[In trang]
Từng bước làm chủ các công nghệ chiến lược, khẳng định vị thế Việt Nam trong kỷ nguyên số
Thứ hai, 18/05/2026 - 22:58
Sáng 18/5, tại Hà Nội, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng dự Lễ chào mừng Ngày Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo Việt Nam 18/5 và Hội nghị triển khai công nghệ chiến lược với chủ đề: 'Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số - Động lực chính của mô hình tăng trưởng mới'.
Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng phát biểu ý kiến tại sự kiện. (Ảnh: VGP/Nhật Bắc)
Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng phát biểu ý kiến tại sự kiện. (Ảnh: VGP/Nhật Bắc)

Cùng dự có Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng; đại diện lãnh đạo các bộ, ngành, cơ quan Trung ương; các cơ quan ngoại giao.

Sự kiện là hoạt động trọng tâm của ngành khoa học và công nghệ năm 2026 nhằm tôn vinh đội ngũ trí thức, nhà khoa học, chuyên gia, doanh nghiệp công nghệ và cộng đồng đổi mới sáng tạo; đồng thời khẳng định vai trò của khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong phát triển nhanh và bền vững đất nước.

Trong những năm qua, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đã đóng góp ngày càng rõ nét vào tăng trưởng kinh tế, nâng cao năng suất lao động, chất lượng sản phẩm và năng lực cạnh tranh quốc gia.

Hoạt động nghiên cứu khoa học tiếp tục phát triển cả về quy mô và chất lượng. Năm 2025, số lượng công bố khoa học quốc tế của Việt Nam đạt hơn 25 nghìn bài, tăng 13,48% so với năm 2024. Chỉ số đổi mới sáng tạo toàn cầu (GII) của Việt Nam xếp hạng 44/139 quốc gia và nền kinh tế; Việt Nam đứng thứ 55 toàn cầu về hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo.

Hạ tầng số quốc gia tiếp tục phát triển mạnh mẽ khi hạ tầng 5G được mở rộng nhanh chóng; các trung tâm dữ liệu, nền tảng điện toán đám mây và hạ tầng số dùng chung tiếp tục được đầu tư mạnh. Chuyển đổi số quốc gia tiếp tục chuyển biến rõ nét với tỷ lệ hồ sơ dịch vụ công trực tuyến toàn trình tăng mạnh; nhiều cơ sở dữ liệu quốc gia được đưa vào vận hành hiệu quả; tỷ lệ người dân sử dụng định danh điện tử, chữ ký số và thanh toán số ngày càng tăng.

c2.jpg
Thủ tướng Lê Minh Hưng đến dự Lễ chào mừng Ngày Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo Việt Nam và Hội nghị triển khai công nghệ chiến lược. (Ảnh: VGP/Nhật Bắc)

Kinh tế số hiện chiếm khoảng 14,02% GDP. Trong lĩnh vực AI, Việt Nam xếp thứ 45 thế giới, tăng 10 bậc so với năm 2022. Công nghiệp công nghệ số đạt doanh thu khoảng 198 tỷ USD; xuất khẩu phần cứng, điện tử đạt khoảng 178 tỷ USD. Những kết quả đó cho thấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số đang ngày càng trở thành động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và cải thiện chất lượng sống của người dân.

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng và các đồng chí lãnh đạo, đại biểu tham dự sự kiện.

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng và các đồng chí lãnh đạo, đại biểu tham dự sự kiện.

Điểm nhấn nổi bật của chương trình là “Hội nghị triển khai công nghệ chiến lược” nhằm cụ thể hóa Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị và Quyết định số 21/QĐ- TTg ngày 30/4/2026 của Thủ tướng Chính phủ về Danh mục công nghệ chiến lược và Danh mục sản phẩm công nghệ chiến lược quốc gia.

Theo đó, Việt Nam ưu tiên phát triển các công nghệ lõi, công nghệ nền tảng và sản phẩm chiến lược có khả năng tạo đột phá về tăng trưởng, năng lực cạnh tranh và năng lực tự chủ quốc gia trong giai đoạn mới.

Các lĩnh vực được ưu tiên gồm AI, dữ liệu lớn (Big Data), điện toán đám mây, Internet vạn vật, công nghệ bán dẫn, blockchain, công nghệ sinh học thế hệ mới, công nghệ lượng tử, UAV và các nền tảng Make in Viet Nam.

Đây đều là những công nghệ có khả năng tác động sâu rộng tới nhiều ngành, lĩnh vực; đồng thời quyết định năng lực cạnh tranh, vị thế và mức độ tự chủ công nghệ của quốc gia trong dài hạn.

Quang cảnh sự kiện.

Quang cảnh sự kiện.

Phát biểu ý kiến tại sự kiện, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng nhấn mạnh, Ngày Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo Việt Nam hôm nay không chỉ là dịp để chúng ta tôn vinh các nhà khoa học, trí thức, doanh nhân với những thành tích trong nghiên cứu, phát triển, ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo; mà còn là dịp rất quan trọng để khơi dậy niềm tự hào về trí tuệ Việt Nam, tinh thần đổi mới sáng tạo trong các tầng lớp nhân dân, đặc biệt là thế hệ trẻ Việt Nam.

Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân phát biểu ý kiến tại sự kiện.

Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân phát biểu ý kiến tại sự kiện.

Nhân dịp này, thay mặt lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Thủ tướng nhiệt liệt biểu dương và chúc mừng các thế hệ cán bộ, công chức, viên chức, doanh nhân trong lĩnh vực khoa học công nghệ, đặc biệt là những hy sinh, cống hiến thầm lặng và lao động quên mình của các thế hệ những người làm công tác khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo trên mọi miền đất nước và cả ở nước ngoài.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả, thành tựu đã đạt được, chúng ta thẳng thắn nhìn nhận, hoạt động khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo thời gian qua vẫn còn nhiều hạn chế, chưa thực sự trở thành động lực, đột phá phát triển kinh tế-xã hội; huy động nguồn lực cho khoa học công nghệ chưa được chú trọng đúng mức, đào tạo, trọng dụng cán bộ khoa học công nghệ tuy đã có nhiều đổi mới, tiến bộ nhưng vẫn còn không ít bất cập; cơ chế phát triển hoạt động khoa học công nghệ chậm được hoàn thiện...

Đại diện lãnh đạo Bộ Công an phát biểu ý kiến.

Đại diện lãnh đạo Bộ Công an phát biểu ý kiến.

Chúng ta vẫn đang tiếp tục triển khai rất nhiều công việc liên quan hoàn thiện thể chế, phát triển công nghệ chiến lược, sản phẩm công nghệ chiến lược, đào tạo nhân lực, cơ chế tài chính, đột phá về cơ chế chính sách để thúc đẩy mạnh mẽ hơn nữa phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, thực sự đưa Nghị quyết 57 vào cuộc sống và quan trọng nhất là đóng góp vào tăng năng suất, chất lượng và sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Thủ tướng nhấn mạnh, chúng ta đang sống trong thời đại mà khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo phát triển và thay đổi từng ngày, cạnh tranh toàn cầu ngày càng tăng. Quốc gia nào có năng lực cạnh tranh cao sẽ nắm được cơ hội để vươn lên, phát triển nhanh và bền vững. Với mục tiêu trở thành nước công nghiệp hiện đại vào năm 2030 và nước phát triển, thu nhập cao vào năm 2045, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là động lực chủ chốt, là "chìa khóa vàng", là yếu tố sống còn để hiện thực hóa khát vọng phát triển của đất nước.

a3-4748.jpg
Thứ trưởng Khoa học và Công nghệ Bùi Hoàng Phương phát biểu ý kiến.

Để đạt được mục tiêu đó, Thủ tướng đề nghị trong thời gian tới, chúng ta, đặc biệt là những người làm công tác khoa học công nghệ, cần tập trung vào các định hướng chính sau:

Thứ nhất, Bộ Khoa học và Công nghệ đóng vai trò hạt nhân cùng các bộ, cơ quan và địa phương, doanh nghiệp, viện, trường trong thực hiện phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Trọng tâm là tổ chức triển khai hiệu quả các nhiệm vụ phát triển Danh mục công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược theo các Quyết định số 21/2026/QĐ-TTg ngày 30/4/2026 và Quyết định số 808/QĐ-TTg ngày 6/5/2026 trong đó cần quan tâm một số nội dung:

Một là, phát triển công nghệ chiến lược phải tạo ra được sản phẩm cụ thể. Sản phẩm công nghệ chiến lược được tạo ra phải có giá trị gia tăng, tính áp dụng thực tiễn, thương mại hóa và tỷ lệ nội địa hóa cao; đóng góp thực sự hiệu quả cho tăng năng suất lao động, năng lực cạnh tranh của nền kinh tế. Trách nhiệm này của Bộ Khoa học và Công nghệ và những người làm khoa học công nghệ là rất lớn.

Hai là, doanh nghiệp, viện, trường phải là trung tâm của hệ sinh thái. Các bộ, ngành được Thủ tướng Chính phủ giao nhiệm vụ phải nhanh chóng xây dựng nhiệm vụ, đặt hàng doanh nghiệp, viện, trường để phát triển công nghệ lõi, sản phẩm công nghệ chiến lược phục vụ cho nhiệm vụ điều hành, quản lý và phục vụ cho hoạt động sản xuất kinh doanh trong từng lĩnh vực theo chức năng, nhiệm vụ. Chúng ta quyết tâm trong năm nay phải cụ thể hóa một số sản phẩm để phục vụ một số lĩnh vực trọng tâm.

Ba là, cơ chế chính sách ưu đãi phải đủ mạnh và khả thi, áp dụng được trong thực tế. Chính sách phải đi kèm hướng dẫn chi tiết để triển khai ngay, phải chỉ rõ điểm nghẽn, vướng mắc cụ thể, thẩm quyền xử lý, đề xuất tháo gỡ kịp thời. Đặc biệt, khẩn trương rà soát, tháo gỡ ngay các "điểm nghẽn" liên quan đến cơ chế tài chính cho khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo; ưu tiên bảo đảm nguồn lực cho công nghệ chiến lược, công nghệ lõi và doanh nghiệp công nghệ, thúc đẩy phát triển thị trường vốn cho đổi mới sáng tạo, quỹ đầu tư mạo hiểm và doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo.

Chính phủ đã giao nhiệm vụ trực tiếp cho Bộ trưởng Tài chính, Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ và các bộ trưởng trong các lĩnh vực, phải hoàn thiện rất sớm; cơ chế phải đột phá, nếu chúng ta áp dụng theo quy trình, cơ chế thông thường thì sẽ không thực hiện được những việc đầu tư cho đổi mới sáng tạo.

Bài toán là đặt hàng, chấp nhận rủi ro có kiểm soát và lấy sản phẩm cuối cùng, sản phẩm đầu ra để đánh giá hiệu quả đầu tư của nhà nước. Vốn nhà nước là một phần, chúng ta khuyến khích vốn của doanh nghiệp và xã hội để cùng đầu tư, tập trung vào một số sản phẩm ưu tiên. Cơ chế tài chính của Nhà nước phải rất thông thoáng.

Bốn là, Nhà nước phải làm tốt vai trò hướng dẫn, kết nối, đặt hàng, hỗ trợ nghiên cứu phát triển và đóng vai trò "người mua đầu tiên" đối với sản phẩm công nghệ chiến lược khi đủ điều kiện. Tinh thần là: Rõ bài toán, rõ sản phẩm, rõ cơ quan chủ trì, rõ doanh nghiệp và viện, trường tham gia, rõ nguồn lực, rõ thời hạn. Bộ, cơ quan nào được giao nhiệm vụ thì Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan đó phải trực tiếp chỉ đạo, chịu trách nhiệm đến cùng. Tập trung làm chủ công nghệ, nâng cao tỷ lệ nội địa hóa, giá trị gia tăng và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam.

Thứ hai, xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo hiệu quả, trong đó Nhà nước kiến tạo thể chế; viện nghiên cứu, trường đại học tạo tri thức, công nghệ và nhân lực; doanh nghiệp là trung tâm thực hiện ứng dụng, thương mại hóa công nghệ, là trung tâm của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo quốc gia. Nhà nước tập trung hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực hấp thụ, làm chủ công nghệ, phát triển, thương mại hóa sản phẩm công nghệ chiến lược. Phải hình thành các doanh nghiệp công nghệ Việt Nam có năng lực cạnh tranh quốc tế, dẫn dắt trong các lĩnh vực công nghệ chiến lược.

Thứ ba, tăng cường hợp tác quốc tế; có cơ chế để các doanh nghiệp nước ngoài đầu tư tại Việt Nam chuyển giao công nghệ; từng bước tham gia và làm chủ các chuỗi công nghệ chiến lược; phát huy mạnh mẽ mạng lưới các trí thức và chuyên gia người Việt Nam ở nước ngoài.

Thứ tư, đặc biệt coi trọng phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao; phải có cơ chế vượt trội để phát hiện, đào tạo, thu hút, trọng dụng nhân tài, nhất là các chuyên gia đầu ngành, nhà khoa học trẻ và nhân tài công nghệ. Việc này đã giao Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng Bộ Khoa học và Công nghệ triển khai. Các trường đại học, viện nghiên cứu cần phấn đấu trở thành trung tâm nghiên cứu mạnh, trung tâm đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp.

Thứ năm, phải chuyển mạnh từ tư duy “làm cho có" sang tư duy tạo ra sản phẩm thực chất, giá trị thực chất và hiệu quả thực chất. Mọi chương trình, nhiệm vụ khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo phải hướng tới giải quyết các bài toán lớn của đất nước, phục vụ trực tiếp người dân, doanh nghiệp, lấy sản phẩm đầu ra, hiệu quả thực tiễn và mức độ thương mại hóa làm thước đo đánh giá kết quả thực hiện.

Chính phủ tin tưởng rằng, với trí tuệ Việt Nam, bản lĩnh Việt Nam cùng với khát vọng vươn lên của dân tộc Việt Nam, chúng ta nhất định sẽ từng bước làm chủ các công nghệ chiến lược, nâng cao năng lực tự chủ quốc gia và khẳng định vị thế Việt Nam trong kỷ nguyên số và phải quyết tâm cao nhất làm bằng được, thực hiện bằng được mục tiêu này.

Thủ tướng kêu gọi đội ngũ nhà trí thức, nhà khoa học, chuyên gia, doanh nhân, cộng đồng doanh nghiệp công nghệ và toàn xã hội tiếp tục phát huy mạnh mẽ tinh thần yêu nước, khát vọng cống hiến, tinh thần đổi mới sáng tạo; cùng chung tay xây dựng nền khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo Việt Nam phát triển mạnh mẽ, góp phần xây dựng đất nước Việt Nam giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc.

Chính phủ cam kết luôn đồng hành, lắng nghe, tháo gỡ khó khăn, tạo điều kiện thuận lợi nhất để khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số thực sự trở thành động lực phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

Theo Báo Nhân Dân