,67 tỷ USD, tăng 8,7% so với tháng trước; lũy kế 10 tháng đạt 499,23 tỷ USD, tăng 27,5% so với cùng kỳ. Nhập khẩu tháng 10 đạt 57,36 tỷ USD, giảm 1,4% so với tháng trước; lũy kế 10 tháng đạt 511,31 tỷ USD, tăng 37,4%. Hai nhóm hàng máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện; điện thoại và linh kiện chiếm 41,5% tổng kim ngạch xuất khẩu và 43,9% tổng kim ngạch nhập khẩu của cả nước.

Với nhóm máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện, xuất khẩu tháng 10 đạt 25,68 tỷ USD, tăng 13,8% so với tháng trước và gấp khoảng 2,6 lần cùng kỳ năm 2025; lũy kế 10 tháng đạt 149,41 tỷ USD, tăng 71,0%, chiếm 29,9% tổng kim ngạch xuất khẩu. Nhập khẩu tháng 10 đạt 26,28 tỷ USD, giảm 3,2% so với tháng trước; lũy kế 10 tháng đạt 215,25 tỷ USD, tăng 74,4%, chiếm 42,1% tổng kim ngạch nhập khẩu. Nhập khẩu cao chủ yếu là linh kiện đầu vào phục vụ lắp ráp, xuất khẩu.

Cán cân thương mại và kim ngạch xuất khẩu tháng 8, 9, 10 năm 2026 của nhóm máy tính, điện tử, điện thoại và linh kiện (tỷ USD)

Nhóm điện thoại và linh kiện có xuất khẩu tháng 10 đạt 5,84 tỷ USD, tăng khoảng 15% so với cùng kỳ năm 2025 (giảm 5,4% so với tháng trước); lũy kế 10 tháng đạt 57,61 tỷ USD, tăng 18,4%, chiếm 11,5% tổng kim ngạch xuất khẩu. Nhập khẩu tháng 10 đạt 1,14 tỷ USD, giảm 9,2% so với tháng trước; lũy kế 10 tháng đạt 9,26 tỷ USD, giảm 1,6%.

Sản xuất mở rộng, linh kiện giữ vai trò then chốt trong chuỗi

Sản xuất trong nước là nền tảng của kết quả xuất khẩu. Theo Cục Thống kê (Bộ Tài chính), chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) 10 tháng của cả nước tăng 12,4%, trong đó ngành sản xuất sản phẩm điện tử, máy vi tính và sản phẩm quang học tăng 15,2%. Sản lượng máy tính xách tay ước đạt 53,5 triệu chiếc, tăng 25,86%; máy tính bảng đạt 14,7 triệu chiếc, tăng 36,61%.

Về linh kiện, theo số liệu chi tiết đến hết tháng 9, xuất khẩu linh kiện máy tính, điện tử đạt 69,03 tỷ USD, tăng 99,82%, chiếm 55,8% kim ngạch xuất khẩu của nhóm; riêng bộ nhớ đạt 36,67 tỷ USD, tăng 128,71%; xuất khẩu linh kiện điện thoại đạt 18,71 tỷ USD, tăng 10,80%.

Về cán cân thương mại, ba tháng gần đây cải thiện rõ. Tính chung hai nhóm, tháng 8 nhập siêu 3,72 tỷ USD, tháng 9 xuất siêu 0,34 tỷ USD và tháng 10 xuất siêu 4,10 tỷ USD. Nhóm điện thoại và linh kiện duy trì xuất siêu (6,04; 4,92 và 4,70 tỷ USD); nhóm máy tính, sản phẩm điện tử và linh kiện thu hẹp nhập siêu từ 9,76 tỷ USD (tháng 8) xuống 4,58 tỷ USD (tháng 9) và 0,60 tỷ USD (tháng 10), đây là mức thấp nhất từ tháng 4/2018, góp phần đưa xuất siêu cả nước tháng 10 đạt 7,31 tỷ USD. Lũy kế 10 tháng, tính chung hai nhóm nhập siêu khoảng 17,5 tỷ USD (xuất khẩu 207,02 tỷ USD, nhập khẩu 224,51 tỷ USD).

Trong hai tháng cuối năm, xuất khẩu điện tử và linh kiện nhiều khả năng tiếp tục giữ đà tăng, với hai yếu tố hỗ trợ chính. Thứ nhất là nhu cầu và giá bộ nhớ trên thị trường quốc tế. Theo báo cáo của Trung tâm Thông tin Công nghiệp và Thương mại, doanh thu bán dẫn toàn cầu tháng 8/2026 đạt 159,7 tỷ USD, tăng 144,3% so với cùng kỳ (số liệu của SIA), còn TrendForce dự báo giá DRAM quý IV/2026 tăng 10 - 15%. Xuất khẩu bộ nhớ của Việt Nam đã đạt 36,67 tỷ USD đến hết tháng 9, tăng 128,71%, nên nếu mặt bằng giá tiếp tục đi lên, kim ngạch xuất khẩu linh kiện có thể được hỗ trợ thêm. Thứ hai là sản xuất trong nước: sản lượng máy tính xách tay và máy tính bảng 10 tháng tăng 25,86% và 36,61% tạo nguồn hàng cho các đơn hàng cuối năm. Nhập khẩu của nhóm máy tính, điện tử tháng 10 giảm 3,2% so với tháng trước; do linh kiện thường được nhập trước khi sản phẩm hoàn thiện được xuất đi, diễn biến này cần được theo dõi thêm để đánh giá sản xuất và đơn hàng tháng 11, 12.

Liên kết doanh nghiệp FDI với doanh nghiệp trong nước và những lưu ý

Theo báo cáo của Trung tâm Thông tin Công nghiệp và Thương mại, các linh kiện như bộ vi xử lý, chip bán dẫn, bộ nhớ, màn hình, bảng mạch hiện chủ yếu được cung ứng từ nước ngoài, trong khi doanh nghiệp trong nước đã tham gia cung ứng một số linh kiện, phụ kiện và dịch vụ hỗ trợ. Đây là cơ sở để thúc đẩy liên kết, phù hợp định hướng của Chương trình phát triển công nghiệp hỗ trợ giai đoạn 2026 - 2035 (Quyết định số 929/QĐ-TTg ngày 25/5/2026).

Nhiều hoạt động gần đây đang cụ thể hóa định hướng này. Dự án Hợp tác phát triển Nhà máy thông minh khu vực phía Nam, do Samsung Việt Nam phối hợp với Sở Công Thương Thành phố Hồ Chí Minh triển khai từ tháng 5/2026, hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam số hóa sản xuất. Tại diễn đàn ngày 4/11 ở Bắc Ninh, địa phương này được ghi nhận thu hút khoảng 3.700 dự án FDI với tổng vốn đăng ký khoảng 52,5 tỷ USD đến tháng 9/2026; các đại biểu nhấn mạnh phát triển công nghiệp hỗ trợ và nâng tỷ lệ nội địa hóa.

Đại diện chính quyền Bắc Ninh, lãnh đạo Cục Công nghiệp và Samsung Việt Nam chụp ảnh lưu niệm cùng các doanh nghiệp tham gia Dự án hợp tác phát triển nhà máy thông minh và Dự án tư vấn khuôn mẫu thông minh năm 2026.

Thời gian tới, doanh nghiệp được khuyến nghị tiếp tục đào tạo nhân lực kỹ thuật, nâng cao năng lực thiết kế, kiểm thử linh kiện và đáp ứng tiêu chuẩn của các tập đoàn đa quốc gia. Đồng thời, với thị trường EU, doanh nghiệp xuất khẩu sản phẩm có kết nối dữ liệu cần theo dõi Quy định (EU) 2024/2847 về khả năng phục hồi mạng, có hiệu lực từ ngày 11/12/2027, trong đó yêu cầu an ninh mạng được duy trì suốt vòng đời sản phẩm.

Nhi Lê

* Bài viết được tổng hợp từ số liệu sơ bộ về xuất nhập khẩu hàng hóa tháng 10/2026 của Cục Hải quan, Bộ Tài chính; số liệu sản xuất của Cục Thống kê; báo cáo của Trung tâm Thông tin Công nghiệp và Thương mại và các bài đăng trên Trang thông tin điện tử Cục Công nghiệp.