Lực lượng chức năng kiểm tra cửa hàng thời trang kinh doanh các sản phẩm giả mạo thương hiệu quốc tế tại phường Tây Tựu, thành phố Hà Nội. (Ảnh: TUẤN NGỌC)

Thủ tướng Chính phủ vừa ban hành Công điện 38/CĐ-TTg về việc tập trung thực hiện các giải pháp đấu tranh, ngăn chặn và xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, trong bối cảnh tình trạng vi phạm vẫn diễn biến phức tạp ở một số lĩnh vực, địa phương, tác động trực tiếp đến môi trường đầu tư, kinh doanh và quyền, lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp.

Công điện cho thấy việc thực thi quyền sở hữu trí tuệ đang được siết chặt từ việc nhận diện, đấu tranh, phòng, chống đến việc điều tra, khởi tố, xét xử, với sự tham gia đồng bộ của các Bộ, ngành liên quan.

Theo đó, Công điện yêu cầu “thực hiện nghiêm các quy định pháp luật và xử lý nghiêm các vi phạm theo tinh thần không có vùng cấm, không có ngoại lệ”.

Đây không chỉ là yêu cầu về tăng cường thực thi pháp luật, mà còn phản ánh sự chuyển động trong cách tiếp cận, coi sở hữu trí tuệ không chỉ là một lĩnh vực pháp lý riêng lẻ, mà gắn trực tiếp với an ninh kinh tế, môi trường đầu tư và năng lực cạnh tranh quốc gia.

Trong bối cảnh đổi mới sáng tạo là động lực tăng trưởng, cạnh tranh ngày càng dựa vào công nghệ, dữ liệu và quyền sở hữu trí tuệ, thì việc bảo hộ và thực thi quyền sở hữu trí tuệ là trọng tâm của chính sách phát triển kinh tế. Vì vậy, đây là một trụ cột trong chiến lược cạnh tranh của nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam, trong kỷ nguyên kinh tế số.

Thời gian qua, pháp luật về sở hữu trí tuệ đã từng bước được hoàn thiện, tạo hành lang vững chắc, thuận lợi cho hoạt động bảo hộ và thực thi quyền sở hữu trí tuệ, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, góp phần nâng cao năng suất, chất lượng, uy tín của sản phẩm quốc gia và sức cạnh tranh của nền kinh tế; đồng thời phục vụ quá trình hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam.

Các chuyên gia khuyến cáo, Luật Sở hữu trí tuệ (sửa đổi) đã bổ sung các biện pháp xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trên không gian mạng, mức bồi thường thiệt hại được nâng cao.

Việc ban hành Công điện 38/CĐ-TTg góp phần đưa các quy định pháp luật vào thực tế một cách quyết liệt hơn, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân, đồng thời xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, lành mạnh.

Trong bối cảnh đó, doanh nghiệp buộc phải thích nghi với yêu cầu về việc tuân thủ các quy định pháp luật.

Nếu trước đây sở hữu trí tuệ thường được doanh nghiệp coi là thủ tục pháp lý, gắn với việc đăng ký nhãn hiệu, sáng chế hay kiểu dáng công nghiệp, thì nay cần được nhìn nhận như một phần của năng lực quản trị.

Việc xác lập và thực thi quyền sở hữu trí tuệ không chỉ nhằm bảo vệ quyền lợi, mà còn để khai thác hiệu quả các giá trị do doanh nghiệp tạo ra, đồng thời tránh xâm phạm quyền của các chủ thể khác.

Nếu không, doanh nghiệp khó có thể tham gia vào các khâu có giá trị cao trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Bên cạnh đó, các rủi ro về xâm phạm sở hữu trí tuệ có thể xuất hiện trong toàn bộ chuỗi hoạt động của doanh nghiệp, từ việc sử dụng các công nghệ hiện có, khai thác các dữ liệu trên mạng Internet, sử dụng các phần mềm đến hoạt động marketing, livestream bán hàng hay quảng cáo trên nền tảng số.

Thí dụ, việc sử dụng nội dung không rõ nguồn, khai thác hình ảnh, âm nhạc chưa được phép, hoặc hợp tác với các đối tác vi phạm đều có thể khiến doanh nghiệp trở thành một mắt xích trong chuỗi các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Khi công tác thực thi quyền sở hữu trí tuệ được tăng cường và siết chặt thì doanh nghiệp cần phải kiểm soát rủi ro liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ ngay từ đầu, từ phát triển sản phẩm đến hoạt động kinh doanh.

Một môi trường kinh doanh minh bạch không chỉ được bảo đảm bằng quy định pháp luật, mà còn phụ thuộc vào mức độ tuân thủ của từng chủ thể trong xã hội.

Việc quyết liệt siết chặt thực thi quyền sở hữu trí tuệ sẽ góp phần thúc đẩy sự tuân thủ pháp luật về sở hữu trí tuệ trong cộng đồng doanh nghiệp và toàn xã hội, qua đó tiếp tục tăng cường uy tín, sức cạnh tranh của nền kinh tế.