Không chỉ đơn thuần là một đạo luật mới, Luật Công nghiệp trọng điểm được xem là bước đột phá thể chế nhằm cụ thể hóa chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước về công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, đồng thời mở ra không gian phát triển mới cho doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Khung pháp lý mới cho chiến lược công nghiệp quốc gia

Theo cơ quan soạn thảo, việc xây dựng Luật Công nghiệp trọng điểm nhằm thúc đẩy phát triển các ngành công nghiệp chiến lược, nâng cao năng lực sản xuất trong nước, phát triển công nghiệp hỗ trợ và từng bước xây dựng nền công nghiệp có tính tự chủ cao trong giai đoạn phát triển mới.

Trước đó, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 82/NQ-CP ngày 3/4/2026 thông qua chính sách xây dựng Luật Công nghiệp trọng điểm. Trên cơ sở này, Bộ trưởng Bộ Công Thương ban hành Quyết định số 968/QĐ-BCT ngày 22/4/2026, thành lập Tổ soạn thảo và Tổ biên tập với sự tham gia của nhiều bộ, ngành, địa phương, hiệp hội, doanh nghiệp cùng các tổ chức nghiên cứu uy tín.

Trên cơ sở nhiệm vụ được giao, Cục Công nghiệp đã phối hợp với Vụ Pháp chế và các đơn vị liên quan xây dựng dự thảo kế hoạch tiến độ, dự thảo phân công nhiệm vụ của Tổ soạn thảo, Tổ biên tập, dự thảo Hồ sơ dự án Luật Công nghiệp trọng điểm theo quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật.

Dự thảo Luật đến thời điểm hiện nay dự kiến gồm 82 điều, được bố cục thành 11 chương, cụ thể như sau: Chương I. Những quy định chung; Chương II. Chính sách phát triển công nghiệp trọng điểm; Chương III. Doanh nghiệp công nghiệp trọng điểm và Nhà đầu tư chiến lược; Chương IV. Cam kết phát triển công nghiệp trọng điểm; Chương V. Cơ chế phát triển công nghiệp trọng điểm;  Chương VI. Tổ hợp công nghiệp trọng điểm; Chương VII. Công nghiệp ngoài khơi; Chương VIII. Công nghiệp đất hiếm và Vật liệu chiến lược; Chương IX. Phát triển năng lực công nghiệp quốc gia; Chương X. Cơ chế tài chính phát triển công nghiệp trọng điểm; Chương XI. Tổ chức thực hiện.

Doanh nghiệp kỳ vọng việc xây dựng dự thảo Luật sát thực tiễn hơn

Tại cuộc họp lần thứ hai của Tổ soạn thảo xây dựng Luật Công nghiệp trọng điểm diễn ra tại trụ sở Bộ Công Thương ngày 18/6 vừa qua, nhiều doanh nghiệp kỳ vọng việc xây dựng dự thảo Luật phản ánh sát hơn nhu cầu thực tiễn của hoạt động sản xuất công nghiệp.

Ông Phạm Lê Phú, Phó Tổng Giám đốc Tập đoàn Điện lực Việt Nam cho rằng, dự thảo cần cụ thể hóa rõ hơn phạm vi ngành năng lượng chiến lược, đặc biệt là các lĩnh vực như điện hạt nhân, điện gió ngoài khơi và các ngành năng lượng then chốt khác.

Theo đại diện EVN, ngành điện hiện đóng hai vai trò quan trọng gồm trực tiếp sản xuất điện thuộc lĩnh vực công nghiệp năng lượng, đồng thời cung cấp hạ tầng điện cho các Tổ hợp công nghiệp trọng điểm. Vì vậy, luật cần quy định rõ các dự án điện, lưới điện phục vụ trực tiếp cho các Tổ hợp công nghiệp có được hưởng ưu đãi về đất đai, đầu tư hay các chính sách hỗ trợ khác hay không?

Trong khi đó, bà Nguyễn Thị Mai, Phó Trưởng ban kỹ thuật, Tập đoàn Hóa chất Việt Nam (Vinachem) nhấn mạnh, yêu cầu phải xây dựng cơ chế linh hoạt hơn trong xác định ngành công nghiệp trọng điểm.

Đại diện Vinachem cũng đề nghị bổ sung thêm tiêu chí đánh giá dự án công nghiệp trọng điểm, không chỉ dựa vào công suất hay sản lượng mà cần tính đến chất lượng sản phẩm và hàm lượng công nghệ - yếu tố quyết định giá trị thực sự của dự án.

Đặc biệt, doanh nghiệp cho rằng ngành hóa chất cần được nhìn nhận đúng vai trò là ngành công nghiệp nền tảng, vì ngành này tham gia gần như toàn bộ chuỗi sản xuất công nghiệp hiện đại, nhất là lĩnh vực đất hiếm, bán dẫn và công nghệ cao.

Ở góc độ cộng đồng doanh nghiệp, ông Tô Hoài Nam, Phó Chủ tịch Thường trực kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam cho rằng, dự thảo Luật cần bổ sung khả năng tạo việc làm - yếu tố gắn trực tiếp với mục tiêu phát triển kinh tế xã hội và bảo đảm an sinh lao động.

Đại diện Hiệp hội cũng đề xuất bổ sung thêm hai lĩnh vực vào danh mục công nghiệp trọng điểm gồm công nghiệp vi mạch bán dẫn và công nghiệp chế biến thực phẩm. Lý do được đưa ra là cả hai lĩnh vực này đều tận dụng tốt nguồn nguyên liệu trong nước, sử dụng nhiều lao động và có khả năng tạo ra giá trị gia tăng lớn cho nền sản xuất.

Theo báo cáo tóm tắt, cấu trúc Dự án Luật Công nghiệp trọng điểm gồm 4 lớp:

Lớp 1: Khung chính sách chung (Chương I, II). Định vị mục tiêu, nguyên tắc và Danh mục 11 ngành công nghiệp trọng điểm;

Lớp 2: Chủ thể và Trách nhiệm (Chương III. IV). Cơ chế Nhà đầu tư chiến lược, Doanh nghiệp đầu chuỗi và Hợp đồng cam kết phát triển công nghiệp;

Lớp 3: Công cụ thực thi (Chương V, VI, X). Dự án đối ứng, Quỹ chiến lược, Cơ sở thử nghiệm (Sandbox), Tổ hợp công nghiệp;

Lớp 4: Chính sách chuyên sâu (Chương VII, VIII, IX). Công nghiệp ngoài khơi, Đất hiếm & Vật liệu và trục xương sống, Năng lực công nghiệp quốc gia.