Tọa đàm diễn ra trong bối cảnh TP Hồ Chí Minh đang bước vào giai đoạn phát triển mới với nhiều kỳ vọng lớn: trở thành siêu đô thị đa trung tâm, trung tâm tài chính - công nghệ - logistics thông minh hàng đầu Đông Nam Á; đồng thời tiếp tục giữ vai trò đầu tàu tăng trưởng của cả nước.

Cùng với việc triển khai Nghị quyết 98/2023/QH15 và Nghị quyết 260/2025/QH15 về cơ chế đặc thù phát triển TP Hồ Chí Minh, thành phố đang đứng trước yêu cầu tái cấu trúc mô hình tăng trưởng theo hướng dựa trên công nghiệp công nghệ cao, năng lượng, logistics và dịch vụ kỹ thuật chất lượng cao. Trong đó, việc hình thành các động lực tăng trưởng mới gắn với chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và phát triển bền vững được xem là yêu cầu cấp thiết.

Tham dự tọa đàm có các chuyên gia gồm: TS Nguyễn Đức Kiên - nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế của Quốc hội (nay là Ủy ban Kinh tế - Tài chính); TSKH Trần Quang Thắng - Viện trưởng Viện Kinh tế và Quản lý TP Hồ Chí Minh; bà Lê Nguyễn Thiên Nga - Viện trưởng Viện Quản trị Chính sách và Chiến lược Phát triển; TS Dư Văn Toán - Chuyên gia về môi trường, biển và hải đảo.

Tại tọa đàm, các đại biểu tập trung trao đổi nhiều nội dung quan trọng như: động lực tăng trưởng mới của TP Hồ Chí Minh; vai trò của công nghiệp - năng lượng trong cấu trúc siêu đô thị; cơ chế phát triển LNG, điện gió ngoài khơi và năng lượng xanh; bài toán thể chế, liên kết vùng, tự chủ tài chính; cũng như vai trò của Petrovietnam trong kiến tạo hệ sinh thái công nghiệp - năng lượng - dịch vụ kỹ thuật cao cho TP Hồ Chí Minh và vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.

Nhiều ý kiến tại tọa đàm cho rằng, để hiện thực hóa mục tiêu phát triển trong giai đoạn mới, TP Hồ Chí Minh cần tạo được sự bứt phá cả về thể chế, hạ tầng và nguồn lực đầu tư. Trong đó, công nghiệp công nghệ cao, năng lượng sạch, logistics thông minh và dịch vụ kỹ thuật chuyên sâu sẽ đóng vai trò then chốt trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh và khả năng dẫn dắt tăng trưởng của thành phố.

Tọa đàm cũng là dịp để các chuyên gia cùng nhìn nhận rõ hơn những điểm nghẽn hiện nay trong phát triển hạ tầng, năng lượng và liên kết vùng; đồng thời đề xuất các giải pháp nhằm xây dựng một hệ sinh thái phát triển hiện đại, xanh và bền vững cho TP Hồ Chí Minh trong tương lai.

Nhà báo Lê Hà Thanh Ngọc, Phó Tổng Biên tập Tạp chí Năng lượng Mới/PetroTimes phát biểu đề dẫn tọa đàm.

Phát biểu đề dẫn tọa đàm, Nhà báo Lê Hà Thanh Ngọc, Phó Tổng Biên tập Tạp chí Năng lượng Mới/PetroTimes cho rằng, TP Hồ Chí Minh đang đứng trước cơ hội lớn để tái cấu trúc mô hình tăng trưởng theo hướng dựa trên công nghiệp công nghệ cao, năng lượng sạch, logistics và dịch vụ kỹ thuật chất lượng cao.

Trong bối cảnh các động lực tăng trưởng truyền thống dần bộc lộ giới hạn, thành phố cần hình thành những trụ cột phát triển mới có hàm lượng công nghệ, tri thức và giá trị gia tăng cao hơn. Trong đó, công nghiệp - năng lượng - dịch vụ kỹ thuật cao sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh và khả năng dẫn dắt tăng trưởng của TP Hồ Chí Minh.

Phó Tổng Biên tập Tạp chí Năng lượng Mới/PetroTimes cũng nhấn mạnh, cùng với các cơ chế đặc thù từ Nghị quyết 260/2025/QH15 (sửa đổi, bổ sung Nghị quyết 98/2023/QH15 thí điểm cơ chế, chính sách đặc thù phát triển TP Hồ Chí Minh), thành phố đang có điều kiện để tạo đột phá về thể chế, hạ tầng và nguồn lực đầu tư. Tuy nhiên, điều quan trọng là phải chuyển các cơ chế này thành các dự án cụ thể, chuỗi giá trị cụ thể và hiệu quả phát triển thực chất.

Việc tích hợp hệ sinh thái công nghiệp, năng lượng và dịch vụ kỹ thuật chất lượng cao của Petrovietnam vào cấu trúc kinh tế TP Hồ Chí Minh sẽ định hình nên một cực tăng trưởng mới có năng lực cạnh tranh toàn cầu. Cộng hưởng tiềm năng của hai bên không chỉ là giá trị cộng thêm mà là nhân lên, giúp thành phố bứt phá mạnh mẽ các mục tiêu tăng trưởng.

Toàn cảnh tọa đàm.

TP Hồ Chí Minh trong cấu trúc tăng trưởng mới: Từ siêu đô thị công nghiệp - năng lượng đến hệ sinh thái dịch vụ kỹ thuật cao

MC: Thưa ông, TP Hồ Chí Minh hiện đang đặt mục tiêu trở thành siêu đô thị đa trung tâm, trung tâm tài chính - công nghệ - logistics thông minh hàng đầu Đông Nam Á. Theo ông, định vị chiến lược mới này sẽ đặt ra những yêu cầu gì về mô hình tăng trưởng và cấu trúc phát triển của thành phố trong giai đoạn tới để có thể đóng góp từ 30-40% GDP cả nước và duy trì tốc độ tăng trưởng hai con số (>10%)?

TSKH Trần Quang Thắng: Theo tôi, để đạt được mục tiêu này thì TP Hồ Chí Minh phải “tấn công vào những điểm cốt lõi”. Trước hết là đổi mới mô hình tăng trưởng theo hướng dựa trên 3 động lực chính gồm tài chính, công nghệ và logistics thông minh; đồng thời mở rộng cấu trúc không gian phát triển và tăng cường liên kết vùng. Để thực hiện được điều đó, thành phố cần có thể chế đột phá, tạo điều kiện cho phát triển hiệu quả hơn.

Song song với đó là xây dựng mô hình quản trị hiện đại và ưu tiên đầu tư vượt trội cho nguồn nhân lực chất lượng cao. Hiện nay, TP Hồ Chí Minh đang phân quyền rất mạnh. Sau sáp nhập, thành phố có 168 phường, xã, đặc khu và đang thử nghiệm nhiều mô hình phân quyền, tự chủ mạnh mẽ đối với các chủ trương phát triển.

TSKH Trần Quang Thắng - Viện trưởng Viện Kinh tế và Quản lý TP Hồ Chí Minh.

Theo tôi, yếu tố quan trọng nhất vẫn là thể chế. Cơ chế, chính sách phải đủ rộng để thành phố, các phường, xã, đặc khu có không gian phát triển; đồng thời làm rõ hơn liên kết vùng để hình thành hệ sinh thái phát triển chung của Đông Nam Bộ. Chính những quyết tâm chính trị rất cao, đặc biệt từ lãnh đạo Thành ủy, sẽ tạo động lực mạnh cho thành phố trong giai đoạn tới. Cải cách thể chế mang tính quyết định để tạo đột phá và tạo thuận lợi cho phát triển. Nếu cải cách chậm sẽ ảnh hưởng trực tiếp tới tốc độ tăng trưởng của TP Hồ Chí Minh cũng như mục tiêu phát triển chung của quốc gia.

Bên cạnh đó, hạ tầng liên kết vùng cần được ưu tiên đẩy nhanh tiến độ. Kinh tế số và đổi mới sáng tạo phải trở thành động lực tăng trưởng mạnh và cần được đầu tư lớn hơn. Đồng thời, việc đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cũng cần được đặc biệt quan tâm để đáp ứng yêu cầu phát triển mới của thành phố.

Một góc Trung tâm công nghiệp năng lượng và hậu cần kỹ thuật của Tổng công ty Cổ phần Dịch vụ Kỹ thuật Dầu khí Việt Nam (PTSC), đơn vị thành viên của Petrovietnam, tại Vũng Tàu (TP Hồ Chí Minh)

MC: Nghị quyết 260 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị quyết 98 được kỳ vọng tạo cú hích mới cho TP Hồ Chí Minh. Theo TS. Nguyễn Đức Kiên, điểm đột phá quan trọng nhất của nghị quyết lần này đã tháo gỡ các điểm nghẽn về hạ tầng, đầu tư và năng lượng như thế nào? Và chúng ta cần đặt ra thêm yêu cầu gì về một khung thể chế mới cho thành phố?

TS. Nguyễn Đức Kiên: Việc Quốc hội ban hành Nghị quyết 260 sửa đổi, bổ sung các cơ chế đặc thù cho TP Hồ Chí Minh là bước đi quan trọng nhằm tháo gỡ những điểm nghẽn về tài chính, đầu tư và quản lý phát triển đô thị. Tuy nhiên, để tận dụng được cơ hội này, TP Hồ Chí Minh cần nhìn thẳng vào thực tế và thay đổi mô hình tăng trưởng. Lâu nay, TP Hồ Chí Minh luôn được xem là đầu tàu kinh tế của cả nước với nguồn thu ngân sách lớn. Tuy nhiên, nếu bóc tách kỹ cơ cấu nguồn thu sẽ thấy phần đáng kể đến từ các tập đoàn, tổng công ty nhà nước và nguồn thu liên quan đến đất đai. Điều đó cho thấy tiềm năng nội tại của kinh tế thành phố vẫn chưa được khai thác tương xứng.

TS Nguyễn Đức Kiên - nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế của Quốc hội (nay là Ủy ban Kinh tế - Tài chính).

Nếu TP Hồ Chí Minh tiếp tục phát triển theo mô hình công nghiệp truyền thống, dựa vào gia công, lao động giá rẻ và các ngành sử dụng nhiều đất đai thì rất khó đạt được mục tiêu tăng trưởng hai con số trong giai đoạn tới. Thành phố buộc phải chuyển sang mô hình phát triển mới, lấy công nghiệp công nghệ cao, năng lượng sạch, dịch vụ kỹ thuật cao và đổi mới sáng tạo làm động lực tăng trưởng.

Trước Nghị quyết 260, Trung ương đã từng ban hành nhiều cơ chế đặc thù cho TP Hồ Chí Minh như Nghị quyết 54 về thí điểm cơ chế, chính sách đặc thù và cơ chế tự chủ tài chính. Các chính sách này đã trao thêm quyền chủ động cho thành phố trong quản lý đầu tư, quy hoạch và sử dụng ngân sách. Tuy nhiên, trong bối cảnh mới, khi không gian phát triển của TP Hồ Chí Minh mở rộng và liên kết mạnh hơn với Bình Dương, Bà Rịa - Vũng Tàu, yêu cầu đặt ra là phải đổi mới tư duy quản trị và phân cấp mạnh hơn nữa.

Để đạt mục tiêu tăng trưởng cao trong giai đoạn 2026-2030, TP Hồ Chí Minh cần nguồn vốn đầu tư rất lớn. Vì vậy, thành phố không thể chỉ dựa vào ngân sách nhà nước mà phải tạo cơ chế để thu hút mạnh khu vực tư nhân. Đầu tư công cần đóng vai trò “vốn mồi”, dẫn dắt và kích hoạt đầu tư tư nhân vào các lĩnh vực trọng điểm. Tôi đề xuất TP Hồ Chí Minh nên áp dụng tư duy tương tự như giai đoạn đầu đổi mới khi Việt Nam ban hành Luật Đầu tư nước ngoài để thu hút FDI. Hiện nay, cần có cơ chế đủ hấp dẫn để khuyến khích doanh nghiệp tư nhân đầu tư vào khoa học công nghệ, phát triển nguồn nhân lực và các ngành chiến lược mà thành phố ưu tiên.

Công nghiệp công nghệ cao và năng lượng sạch giữ vai trò trọng tâm trong chiến lược phát triển mới của TP Hồ Chí Minh. Đây không chỉ là xu hướng phát triển tất yếu mà còn là điều kiện để thành phố nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế. Ngoài ra, TP Hồ Chí Minh đang sở hữu lợi thế rất lớn về nguồn nhân lực chất lượng cao, đặc biệt là đội ngũ trí thức, chuyên gia công nghệ và lực lượng lao động trẻ. Nếu biết khai thác hiệu quả, đây sẽ là một trong những động lực quan trọng nhất để thành phố bứt phá trong giai đoạn tới.

Nghị quyết 260 là bước tiến quan trọng khi mở rộng quyền chủ động hơn cho TP Hồ Chí Minh trong huy động nguồn lực, đầu tư hạ tầng, thu hút nhà đầu tư chiến lược và tổ chức thực thi. Nhưng về dài hạn, cần một cơ chế ổn định và đủ mạnh cho một “siêu đô thị” đặc biệt như TP Hồ Chí Minh. Và điều quan trọng hơn, thành phố phải nâng cao tính tự chủ và tổng kết nghiêm túc việc thực hiện các nghị quyết trước đó của Quốc hội dành cho thành phố.

Kho cảng PV GAS Vũng Tàu đang vươn mình trở thành một "hub năng lượng - logistics" tầm cỡ khu vực.

PV: Một trong những không gian phát triển chiến lược mới của TP Hồ Chí Minh chính là kinh tế biển, logistics biển và năng lượng biển. Trong bối cảnh TP Hồ Chí Minh mở rộng không gian phát triển gắn với kinh tế biển, theo ông đâu là những lợi thế cốt lõi về tài nguyên - môi trường biển có thể trở thành nền tảng cho một trục công nghiệp - năng lượng mới?

TS. Dư Văn Toán: Lợi thế lớn nhất của TP Hồ Chí Minh nằm ở vị trí trung tâm của không gian kinh tế biển Đông Nam Bộ. TP Hồ Chí Minh hiện nay có không gian biển mở rộng Cần Giờ - Côn Đảo, có thể nhận thấy TP Hồ Chí Minh có hệ sinh thái biển tốt, là lợi thế mới để đầu tư và phát triển kinh tế biển như du lịch, di sản, dịch vụ mới, hạ tầng dầu khí - đóng góp nhiều cho ngân sách Trung ương và thành phố. Nếu nói đến công nghiệp truyền thống như cụm cảng Cái Mép, Cần Giờ thì 5-10 năm nữa TP Hồ Chí Minh sẽ tạo được hub công nghiệp - năng lượng - logistics biển tương đối hoàn chỉnh. Theo địa giới hành chính mới, TP Hồ Chí Minh sở hữu vùng biển có tiềm năng gió và các dạng năng lượng biển khác tương đối tốt. Sau sáp nhập, ngành có thế mạnh tại TP Hồ Chí Minh là những ngành Petrovietnam đã phát triển rất mạnh (dầu khí, cảng biển…). Những dự án như chân đế điện gió ngoài khơi xuất khẩu cho Singapore và Malaysia của Petrovietnam/PTSC… cho thấy khu vực này có thể hình thành những ngành dịch vụ hỗ trợ cho ngành công nghiệp năng lượng xanh, cụ thể là điện gió ngoài khơi. Gần đây, Chính phủ đã ban hành Quyết định số 768/QĐ-TTg đặt mục tiêu đột phá cho điện gió ngoài khơi, trọng tâm là phát triển 6.000 - 17.032 MW vào năm 2030-2035. Do vậy, muốn hình thành trục tăng trưởng mới cần quy hoạch tích hợp, dữ liệu môi trường đầy đủ và thể chế đủ linh hoạt.