Hà Nội không thể cạnh tranh bằng "đất rẻ, lao động rẻ"

- Quy hoạch Thủ đô xác định Khu công nghệ cao (KCNC) và khu công nghiệp (KCN) thế hệ mới là một trong những trụ cột tăng trưởng. Ban Quản lý sẽ bắt đầu từ đâu để hiện thực hóa định hướng này, thưa ông?

- Vừa qua, HĐND TP. Hà Nội đã ban hành Nghị quyết số 40/2026/NQ-HĐND quy định về một số cơ chế, chính sách phát triển KCNC trên địa bàn thành phố; UBND thành phố cũng ban hành bộ tiêu chí KCN, cụm công nghiệp sinh thái và lộ trình chuyển đổi toàn bộ các KCN, cụm công nghiệp hiện hữu trước năm 2045. Đây là hành lang pháp lý quan trọng để hiện thực hóa các mục tiêu của Quy hoạch Thủ đô. Với chức năng, nhiệm vụ được giao, chúng tôi sẽ phối hợp với các sở, ngành cụ thể hóa từng chính sách bằng kế hoạch, lộ trình và cơ chế giám sát rõ ràng, bảo đảm các cơ chế mới sớm đi vào cuộc sống và phát huy hiệu quả.

Trước mắt, trọng tâm là "làm sạch danh mục dự án, lập lại kỷ cương về công nghệ, môi trường và hiện trường", coi đây là yêu cầu quản trị bắt buộc. Kết quả sẽ được lượng hóa bằng các chỉ số KPI, theo dõi trên hệ thống quản trị số và kiểm tra theo từng mốc tiến độ, phấn đấu tạo chuyển biến rõ nét ngay trong năm 2026.

Chúng tôi sẽ xử lý dứt điểm các điểm nóng về phế thải, xả thải, sử dụng đất sai mục đích; đồng thời rà soát toàn bộ doanh nghiệp, dự án theo các tiêu chí về công nghệ, môi trường, suất đầu tư và hiệu quả sử dụng đất để xác định những trường hợp cần nâng cấp hoặc di dời. Song song với đó là hoàn thành giải phóng mặt bằng phần còn lại của KCNC Hòa Lạc, kiểm soát chặt quỹ đất chưa sử dụng và ban hành bộ tiêu chí sàng lọc dự án theo mô hình xanh, thông minh, sinh thái.

Mục tiêu của chúng tôi không chỉ là xử lý những tồn tại trước mắt, mà còn xây dựng phương thức quản trị mới dựa trên dữ liệu, kỷ luật thực thi và trách nhiệm giải trình, tạo nền tảng để KCNC và KCN thế hệ mới phát triển đúng định hướng của Quy hoạch Thủ đô.

- Ban Quản lý nhiều lần nhấn mạnh cần chuyển từ mục tiêu "lấp đầy" sang "giá trị trên mỗi héc ta đất". Điều này sẽ được thực hiện như thế nào?

- Hà Nội không thể tiếp tục cạnh tranh bằng lợi thế "đất rẻ, lao động rẻ". Với chi phí đất công nghiệp cao hơn nhiều địa phương lân cận, nếu vẫn thu hút các dự án gia công, công nghệ thấp thì không chỉ khó cạnh tranh mà còn làm "khóa" quỹ đất vào mô hình tăng trưởng cũ.

Vì vậy, chúng tôi sẽ chuyển trọng tâm từ tỷ lệ lấp đầy sang chất lượng dự án. Tiêu chí lựa chọn nhà đầu tư sẽ dựa trên trình độ công nghệ, hiệu quả sử dụng đất, tiêu chuẩn môi trường và khả năng tạo giá trị gia tăng. Đồng thời, sẽ xây dựng cơ chế hậu kiểm để các dự án liên tục nâng cấp công nghệ trong suốt vòng đời hoạt động.

Theo định hướng Quy hoạch Thủ đô, các KCN thế hệ mới sẽ được phát triển theo mô hình thông minh, ứng dụng công nghệ số trong quản trị, phát triển xanh và kinh tế tuần hoàn, đồng thời tích hợp R&D, đổi mới sáng tạo, logistics và dịch vụ. Những tiêu chí này sẽ được pháp lý hóa ngay từ khâu lựa chọn nhà đầu tư để bảo đảm quy hoạch đi đôi với thực thi.

Đối với các KCN đang hoạt động, giai đoạn 2026 - 2030 sẽ tập trung hoàn thiện hạ tầng số, ứng dụng 5G, IoT trong quản lý và tạo điều kiện để doanh nghiệp đầu tư theo chiều sâu, nâng giá trị trên mỗi héc ta đất thay vì mở rộng theo chiều rộng.

Đề xuất cơ chế "làn xanh" cho các dự án chiến lược

- Theo ông, đâu là những cơ chế đột phá cần được triển khai để hiện thực hóa mục tiêu phát triển KCNC và KCN thế hệ mới?

- Trước hết, chúng tôi kiến nghị thành phố rà soát, điều chỉnh quy hoạch để bảo đảm phát triển công nghiệp không bị gián đoạn, trong đó có việc nghiên cứu hoán đổi vị trí KCN Bắc Thường Tín do nằm trong phạm vi dự án Khu đô thị thể thao Olympic.

Chúng tôi cũng kiến nghị thành phố xây dựng cơ chế "làn xanh" đối với các dự án chiến lược, cho phép rút gọn và thực hiện song song các thủ tục về quy hoạch, đất đai, môi trường và đầu tư, đi kèm thời hạn xử lý rõ ràng và cơ chế giám sát trách nhiệm. Đồng thời, cần kiên quyết xử lý các dự án chậm triển khai hoặc không còn phù hợp định hướng phát triển, chuyển sang ưu tiên thu hút các dự án công nghệ cao, có chuyển giao công nghệ và tham gia chuỗi giá trị toàn cầu.

Bên cạnh đó, thành phố cần sớm ban hành bộ tiêu chuẩn tối thiểu đối với KCN thế hệ mới theo hướng đạt chuẩn quốc tế, từ hạ tầng số, năng lượng đến hệ thống xử lý nước thải và giám sát môi trường theo thời gian thực. Đây sẽ là nền tảng để thúc đẩy chuyển đổi sang mô hình KCN sinh thái và nâng cao năng lực cạnh tranh của hệ thống KCN Hà Nội.

- Để KCNC Hòa Lạc thực sự trở thành hạt nhân đổi mới sáng tạo, theo ông cần có những cơ chế ưu đãi nào?

- Muốn thu hút các dự án R&D và doanh nghiệp dẫn dắt, chúng ta cần có những chính sách đủ khác biệt so với các KCN truyền thống.

Ban Quản lý kiến nghị thành phố xây dựng gói ưu đãi có trọng tâm, bao gồm miễn tiền thuê đất, hỗ trợ chi phí giải phóng mặt bằng, ưu đãi về phí hạ tầng và thuế theo quy định đối với các dự án công nghệ cao có sức lan tỏa. Quan trọng không kém là đầu tư hạ tầng nghiên cứu dùng chung như phòng thí nghiệm, khu thử nghiệm, các chương trình ươm tạo công nghệ, cùng hệ thống nhà ở và hạ tầng xã hội để tạo môi trường làm việc lâu dài cho các chuyên gia.

Chúng tôi cũng đề xuất nghiên cứu cơ chế để thành phố góp “vốn mồi” vào Quỹ hỗ trợ đổi mới sáng tạo của KCNC Hòa Lạc nhằm huy động thêm nguồn lực xã hội hóa cho nghiên cứu và thương mại hóa công nghệ.

Đối với KCNC sinh học Hà Nội, cần có cơ chế hỗ trợ chi phí thuê đất đối với các dự án ưu tiên để thu hút các doanh nghiệp và nhà đầu tư chiến lược ngay từ giai đoạn đầu.

- Đối với các KCN hiện hữu, Ban Quản lý kiến nghị những cơ chế gì để thúc đẩy quá trình chuyển đổi?

- Chuyển đổi các KCN hiện hữu là quá trình phức tạp nên cần chính sách đồng bộ về thủ tục, tài chính và hạ tầng.

Trước hết, chúng tôi kiến nghị áp dụng cơ chế "một cửa - làn xanh" đối với các hồ sơ nâng cấp công nghệ, môi trường và phòng cháy, chữa cháy nhằm rút ngắn thời gian xử lý. Cùng với đó là các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp kiểm toán năng lượng, xây dựng mô hình cộng sinh công nghiệp, số hóa quản lý vận hành, hỗ trợ lãi suất hoặc bảo lãnh tín dụng cho các dự án đổi mới công nghệ, đồng thời kết nối với các nguồn tài chính xanh từ các tổ chức quốc tế.

Về lâu dài, thành phố cần thúc đẩy đầu tư hạ tầng dùng chung theo mô hình PPP hoặc ESCO, đẩy mạnh chuyển đổi số và quản trị thông minh để giám sát năng lượng, môi trường, hỗ trợ ra quyết định và thúc đẩy cộng sinh công nghiệp.

Chúng tôi nhận thức rất rõ rằng, để hiện thực hóa Quy hoạch Thủ đô, điều quan trọng không chỉ là có cơ chế, chính sách đúng mà còn phải tổ chức thực hiện hiệu quả. Phía trước còn nhiều việc phải làm, nhưng Ban Quản lý sẽ kiên trì triển khai các nhiệm vụ được giao, nâng cao chất lượng phát triển thay vì chỉ mở rộng quy mô. Mục tiêu là từng bước xây dựng các KCNC và KCN thế hệ mới trở thành những cực tăng trưởng mới của Thủ đô. Qua đó, góp phần thực hiện mục tiêu phát triển nhanh, bền vững và đưa Hà Nội trở thành trung tâm khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo của cả nước.

- Xin cảm ơn ông!