UBND tỉnh Sơn La vừa ban hành Quyết định số 2173/QĐ-UBND ngày 26/8/2026 về việc ban hành Chương trình phát triển công nghiệp hỗ trợ trên địa bàn tỉnh Sơn La giai đoạn 2026 - 2035. Chương trình định hướng phát triển công nghiệp hỗ trợ gắn với đặc điểm, quy mô và nhu cầu thực tế của các ngành sản xuất trên địa bàn, tập trung nâng cao năng lực doanh nghiệp, tăng cường liên kết cung ứng và từng bước nâng cao tính chủ động của chuỗi sản xuất công nghiệp địa phương.

Không phát triển dàn trải, ưu tiên những sản phẩm có thị trường

Công nghiệp Sơn La hiện tập trung chủ yếu vào chế biến nông - lâm sản, thực phẩm; sản xuất và cung ứng năng lượng; khai thác, chế biến khoáng sản, vật liệu xây dựng và một số ngành công nghiệp chế biến, chế tạo khác. Sự phát triển của các lĩnh vực này tạo ra nhu cầu thường xuyên đối với vật liệu, phụ liệu, bao bì, linh kiện, phụ tùng, thiết bị cơ khí, thiết bị điện - tự động hóa và các dịch vụ kỹ thuật phục vụ sản xuất.

Tỉnh Sơn La xác định mục tiêu đẩy mạnh phát triển sản xuất công nghiệp theo hướng hiện đại, thân thiện với môi trường, gắn với thế mạnh của địa phương.

Tuy nhiên, phần lớn máy móc, linh kiện, phụ tùng thay thế và vật tư kỹ thuật có yêu cầu chất lượng cao hiện vẫn được mua từ ngoài tỉnh. Trong khi đó, công nghiệp hỗ trợ trên địa bàn mới ở giai đoạn đầu, số lượng doanh nghiệp chuyên sản xuất sản phẩm công nghiệp hỗ trợ còn ít và chủ yếu có quy mô nhỏ. Điều kiện đặc thù của một tỉnh miền núi, khoảng cách xa các trung tâm công nghiệp lớn cũng khiến chi phí vận chuyển, logistics và tiếp cận các dịch vụ kỹ thuật của doanh nghiệp còn cao.

Từ thực tế này, Sơn La xác định quan điểm không phát triển công nghiệp hỗ trợ theo hướng dàn trải, mà tập trung nguồn lực vào những doanh nghiệp, sản phẩm có khả năng hình thành đơn hàng, có thị trường, có cam kết đối ứng và có khả năng phát triển thành nhà cung ứng ổn định.

Ba nhóm lĩnh vực được xác định là trọng tâm. Thứ nhất là cơ khí chế tạo, linh kiện và phụ tùng, trong đó ưu tiên các sản phẩm cơ khí, chi tiết, linh kiện, phụ tùng, kết cấu và thiết bị phụ trợ sử dụng thường xuyên trong dây chuyền chế biến nông - lâm sản, thực phẩm, khai thác và chế biến khoáng sản, vật liệu xây dựng, thủy điện, năng lượng tái tạo và lưới điện.

Thứ hai là thiết bị điện, điện tử, đo lường và tự động hóa. Doanh nghiệp được khuyến khích phát triển, lắp ráp hoặc tích hợp tủ điện, thiết bị điều khiển, cảm biến, hệ thống đo lường, giám sát, giải pháp IoT và các thiết bị phụ trợ phục vụ tự động hóa sản xuất, quản lý năng lượng, kho bảo quản và vận hành công trình công nghiệp.

Thứ ba là vật liệu, phụ liệu và bao bì phục vụ công nghiệp chế biến, đáp ứng nhu cầu của các cơ sở chế biến nông - lâm sản, thực phẩm cũng như các ngành sản xuất khác trên địa bàn.

Bên cạnh phát triển doanh nghiệp tại chỗ, Sơn La định hướng thu hút các dự án công nghiệp hỗ trợ phù hợp vào Khu công nghiệp Mai Sơn, các cụm công nghiệp đã được thành lập và những khu vực sản xuất phù hợp với Quy hoạch tỉnh và khả năng đáp ứng hạ tầng.

Phấn đấu hình thành 8-10 doanh nghiệp tham gia ổn định vào chuỗi cung ứng

Một điểm đáng chú ý của Chương trình là các mục tiêu được thiết kế theo hướng chú trọng khả năng tham gia thực chất của doanh nghiệp vào chuỗi cung ứng thay vì chỉ gia tăng số lượng cơ sở sản xuất.

Trong giai đoạn 2026 - 2030, Sơn La đặt mục tiêu hoàn thành việc rà soát, xây dựng danh sách và cơ sở dữ liệu doanh nghiệp sản xuất sản phẩm công nghiệp hỗ trợ, doanh nghiệp có tiềm năng tham gia chuỗi cung ứng và nhu cầu mua hàng công nghiệp của các doanh nghiệp sản xuất chủ lực trên địa bàn. Cơ sở dữ liệu dự kiến được cập nhật tối thiểu một lần mỗi năm.

Khu công nghiệp Mai Sơn (tỉnh Sơn La)

Tỉnh đặt mục tiêu hỗ trợ tối thiểu 8 doanh nghiệp tiếp cận một hoặc nhiều nội dung về quản trị sản xuất, cải tiến năng suất, tiêu chuẩn - chất lượng, chuyển đổi số, đổi mới công nghệ, thử nghiệm - kiểm định, đào tạo hoặc kết nối thị trường; phấn đấu có 3-5 doanh nghiệp trở thành nhà cung ứng thường xuyên cho các doanh nghiệp sản xuất trong hoặc ngoài tỉnh.

Hằng năm, địa phương sẽ tổ chức hoặc phối hợp tổ chức ít nhất một hoạt động kết nối cung-cầu, xúc tiến đầu tư, kết nối nhà cung ứng hoặc đưa doanh nghiệp tham gia các chương trình kết nối công nghiệp hỗ trợ ở cấp vùng và quốc gia.

Sơn La cũng phấn đấu thu hút mới từ 1-2 dự án sản xuất sản phẩm công nghiệp hỗ trợ, đồng thời bảo đảm 100% doanh nghiệp nhỏ và vừa có nhu cầu, đủ điều kiện được hướng dẫn tiếp cận thủ tục xác nhận ưu đãi và các chính sách hỗ trợ công nghiệp hỗ trợ theo quy định.

Sang giai đoạn 2031-2035, quy mô hỗ trợ sẽ được mở rộng. Tỉnh đặt mục tiêu lũy kế hỗ trợ khoảng 20 - 25 doanh nghiệp nâng cao năng lực, trong đó phấn đấu có 8 - 10 doanh nghiệp tham gia tương đối ổn định vào chuỗi cung ứng của các doanh nghiệp sản xuất, chế biến trong hoặc ngoài tỉnh. Đến năm 2035, tỉnh phấn đấu thu hút lũy kế từ 3 - 5 dự án sản xuất sản phẩm công nghiệp hỗ trợ, ưu tiên những dự án sử dụng công nghệ tiên tiến, tiết kiệm năng lượng, ít phát thải và hình thành liên kết với doanh nghiệp địa phương.

Chuyển trọng tâm từ hoạt động hỗ trợ sang kết quả đầu ra

Để đạt các mục tiêu trên, Chương trình xác định nhiều nhóm nhiệm vụ, từ xây dựng cơ sở dữ liệu, kết nối thị trường, phát triển nhà cung ứng đến cải thiện quản trị, chất lượng, công nghệ và nguồn nhân lực.

Theo đó, tỉnh sẽ khảo sát các doanh nghiệp công nghiệp, nhà máy sản xuất và chế biến lớn để xác định cụ thể nhu cầu về nguyên liệu, vật liệu, linh kiện, phụ tùng, bao bì, thiết bị và dịch vụ kỹ thuật có khả năng đặt hàng trong tỉnh. Trên cơ sở đó, các doanh nghiệp có năng lực hoặc tiềm năng cung ứng sẽ được rà soát, phân loại và xây dựng hồ sơ năng lực phục vụ kết nối cung - cầu.

Sơn La có nhiều lợi thế phát triển công nghiệp chế biến

Đáng chú ý, hoạt động kết nối doanh nghiệp được định hướng theo hướng thực chất hơn, ưu tiên khảo sát nhà máy, kết nối theo đơn hàng và yêu cầu kỹ thuật cụ thể thay cho các hội nghị mang tính hình thức. Doanh nghiệp cũng sẽ được hỗ trợ áp dụng hệ thống quản lý, công cụ cải tiến năng suất - chất lượng, quản trị sản xuất và chuỗi cung ứng; hoàn thiện tiêu chuẩn, thử nghiệm, kiểm định, chứng nhận chất lượng, đo lường, truy xuất nguồn gốc cũng như ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số.

Đối với nguồn nhân lực, việc đào tạo sẽ tập trung vào các nhóm ngành trọng tâm như cơ khí chế tạo, thiết bị điện - tự động hóa, vật liệu - bao bì. Chương trình ưu tiên đào tạo ngắn hạn, đào tạo lại và nâng cao kỹ năng gắn với vị trí việc làm, thực hành tại doanh nghiệp và nhu cầu đặt hàng thực tế. Trong điều kiện nguồn lực kỹ thuật tại địa phương còn hạn chế, Sơn La cũng chủ trương tăng cường liên kết với Bộ Công Thương, các Trung tâm kỹ thuật hỗ trợ phát triển công nghiệp, các địa phương có ngành công nghiệp phát triển, viện nghiên cứu, trường đại học, tổ chức tư vấn và doanh nghiệp dẫn dắt để tận dụng chuyên gia, thiết bị thử nghiệm, thị trường và kinh nghiệm.

Hiệu quả Chương trình sẽ được theo dõi thông qua các kết quả cụ thể như số doanh nghiệp được hỗ trợ, số doanh nghiệp áp dụng thành công công cụ quản trị hoặc giải pháp công nghệ, số hợp đồng và biên bản ghi nhớ cung ứng, số dự án đầu tư được thu hút và số lượt lao động được đào tạo.

Cách tiếp cận này cho thấy định hướng phát triển công nghiệp hỗ trợ của Sơn La trong giai đoạn mới không đặt nặng mục tiêu mở rộng quy mô bằng mọi giá, mà hướng tới hình thành từng bước một hệ thống nhà cung ứng phù hợp với cấu trúc công nghiệp địa phương. Qua đó, doanh nghiệp trên địa bàn có thêm điều kiện nâng cao năng lực công nghệ, quản trị và chất lượng, giảm phụ thuộc vào nguồn cung từ ngoài tỉnh và từng bước tham gia sâu hơn vào các chuỗi sản xuất, cung ứng ở quy mô vùng và quốc gia.

Lý Quốc Thịnh