Từ những đoàn tàu chuyên tuyến đi thẳng sâu vào nội địa

Hoạt động vận tải liên vận quốc tế bằng đường sắt giữa Việt Nam và Trung Quốc thời gian qua ghi nhận đà tăng trưởng liên tục ở mức hai con số. Riêng năm 2025, sản lượng vận tải liên vận đạt hơn 1,43 triệu tấn, tăng gần 24% so với năm trước, trở thành một trong những lĩnh vực tăng trưởng mạnh nhất của ngành đường sắt.

Đầu tháng 6/2026, đoàn tàu hàng quốc tế chuyên tuyến đầu tiên xuất phát từ tỉnh Thanh Hải (Trung Quốc) đã đến Việt Nam. Sau khi hoàn tất các thủ tục cần thiết, hàng hóa tiếp tục được vận chuyển tới khu vực Đồng Nai, kết nối trực tiếp với các trung tâm công nghiệp phía nam. Cùng với đó, ngành đường sắt đang lên kế hoạch tổ chức thêm các chuyến tàu chuyên tuyến khác, điển hình là chuyến tàu hàng thứ hai từ Tô Châu dự kiến lăn bánh về Việt Nam vào ngày 10/6 tới. Điểm đáng chú ý của mô hình này là hàng hóa được vận chuyển xuyên suốt từ sâu trong nội địa Trung Quốc đến Việt Nam, giảm đáng kể các khâu trung chuyển vốn làm gia tăng chi phí và kéo dài thời gian giao nhận.

Tối ưu hóa hiệu quả logistics: Bài toán cắt giảm thời gian và chi phí

Đối với các doanh nghiệp logistics và xuất nhập khẩu, lợi ích cốt lõi từ mô hình tàu chuyên tuyến chạy thẳng liền mạch chính là việc tối ưu hóa chuỗi cung ứng. Trước đây, nếu đi theo các phương thức vận chuyển truyền thống qua các ga không kết nối, hàng hóa phải liên tục bốc dỡ, chuyển tải khiến chi phí bị dội lên cao và gây lãng phí thời gian. Một chuyến hàng lẻ từ tỉnh Thanh Hải đến Hà Nội thông thường phải mất khoảng 12 đến 15 ngày.

Ông Yang Song, Giám đốc Công ty Trách nhiệm hữu hạn Chuỗi cung ứng Songying Tây Ninh, tỉnh Thanh Hải, Trung Quốc, đơn vị tiên phong khai thác tuyến tàu này chia sẻ: "Ưu điểm lớn nhất của chuyến tàu đi thẳng là giúp doanh nghiệp tiết kiệm một cách đáng kể cả về thời gian lẫn chi phí". Nhờ vận hành liền mạch, thời gian di chuyển từ Thanh Hải đến Hà Nội đã được rút ngắn chỉ còn khoảng 4 ngày. Tổng thời gian vận chuyển xuyên suốt từ tỉnh Thanh Hải đến Thành phố Hồ Chí Minh hiện nay chỉ mất vỏn vẹn 7 ngày.

Theo ông Yang Song, khi tuyến vận tải được khai thác ổn định, chi phí logistics có thể giảm từ 10-20% tùy loại hàng hóa, qua đó nâng cao sức cạnh tranh cho doanh nghiệp hai nước.

Mở rộng hành lang logistics Việt Nam-Trung Quốc

Trong bối cảnh chi phí logistics của Việt Nam vẫn chiếm khoảng 15-20% GDP, việc phát huy vai trò của đường sắt được xem là giải pháp quan trọng để giảm áp lực cho đường bộ, đồng thời nâng cao hiệu quả khai thác hệ thống cảng biển và trung tâm logistics.

Hiện nay, tuyến đường sắt Bắc-Nam đang kết nối các đầu mối logistics lớn như Sóng Thần, Trảng Bom, Diêu Trì, Đà Nẵng, Vinh, Giáp Bát và Yên Viên. Đồng thời, hệ thống liên vận quốc tế qua Đồng Đăng và Lào Cai tạo điều kiện để hàng hóa Việt Nam kết nối với Trung Quốc, Trung Á và châu Âu.

Tuy nhiên, thị phần vận tải của đường sắt hiện mới chỉ chiếm khoảng 1-2%, cho thấy dư địa phát triển còn rất lớn nếu hạ tầng và các điểm kết nối logistics được đầu tư đồng bộ.

Theo ông Nguyễn Chính Nam, Phó Tổng Giám đốc Tổng công ty Đường sắt Việt Nam, mục tiêu trong thời gian tới không chỉ là gia tăng số lượng đoàn tàu liên vận quốc tế mà còn hình thành các hành lang logistics xuyên biên giới có năng lực vận chuyển lớn và ổn định.

Các dự án trọng điểm như tuyến đường sắt Lào Cai-Hà Nội-Hải Phòng, nâng cấp tuyến Hà Nội-Đồng Đăng hay các trung tâm logistics tại Yên Viên, Sóng Thần sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc kết nối hàng hóa từ các khu công nghiệp, cảng biển tới thị trường Trung Quốc và quốc tế.t Việt Nam trả lời phỏng vấn của phóng viên Báo Nhân Dân.

Theo ông Nam, cùng với các dự án hạ tầng mới đang được triển khai, ngành đường sắt cũng tích cực chuẩn bị nguồn nhân lực, công nghệ và hợp tác quốc tế nhằm đáp ứng nhu cầu vận tải ngày càng tăng giữa Việt Nam và Trung Quốc.

Sự xuất hiện của các đoàn tàu chuyên tuyến từ sâu trong nội địa Trung Quốc tới Việt Nam không đơn thuần là một tuyến vận tải mới. Đây là tín hiệu cho thấy đường sắt đang từng bước khẳng định vị thế trong chuỗi logistics quốc gia, đồng thời mở rộng không gian hợp tác kinh tế giữa Việt Nam và Trung Quốc. Khi các dự án hạ tầng chiến lược được hoàn thành và mạng lưới logistics đa phương thức được kết nối đồng bộ, đường sắt sẽ có cơ hội trở thành một trong những trụ cột vận tải quan trọng của nền kinh tế.