Bộ Công Thương ban hành Chỉ thị số 11/CT-BCT về việc tăng cường công tác quản lý và nâng cao hiệu quả đầu tư, phát triển cụm công nghiệp

Ngày 12/10/2026, Bộ Công Thương ban hành Chỉ thị số 11/CT-BCT về việc tăng cường công tác quản lý và nâng cao hiệu quả đầu tư, phát triển cụm công nghiệp trong tình hình mới. Triển khai tinh thần Nghị định số 303/2026/NĐ-CP ngày 01/8/2026 sửa đổi, bổ sung Nghị định số 32/2024/NĐ-CP về quản lý, phát triển cụm công nghiệp, Chỉ thị 11 đặt mục tiêu tạo chuyển biến mạnh mẽ trong đầu tư, phát triển cụm công nghiệp theo hướng hiệu quả, bền vững, đồng thời thúc đẩy khu vực kinh tế tư nhân phát triển.

Hoàn thiện thể chế ở địa phương, mở thêm cơ hội cho doanh nghiệp tư nhân

Theo Chỉ thị, thời gian qua các địa phương đã quan tâm triển khai công tác quản lý, đầu tư hạ tầng và thu hút đầu tư vào cụm công nghiệp. Kết quả này góp phần thúc đẩy phát triển công nghiệp địa phương, chuyển dịch cơ cấu kinh tế, tạo việc làm và thu nhập ổn định cho người lao động. Hệ thống pháp luật về cụm công nghiệp từng bước được hoàn thiện. Việc quản lý được phân cấp hoàn toàn cho chính quyền địa phương, thủ tục hành chính được đơn giản hóa và chất lượng thành lập mới, mở rộng cụm công nghiệp được nâng lên.

Tuy nhiên, công tác quản lý, đầu tư và phát triển cụm công nghiệp tại một số địa phương vẫn còn những hạn chế, bất cập như hạ tầng kỹ thuật chưa đồng bộ, tiến độ triển khai một số dự án còn chậm, hiệu quả sử dụng đất và công tác bảo vệ môi trường chưa đáp ứng yêu cầu, chất lượng thu hút đầu tư còn hạn chế... đòi hỏi tiếp tục có các giải pháp đồng bộ nhằm nâng cao hiệu quả quản lý và phát triển cụm công nghiệp trong tình hình mới.

Khu Công Nghiệp VSIP Nghệ An - Ảnh: VSIP

Tại Chỉ thị 11, Bộ Công Thương yêu cầu Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương thực hiện nghiêm Nghị định số 32/2024/NĐ-CP, Nghị định số 303/2026/NĐ-CP và pháp luật liên quan và phổ biến quy định mới đến các sở, ngành, Ủy ban nhân dân cấp xã. Công tác quản lý phải bảo đảm nguyên tắc địa phương quyết, địa phương tổ chức thực hiện và địa phương chịu trách nhiệm.

Các địa phương được yêu cầu sửa đổi, bổ sung hoặc ban hành mới quy chế quản lý cụm công nghiệp và quy định hỗ trợ đầu tư hạ tầng từ ngân sách địa phương. Địa phương cũng cần xác định diện tích đất trong từng cụm công nghiệp dành cho doanh nghiệp công nghệ cao thuộc khu vực kinh tế tư nhân, doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo theo Nghị quyết số 198/2025/QH15 của Quốc hội. Với nhiều doanh nghiệp nhỏ, chi phí mặt bằng thường là rào cản khi mở rộng sản xuất. Vì vậy, nếu được triển khai hiệu quả, chính sách này có thể góp phần giảm áp lực chi phí ban đầu cho nhóm doanh nghiệp này.

Trong quá trình điều chỉnh Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, các địa phương cần tích hợp phương hướng phát triển cụm công nghiệp với đầy đủ thông tin của từng cụm, bảo đảm khả thi, không chồng lấn với các quy hoạch khác. Địa phương cũng cần bố trí đủ quỹ đất để phát triển cụm công nghiệp theo tiến độ.

Ưu tiên cụm công nghiệp xanh, chuyên ngành và có giá trị gia tăng cao

Một trong những trọng tâm của Chỉ thị là nâng cao chất lượng thu hút đầu tư, theo đó địa phương cần lựa chọn doanh nghiệp có năng lực làm chủ đầu tư hạ tầng kỹ thuật. Công tác thu hút đầu tư không chỉ dừng lại ở việc gia tăng số lượng dự án, nâng cao tỷ lệ lấp đầy mà còn cần chú trọng chất lượng, hiệu quả và tính bền vững, bảo đảm phù hợp với lợi thế về nguyên liệu, lao động, hạ tầng và thị trường của từng địa phương, đồng thời tạo điều kiện hình thành các chuỗi liên kết sản xuất, nâng cao giá trị gia tăng và năng lực cạnh tranh của công nghiệp địa phương.

Các cụm công nghiệp được khuyến khích xanh hóa. Ảnh: Cụm công nghiệp Phương Trung 

Chỉ thị khuyến khích các mô hình cụm công nghiệp sinh thái, cụm công nghiệp công nghệ cao, cụm công nghiệp chuyên ngành, cụm công nghiệp hỗ trợ và cụm công nghiệp làng nghề gắn với chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, kinh tế tuần hoàn và kinh tế carbon thấp. Các dự án được ưu tiên là dự án có công nghệ cao, công nghệ sạch, giá trị gia tăng cao, thân thiện môi trường và có khả năng liên kết chuỗi.

Về hạ tầng, các địa phương chỉ đạo chủ đầu tư tập trung nguồn lực xây dựng đồng bộ hạ tầng kỹ thuật, trong đó lưu ý công trình thu gom, xử lý nước thải. Mục tiêu đặt ra là bảo đảm 100% cụm công nghiệp có nước thải được xử lý đạt quy chuẩn môi trường trong giai đoạn 2026-2030, theo Kết luận số 75-KL/TW của Ban Chấp hành Trung ương.

Cùng với đó, các địa phương cần thường xuyên rà soát, xử lý dứt điểm các dự án thuộc các trường hợp chậm tiến độ, không đáp ứng yêu cầu bảo vệ môi trường hoặc sử dụng đất không hiệu quả. Việc thành lập các cụm công nghiệp hình thành trước Quyết định số 105/2009/QĐ-TTg phải được xử lý dứt điểm trước ngày 31/12/2026. Ủy ban nhân dân cấp tỉnh cũng chỉ đạo hoặc đề nghị cơ quan có thẩm quyền tăng cường thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm tại các cụm công nghiệp.

Cục Công nghiệp làm đầu mối tham mưu, hoàn thiện công cụ quản lý

Chỉ thị giao Cục Công nghiệp tham mưu giúp Bộ trưởng quản lý nhà nước về cụm công nghiệp trên phạm vi cả nước. Cục đồng thời theo dõi, phối hợp với các địa phương triển khai Chỉ thị, chủ trì tổ chức tập huấn, hướng dẫn cho các Sở Công Thương và tổ chức, cá nhân liên quan về Nghị định số 303/2026/NĐ-CP.

Cục Công nghiệp đóng vai trò tham mưu giúp Bộ trưởng quản lý nhà nước về cụm công nghiệp trên phạm vi cả nước

Về thể chế, Cục Công nghiệp được giao hoàn thành xây dựng Thông tư sửa đổi, bổ sung Thông tư số 14/2024/TT-BCT về chế độ báo cáo, cơ sở dữ liệu cụm công nghiệp và các mẫu văn bản, trình ban hành trong tháng 10/2026. Một nhiệm vụ quan trọng khác là xây dựng Thông tư hướng dẫn tiêu chí đánh giá, công nhận cụm công nghiệp sinh thái, tạo căn cứ thống nhất cho mô hình phát triển xanh được Chỉ thị khuyến khích. Ngoài ra, Cục có trách nhiệm tăng cường theo dõi, kiểm tra, khảo sát tình hình thực hiện các quy định về quản lý, phát triển cụm công nghiệp tại địa phương nhằm kịp thời phát hiện, chấn chỉnh những tồn tại, bất cập và phối hợp với các cơ quan có thẩm quyền tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai. Đối với nhiệm vụ xây dựng cơ sở dữ liệu cụm công nghiệp cả nước, Cục Công nghiệp sẽ phối hợp với Cục Khoa học, Công nghệ và Chuyển đổi số cùng các đơn vị liên quan triển khai các nhiệm vụ theo phân công, hướng tới hoàn thiện hệ thống thông tin phục vụ công tác quản lý, theo dõi và phát triển cụm công nghiệp.

Việc triển khai Chỉ thị số 11/CT-BCT được kỳ vọng góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước đối với cụm công nghiệp và thu hút các dự án sản xuất có chất lượng. Về dài hạn, một hệ thống cụm công nghiệp xanh, vận hành hiệu quả có thể mở thêm không gian sản xuất cho doanh nghiệp, nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên, tăng cường bảo vệ môi trường và tạo việc làm ổn định cho người lao động ngay tại địa phương.

Lý Quốc Thịnh