57.120 MW, không cắt điện luân phiên: Kỳ tích điều hành hệ thống điện trong nắng nóng cực đoan 

Ông Nguyễn Đức Ninh – Tổng giám đốc Công ty TNHH MTV Vận hành hệ thống điện và Thị trường điện Quốc gia (NSMO) cho biết, trong 5 ngày vừa qua (từ 23-27/5) miền Bắc bước vào đợt nắng nóng gay gắt diện rộng với nền nhiệt phổ biến 38 - 40 độ C, nhiều nơi vượt ngưỡng 40 độ C. Nhu cầu sử dụng điện tăng đột biến, đặc biệt vào khung giờ trưa và tối, khiến hệ thống điện liên tục vận hành trong trạng thái căng thẳng.

Hệ thống điện liên tục ghi nhận công suất đỉnh kỷ lục đặc biệt là tại khu vực miền Bắc. Cụ thể ngày 23/5 công suất cực đại của hệ thống đạt 53.512 MW, sang đến ngày 24/5 mặc dù rơi vào ngày cuối tuần (thứ 7), nhưng nhu cầu sử dụng điện tại miền Bắc tăng bất thường bởi thông thường phụ tải ngày cuối tuần (thứ Bảy và chủ Nhật) chỉ bằng 80-85% ngày làm việc. Tuy nhiên, miền Bắc vẫn thiết lập kỷ lục mới năm 2026, cụ thể công suất cực đại của hệ thống điện đạt 48.729 MW lúc 21h50; riêng miền Bắc đạt 26.595 MW lúc 22h15.

Ngày 25/5 đánh dấu bước tăng mạnh nhất của phụ tải điện kể từ đầu năm 2026, theo báo cáo của NSMO, công suất phụ tải toàn quốc lúc 13h40 đạt 57.120 MW; miền Bắc lập kỷ lục mới 29.667 MW, tăng gần 11,5% so với  đỉnh trước đó.

Ngày 26/5 được xem là cao điểm của đợt nắng nóng đầu mùa hè 2026 khi hệ thống điện quốc gia và miền Bắc đồng loạt xác lập kỷ lục mới cả về công suất cực đại và sản lượng điện tiêu thụ. Công suất cực đại toàn quốc lên mức 58.103 MW lúc 13h40, tăng khoảng 5,7% so với mức đỉnh năm 2025. Trong khi đó, miền Bắc công suất cực đại lên tới 29.716 MW lúc 13h20 tăng 5,4% so với kỷ lục năm 2025 sản lượng điện tiêu thụ đạt 629 triệu kWh, cao hơn 5,4% so với mức kỷ lục của năm trước. So với cùng kỳ năm 2025, sản lượng điện miền Bắc tăng 25,4%, còn công suất cực đại tăng 26,4%.

Ngày 27/5, phụ tải hệ thống điện miền Bắc vào hồi 13h15 đạt xấp xỉ 29.800MW, trong đó, Tổng công ty Điện lực miền Bắc và Tổng công ty Điện lực Hà Nội đã thực hiện điều chỉnh phụ tải (DR) với tổng công suất khoảng 300-400MW và huy động các nguồn Diesel của khách hàng.

Vượt đỉnh phụ tải, giữ an toàn hệ thống - Ngành điện đã làm được điều tưởng không thể

Theo ông Nguyễn Đức Ninh, dưới sự chỉ đạo sát sao của lãnh đạo Bộ Công Thương, để ứng phó với đợt nắng nóng kéo dài và nhu cầu phụ tải tăng cao tại miền Bắc, NSMO đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp kỹ thuật và điều hành nhằm bảo đảm vận hành an toàn hệ thống điện quốc gia.

Trong công tác huy động nguồn điện, NSMO điều hành theo hướng tiết kiệm, hiệu quả các nguồn thủy điện, ưu tiên giữ nước tại các hồ chứa lớn, đặc biệt là hệ thống thủy điện bậc thang sông Đà nhằm duy trì dự phòng chiến lược, sẵn sàng huy động trong các giai đoạn nắng nóng cực đoan. Đồng thời, NSMO phối hợp chặt chẽ với PVGas và PV Power để tối ưu việc huy động nguồn điện LNG, bảo đảm cân đối nhiên liệu và hiệu quả vận hành hệ thống.

Một trong những giải pháp đáng chú ý là việc dịch chuyển khung giờ phát điện cao điểm của các nhà máy thủy điện nhỏ khu vực miền Bắc trong giai đoạn từ ngày 21/5 đến 30/6/2026 nhằm đáp ứng tốt hơn nhu cầu phụ tải giờ cao điểm.

Để duy trì tối đa công suất khả dụng của hệ thống điện, NSMO đã hoãn toàn bộ các công tác sửa chữa nguồn và lưới điện không thực sự cấp bách trong thời gian từ ngày 22–28/5/2026. Đồng thời, đơn vị liên tục đôn đốc các tổ máy đang gặp sự cố hoặc suy giảm công suất nhanh chóng khắc phục để sớm đưa trở lại vận hành.

NSMO cũng đã huy động các tổ máy cung cấp dịch vụ phụ như Ninh Bình, Bà Rịa, Ô Môn và sẵn sàng huy động các tổ máy tua-bin khí chạy dầu DO trong trường hợp cần thiết nhằm bảo đảm dự phòng công suất cho hệ thống điện quốc gia.

Trong công tác điều hành phụ tải, ngày 23/5/2026, NSMO đã ban hành Văn bản số 2041/NSMO-TTĐ gửi EVN và các tổng công ty điện lực để thông báo khả dụng nguồn của hệ thống điện quốc gia và hệ thống điện miền Bắc, đồng thời phân bổ khả dụng nguồn nhằm tăng cường phối hợp vận hành trong giai đoạn nắng nóng từ ngày 25–31/5/2026.

Tiếp đó, ngày 25/5, trên cơ sở cập nhật tình hình vận hành nguồn điện và cung cấp LNG, NSMO tiếp tục ban hành Văn bản số 2049/NSMO-TTĐ cập nhật phân bổ khả dụng nguồn điện cho các tổng công ty điện lực trong tuần 22.

Song song với công tác nguồn, NSMO phối hợp các đơn vị nâng cao khả năng vận hành lưới điện nhằm tối ưu truyền tải công suất từ nguồn tới phụ tải. NSMO và các chi nhánh đã phối hợp các đơn vị đóng điện các công trình trọng điểm phục vụ vận hành mùa khô tăng cường giải tỏa nguồn điện cũng như nhập khẩu điện từ Lào, Trung Quốc.

Đối với hệ thống điện miền Bắc, đến nay đã đóng điện 905 MVar tụ bù ngang nhằm nâng cao chất lượng điện áp và khả năng ổn định hệ thống. Dự án hệ thống lưu trữ năng lượng BESS tại Hà Nội dự kiến đóng điện 50 MW vào cuối tháng 6/2026; các hạng mục tiếp theo với quy mô khoảng 220 MW đang được triển khai.

Ông Nguyễn Đức Ninh cho biết, NSMO cũng tăng cường tính toán tối ưu trào lưu công suất phản kháng trên hệ thống nhằm giảm tổn thất, cải thiện điện áp, nâng cao dự phòng công suất phản kháng và giảm thiểu nguy cơ sụp đổ điện áp trong điều kiện phụ tải tăng cao.

Đơn vị đã chuẩn bị nhiều phương án vận hành cho các ngày nắng nóng cực đoan tại miền Bắc; thường xuyên cập nhật theo tình hình thực tế nguồn và lưới điện, đồng thời xây dựng các giải pháp thay đổi kết dây chống quá tải và đưa vào phương thức vận hành hệ thống.

Bên cạnh đó, NSMO đã xây dựng quy trình tính toán nguy cơ sụp đổ điện áp hệ thống điện, đưa ra các tiêu chí sa thải phụ tải khi cần thiết; xây dựng hệ thống cảnh báo vi phạm tiêu chí vận hành trên nền tảng SCADA; tính toán giới hạn truyền tải Trung – Bắc, Trung – Nam theo thời gian thực cũng như đánh giá an ninh hệ thống điện trực tuyến (DSA) để hỗ trợ điều độ viên ra quyết định nhanh chóng, chính xác.

Đối với các tình huống sự cố cực đoan, NSMO đã chuẩn bị phương án khởi động đen khôi phục hệ thống điện, quy trình vận hành các mạch sa thải đặc biệt theo công suất đường dây 500kV; đồng thời tổ chức diễn tập xử lý sự cố và khôi phục hệ thống điện trên diện rộng.

Trong công tác điều chỉnh phụ tải, NSMO phối hợp với EVNNPC, EVNHANOI và các tổng công ty điện lực rà soát, phân loại các khách hàng có khả năng tham gia dịch chuyển và điều chỉnh phụ tải, đặc biệt tại khu vực miền Bắc.

Đồng thời, NSMO đã ban hành lại bảng phân bổ mức ngừng, giảm cung cấp điện và danh sách ngừng, giảm cung cấp điện khẩn cấp đầu nguồn; phối hợp với EVNNPC và EVNHANOI thử nghiệm danh sách sa thải phụ tải mới qua hệ thống SCADA để sẵn sàng áp dụng trong các tình huống khẩn cấp.

Cùng với các giải pháp kỹ thuật, NSMO cũng tăng cường trực lãnh đạo và lực lượng vận hành trong toàn hệ thống trong các ngày nắng nóng nhằm kịp thời xử lý các tình huống phát sinh, bảo đảm vận hành an toàn, liên tục hệ thống điện quốc gia.

Cần sự vào cuộc của địa phương và doanh nghiệp lớn

Theo ông Nguyễn Đức Ninh, hiện nay mới chỉ là giai đoạn đầu của mùa nắng nóng năm 2026, trong khi dự báo thời gian tới khu vực miền Bắc vẫn tiếp tục xuất hiện các đợt nắng nóng gay gắt kéo dài. Điều này sẽ đặt ra áp lực rất lớn đối với công tác vận hành và bảo đảm cung ứng điện cho nền kinh tế, đặc biệt tại miền Bắc – khu vực có tốc độ tăng phụ tải cao nhất cả nước.

Để chủ động bảo đảm cung cấp điện an toàn, ổn định trong các giai đoạn cao điểm, NSMO đề xuất triển khai đồng bộ các giải pháp quản lý nhu cầu tiêu thụ điện theo cả dài hạn, trung hạn và ngắn hạn nhằm giảm áp lực phụ tải cho hệ thống điện.

Ở góc độ dài hạn, NSMO đề nghị các Sở Công Thương phối hợp với các đơn vị điện lực địa phương làm việc với các khách hàng sử dụng điện lớn, đặc biệt là khối công nghiệp, để xây dựng kế hoạch điều chỉnh hoạt động sản xuất, kinh doanh phù hợp trong giai đoạn cao điểm mùa khô từ tháng 5 đến tháng 7 hằng năm. Mục tiêu là giảm nhu cầu công suất vào các thời điểm hệ thống điện chịu áp lực lớn, qua đó góp phần bảo đảm an ninh cung cấp điện quốc gia.

Các giải pháp này cũng bám sát tinh thần Chỉ thị số 10/CT-TTg ngày 30/3/2026 của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường tiết kiệm điện và thúc đẩy phát triển điện mặt trời mái nhà tự sản, tự tiêu. Trong đó, UBND các tỉnh, thành phố được giao trách nhiệm vận động các khách hàng sử dụng điện lớn tham gia chương trình điều chỉnh phụ tải (DR), đồng thời huy động các nguồn điện dự phòng tại chỗ trong trường hợp hệ thống điện có nguy cơ thiếu hụt công suất.

Khẳng định vai trò của Bộ Công Thương 

Có thể khẳng định trong 5 ngày qua, hệ thống điện đã vận hành an toàn, ổn định và đảm bảo cung ứng điện. Từ thực tiễn điều hành hệ thống điện trong 5 ngày liên tiếp phụ tải miền Bắc lập kỷ lục mới, có thể thấy vai trò chỉ đạo, điều hành của Bộ Công Thương, mang ý nghĩa then chốt trong việc giữ vững vận hành an toàn hệ thống điện quốc gia. Điều này được thể hiện ở tư duy điều hành linh hoạt, bám sát thực tiễn vận hành và yêu cầu bảo đảm an ninh năng lượng trong điều kiện phụ tải tăng cao hơn dự báo.

Dưới sự chỉ đạo của Lãnh đạo Bộ Công Thương, hàng loạt giải pháp đồng bộ đã được triển khai quyết liệt như: tối ưu huy động nguồn điện LNG và thủy điện; hoãn các công tác sửa chữa chưa cấp bách; nâng cao khả năng truyền tải Bắc - Trung - Nam; tăng cường điều chỉnh phụ tải (DR); chuẩn bị các phương án ứng phó sự cố cực đoan; đồng thời thúc đẩy phối hợp giữa NSMO, EVN, PVGas, PV Power và các địa phương.

Trong điều kiện hệ thống điện miền Bắc nhiều thời điểm vận hành sát ngưỡng giới hạn, việc Bộ Công Thương liên tục chỉ đạo cập nhật phương thức vận hành, giám sát sát sao nguồn nhiên liệu, khả dụng tổ máy và tiến độ các công trình lưới điện trọng điểm đã góp phần quan trọng giúp hệ thống duy trì ổn định. Đây không chỉ là câu chuyện điều hành kỹ thuật mà còn thể hiện vai trò quản trị ngành, năng lực phối hợp liên ngành và khả năng ứng phó nhanh trước các tình huống bất thường.

Kết quả giữ vững hệ thống điện trong những ngày cao điểm nắng nóng vừa qua cũng cho thấy định hướng điều hành của Bộ Công Thương đang chuyển mạnh theo hướng chủ động phòng ngừa rủi ro, thay vì chỉ xử lý tình huống khi sự cố xảy ra. Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng nhiều lần nhấn mạnh yêu cầu nâng cao năng lực dự báo, quản trị phụ tải và huy động sự tham gia của địa phương, doanh nghiệp lớn trong thực hiện tiết kiệm điện và điều chỉnh phụ tải.

Có thể khẳng định, trong bối cảnh nhu cầu điện tăng trưởng rất cao và thời tiết diễn biến cực đoan, vai trò của Bộ Công Thương và người đứng đầu ngành Công Thương đang trở thành yếu tố đặc biệt quan trọng để bảo đảm an ninh năng lượng, giữ ổn định hoạt động sản xuất, kinh doanh và đời sống người dân.

Trước đó tại cuộc họp đảm bảo cấp điện vào sáng ngày 24/5, Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng đã đánh giá cao tinh thần trách nhiệm, tính chủ động và phương pháp quản trị, điều hành của NSMO cùng các đơn vị ngành điện trong bối cảnh nhu cầu phụ tải tăng sớm và tăng cao hơn dự báo. Đặc biệt, các đơn vị đã chủ động nhận diện vấn đề, phối hợp chặt chẽ, cập nhật thông tin thường xuyên để tối ưu phương án vận hành hệ thống điện quốc gia.

Trong 5 ngày cao điểm của nắng nóng, để đảm bảo cấp điện trong mọi tình huống, Bộ Công Thương đã tổ chức cuộc họp trong sáng ngày 24/5 do Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng chủ trì với sự tham dự của Thứ trưởng Trương Thanh Hoài cùng lãnh đạo Cục Điện lực, NSMO, Tập đoàn Điện lực Việt Nam, Tổng công ty Điện lực miền Bắc, Tổng công ty Điện lực Hà Nội (EVNHANOI), cùng các đơn vị liên quan. Tiếp theo, chiều ngày 26/5 Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng đã chủ trì hội nghị đảm bảo cung cấp điện trong cao điểm mùa khô 2026. Hội nghị có sự tham dự của Thứ trưởng Trương Thanh Hoài, Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Long, cùng đại diện lãnh đạo các Cục, Vụ, NSMO và các đơn vị liên quan của Bộ Công Thương; các Tập đoàn, Tổng công ty năng lượng, các doanh nghiệp phân phối, truyền tải… cùng các tỉnh thành, phố trực thuộc Trung ương.

Tại hội nghị, chủ đầu tư nguồn điện, các doanh nghiệp năng lượng và Sở Công Thương các địa phương đã tập trung trao đổi, làm rõ các giải pháp thực hiện theo những vấn đề đã được Bộ Công Thương và NSMO đặt ra, với mục tiêu cao nhất là bảo đảm cung ứng điện an toàn, ổn định cho nền kinh tế và đời sống nhân dân, ngay cả trong các tình huống cực đoan; đồng thời giá năng lượng phải phù hợp với khả năng của người dân và doanh nghiệp.