4 nguyên nhân làm hóa đơn điện tăng

Mới đầu mùa hè nhưng hóa đơn tiền điện của nhiều hộ gia đình đã tăng vọt. Cụ thể, gia đình anh Chu Văn Huỳnh, ở phường Phú Diễn, TP. Hà Nội, thời điểm trước khi vào hè chỉ phải trả khoảng hơn 1 triệu đồng/tháng tiền điện, nhưng trong tháng 5 vừa qua hóa đơn tiền điện đã tăng lên hơn 2 triệu đồng.

Chia sẻ về nguyên nhân dẫn đến hóa đơn tiền điện tăng cao vào mùa nắng nóng, ông Đỗ Văn Năm - Thành viên Hội đồng thành viên Tổng công ty Điện lực miền Bắc (EVNNPC) chỉ ra 4 nguyên nhân chính.

Thứ nhất, sự thay đổi không gian sinh hoạt của học sinh. Khi nghỉ hè, học sinh ở nhà cả ngày thay vì tập trung tại trường học. Việc phân tán sinh hoạt khiến các gia đình phải sử dụng nhiều thiết bị làm mát (điều hòa, quạt) cùng lúc thay vì tập trung trong các không gian chung.

Thứ hai, ảnh hưởng của nhiệt độ. Mức tiêu thụ điện tỷ lệ thuận với nhiệt độ. Khi nhiệt độ ngoài trời tăng cao, đặc biệt trong các đợt nắng nóng, điều hòa và tủ lạnh phải hoạt động liên tục, công suất tiêu thụ điện tăng mạnh để bù đắp lượng nhiệt thất thoát.

Theo thống kê, điều hòa nhiệt độ có thể chiếm từ 40% đến 70% tổng lượng điện năng tiêu thụ của hộ gia đình. Thời tiết càng nóng thì điều hòa càng tiêu tốn nhiều điện năng. Cụ thể, nhiệt độ ngoài trời cứ tăng thêm 1 độ C, điện năng tiêu thụ của điều hòa sẽ tăng thêm từ 2 - 3%.

Thứ ba, do biểu giá lũy tiến đối với điện sinh hoạt. Hóa đơn tiền điện được tính theo biểu giá lũy tiến bậc thang. Khi mức tiêu thụ điện tăng cao, phần điện năng ở các bậc thang trên sẽ áp dụng mức giá cao hơn, khiến tổng tiền điện tăng nhanh hơn so với các bậc thang dưới.

Thứ tư, các thiết bị điện sử dụng lâu ngày nếu không được bảo dưỡng, sửa chữa định kỳ hoặc sử dụng không đúng cách sẽ tiêu tốn điện năng nhiều hơn bình thường.

Giải pháp kiểm soát hóa đơn điện tăng

Để sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả, tránh tình trạng tiền điện tăng cao trong mùa nắng nóng, theo ông Đỗ Văn Năm, khách hàng nên tìm hiểu và sử dụng thiết bị đúng khuyến cáo của nhà sản xuất; ưu tiên lựa chọn các thiết bị có dán nhãn tiết kiệm năng lượng.

Đối với hệ thống điều hòa, nên cài đặt nhiệt độ ở mức 26 - 27°C kết hợp sử dụng quạt để tăng khả năng lưu thông không khí, vừa tạo cảm giác mát hơn vừa giúp giảm điện năng tiêu thụ. Mỗi khi giảm nhiệt độ cài đặt xuống quá thấp, điện năng tiêu thụ có thể tăng thêm đáng kể.

Đồng thời, cần đóng kín cửa để hạn chế thất thoát hơi lạnh; vệ sinh, bảo dưỡng định kỳ lưới lọc, dàn nóng, dàn lạnh (tối thiểu 6 tháng/lần); sử dụng chung phòng khi có thể; tận dụng tối đa ánh sáng và gió tự nhiên; rút các thiết bị điện tử khỏi ổ cắm khi không sử dụng.

Bên cạnh đó, nên hạn chế sử dụng đồng thời nhiều thiết bị công suất lớn vào các khung giờ cao điểm, đặc biệt từ trưa đến tối trong những ngày nắng nóng gay gắt. Các thiết bị như bình nóng lạnh, bếp điện, máy giặt, bàn là… có thể chuyển sang sử dụng vào thời điểm thấp điểm để giảm áp lực cho hệ thống điện và giúp kiểm soát chi phí.

Đối với tủ lạnh, theo đại diện EVNNPC, không nên để quá nhiều thực phẩm; không đóng mở tủ quá nhiều lần, mở cửa quá lâu hoặc cho thực phẩm còn nóng vào tủ. Cần đặt tủ ở vị trí thông thoáng để giảm điện năng tiêu thụ. Với hệ thống chiếu sáng, nên tận dụng ánh sáng tự nhiên và thay thế bóng đèn cũ bằng đèn LED tiết kiệm điện.

Một giải pháp rất quan trọng hiện nay là chủ động theo dõi điện năng tiêu thụ hằng ngày thông qua ứng dụng chăm sóc khách hàng của ngành điện. Khi nắm được mức tiêu thụ theo ngày, theo giờ, người dân sẽ dễ dàng phát hiện các thiết bị tiêu hao điện bất thường và điều chỉnh kịp thời, tránh tình trạng đến cuối tháng mới “giật mình” vì hóa đơn tăng cao.

Đối với doanh nghiệp, để giảm hóa đơn tiền điện, theo ông Đỗ Văn Năm, cần xây dựng kế hoạch sử dụng điện hợp lý, tối ưu quy trình sản xuất, dịch chuyển phụ tải khỏi giờ cao điểm và tăng cường ứng dụng các công nghệ tiết kiệm năng lượng. Việc phối hợp chặt chẽ với ngành điện trong chương trình điều chỉnh phụ tải cũng góp phần bảo đảm vận hành hệ thống điện an toàn, ổn định trong mùa hè.

Đối với chính quyền địa phương, khi cấp giấy chứng nhận đầu tư, cần giao cho các sở, ngành xem xét kỹ lưỡng dây chuyền sản xuất, hiệu suất tiêu thụ điện trên giá thành sản phẩm của các khách hàng lớn; chỉ đạo thực hiện nghiêm việc kiểm tra sử dụng điện, tiết kiệm điện, kiểm toán năng lượng theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ tại Chỉ thị số 10-CT/TTg năm 2026 về việc tăng cường thực thi tiết kiệm và phát triển điện mặt trời mái nhà.

Tiết kiệm điện không đồng nghĩa với cắt giảm nhu cầu thiết yếu mà là sử dụng điện thông minh, đúng nhu cầu và hiệu quả hơn. Mỗi thay đổi nhỏ trong thói quen sử dụng điện không chỉ giúp giảm hóa đơn tiền điện hằng tháng mà còn góp phần giảm áp lực cho hệ thống điện quốc gia, nhất là trong giai đoạn nắng nóng cao điểm.