Báo cáo J.P.Morgan và S&P Global công bố ngày 1/10 ghi nhận PMI sản xuất toàn cầu tháng 9/2026 đạt 53,0 điểm, cao nhất kể từ tháng 2/2022. Sản lượng tăng nhanh nhất kể từ tháng 7/2021; tổng đơn hàng mới tăng nhanh nhất từ tháng 2/2022; đơn hàng xuất khẩu mới tăng mạnh nhất từ tháng 7/2021. Việc làm tăng mạnh nhất kể từ tháng 5/2022. Bản cập nhật ngày 5/10 của S&P Global cho biết chỉ số sản lượng trong khảo sát PMI hàm ý mức tăng sản xuất toàn cầu gần 4% theo tốc độ quy đổi năm, so với bình quân dài hạn khoảng 2%.

S&P Global cũng ghi nhận giá đầu vào tăng nhanh hơn trong tháng 9, chịu tác động từ dầu, năng lượng và vận tải; giá bán tại nhà máy tăng tốc. Một phần nhu cầu đến từ tích trữ dự phòng trước rủi ro giá và thiếu hàng. Điều này gợi mở yêu cầu đánh giá độ bền đơn hàng khi tăng công suất.

Bước sang tháng 10, báo cáo sơ bộ của S&P Global công bố ngày 23/10 ghi nhận PMI sản xuất Mỹ đạt 56,0 điểm. Trong khi đó, chỉ số PMI tổng hợp sản lượng, bao gồm sản xuất và dịch vụ, đạt 57,6 điểm, giảm từ 58,4 điểm tháng 9. Các chỉ số vẫn ở vùng mở rộng, song diễn biến khác nhau cho thấy cần theo dõi từng khu vực hoạt động khi đánh giá sức cầu. 

Tại Đông Nam Á, PMI sản xuất ASEAN tháng 9 giảm từ 52,3 xuống 52,1 điểm. PMI Việt Nam cùng kỳ giảm từ 53,3 xuống 51,9 điểm. Các mức trên 50 vẫn phản ánh điều kiện kinh doanh cải thiện so với tháng trước, nhưng nhịp cải thiện đã chậm lại. Khảo sát Việt Nam ghi nhận sản lượng và tổng đơn hàng mới tăng chậm hơn, trong khi đơn hàng xuất khẩu mới giảm tháng thứ hai liên tiếp.

Theo báo cáo kinh tế - xã hội của Cục Thống kê công bố ngày 3/10, IIP toàn ngành công nghiệp Việt Nam quý III/2026 ước tăng 14,8% so với cùng kỳ năm trước. Tính chung chín tháng, IIP tăng 12,3%, trong đó ngành chế biến, chế tạo tăng 12,9%. Kết quả này cho thấy sản xuất duy trì mức tăng cao so với nền cùng kỳ, đồng thời đặt ra yêu cầu giữ vững nhịp hoạt động trong quý IV.

Trong khi PMI là chỉ báo khảo sát về điều kiện kinh doanh so với tháng trước, bao gồm nhiều thành phần như đơn hàng, sản lượng và việc làm; chỉ số IIP phản ánh biến động sản xuất theo kỳ thống kê. Vì vậy, mức tăng IIP cao và PMI giảm tốc có thể cùng xuất hiện, cung cấp những góc nhìn bổ sung về kết quả đã đạt và động lực sắp tới.

Từ những diễn biến trên, có thể thấy cơ hội thị trường cần được chuyển hóa bằng hiệu quả chế tạo. Đối với doanh nghiệp, nhất là trong lĩnh vực cơ khí, điện tử và sản xuất, lắp ráp ô tô, việc số hóa dữ liệu vận hành có thể bắt đầu từ các chỉ tiêu cụ thể như thời gian dừng máy, tỷ lệ sản phẩm lỗi, mức tiêu hao năng lượng và chi phí trên một đơn vị sản phẩm. Các khoản đầu tư tăng công suất cần gắn với đơn hàng và khả năng khai thác thiết bị. Trong những tháng cuối năm, theo dõi đơn hàng mới, tiến độ hoàn thành đơn hàng và biến động chi phí sẽ giúp doanh nghiệp điều chỉnh kế hoạch sản xuất. Đối với công tác quản lý ngành, việc kết hợp dữ liệu thống kê với thông tin khảo sát doanh nghiệp có thể hỗ trợ nhận diện sớm những điểm nghẽn về công nghệ, kỹ năng và năng lực vận hành cần được tháo gỡ.

Sáng 09/10, Bộ Công Thương tổ chức hội thảo lấy ý kiến về Chiến lược xuất nhập khẩu hàng hóa đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 xây dựng kịch bản với tổng kim ngạch xuất khẩu hàng hóa năm 2030. Quy mô này cần gắn với yêu cầu nâng năng lực sản xuất trong nước, phát triển công nghiệp, nhất là chế biến, chế tạo và tăng sức cạnh tranh.

T.T.H.G

*Bài viết tổng hợp từ các báo cáo và nguồn công bố chính thức, cập nhật đến ngày 24/10/2026; các nội dung phân tích, liên hệ Việt Nam mang tính tham khảo.