Điểm nhấn từ công nghiệp chế biến, chế tạo
Theo Bộ Công Thương, sản xuất công nghiệp của Việt Nam vẫn duy trì tốc độ tăng trưởng so với năm trước, quy mô sản xuất công nghiệp tiếp tục được mở rộng. Một trong những điểm sáng của sản xuất công nghiệp là ngành công nghiệp chế biến, chế tạo, đây cũng là ngành quyết định chủ yếu đến tốc độ tăng trưởng toàn ngành công nghiệp, tạo ra giá trị gia tăng lớn nhất cho khu vực công nghiệp và là động lực chính trong tăng trưởng kinh tế của đất nước trong nhiều năm qua, góp phần cùng với cả nước thực hiện thắng lợi phát triển kinh tế - xã hội.
Công nghiệp chế biến, chế tạo được đánh giá là lực đẩy số một trong mở rộng sản xuất và xuất khẩu của nền kinh tế. Ảnh: QN
Theo Cục Thống kê (Bộ Tài chính), 2 tháng đầu năm 2026, chỉ số sản xuất toàn ngành công nghiệp tăng 10,4% so với cùng kỳ năm 2025, cao hơn đáng kể so với mức tăng 7,5% của cùng kỳ năm 2025. Số liệu này cho thấy nền sản xuất công nghiệp đang duy trì đà phục hồi và mở rộng, trong đó khu vực chế biến, chế tạo tiếp tục đóng vai trò động lực tăng trưởng chủ yếu.
Đáng chú ý, trong cơ cấu ngành, công nghiệp chế biến, chế tạo tăng 11,5% so với cùng kỳ năm 2025 và đóng góp tới 8,9 điểm phần trăm vào mức tăng chung của toàn ngành. Nhiều địa phương ghi nhận mức tăng cao nhờ sự bứt phá của ngành chế biến, chế tạo như: Ninh Bình tăng 33,6%; Phú Thọ tăng 32,5%; Bắc Ninh tăng 21,0%; Sơn La tăng 68,2%...
Cục Công nghiệp (Bộ Công Thương) nhìn nhận, năm 2025 ghi dấu sự lớn mạnh của ngành chế biến, chế tạo với chỉ số sản xuất (IIP) đạt mức tăng trưởng ấn tượng 10,6%, vượt mức tăng chung của toàn ngành công nghiệp (9,5%). Việc duy trì tỷ trọng 24,7% trong GDP không chỉ là một con số thống kê mà là minh chứng cho sự chuyển dịch cơ cấu thực chất. Đặc biệt, các nhóm ngành thiên về công nghệ cao như sản xuất linh kiện điện tử, máy tính dẫn đầu đà tăng trưởng, khẳng định vị thế của Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
Với kết quả trên, ông Trần Việt Hòa - Cục trưởng Cục Công nghiệp (Bộ Công Thương) nhìn nhận, công nghiệp chế biến, chế tạo luôn được đánh giá là một trong những ngành kinh tế chủ chốt, đóng vai trò là động lực dẫn dắt tăng trưởng của nền kinh tế, thúc đẩy thương mại, xuất khẩu, đặc biệt một số nhóm ngành công nghiệp chế biến, chế tạo chủ lực như: Dệt may, da giày, cơ khí, điện tử, công nghiệp hỗ trợ…
Đơn cử như Phú Thọ, chỉ số sản xuất công nghiệp 2 tháng đầu năm 2026 tăng 32,47% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, công nghiệp chế biến, chế tạo tăng 32,5%. Đáng chú ý, lĩnh vực công nghiệp chế biến, chế tạo tiếp tục giữ vai trò động lực chính cho tăng trưởng công nghiệp của tỉnh. Theo ông Trần Duy Đông, Chủ tịch UBND tỉnh Phú Thọ, năm 2026 tỉnh đặt mục tiêu tăng trưởng công nghiệp trên 16%, trong đó xác định khu vực công nghiệp tiếp tục giữ vai trò chủ lực trong tăng trưởng GRDP và chuyển dịch cơ cấu kinh tế. Trọng tâm là phát triển công nghiệp chế biến, chế tạo, công nghiệp hỗ trợ và các ngành công nghệ cao.
Hay như tỉnh Quảng Ninh xác định phát triển công nghiệp chế biến, chế tạo là một trong những hướng đi chiến lược nhằm tái cơ cấu nền kinh tế theo hướng hiện đại. Việc quy hoạch và phát triển đồng bộ hệ thống khu kinh tế, khu công nghiệp đã tạo nền tảng quan trọng cho lĩnh vực này phát triển mạnh mẽ. Hiện toàn tỉnh đã quy hoạch 5 khu kinh tế, 23 khu công nghiệp và 36 cụm công nghiệp, nhiều khu công nghiệp có hạ tầng đồng bộ và tỷ lệ lấp đầy cao, như: Sông Khoai, Đông Mai, Việt Hưng…
Hiện thực hoá mục tiêu tăng trưởng
Một số chuyên gia kinh tế nhìn nhận, công nghiệp chế biến chế tạo được đánh giá là lực đẩy số một trong mở rộng sản xuất và xuất khẩu của nền kinh tế. Đây cũng là ngành liên tục được mở rộng và chiếm tỷ trọng cao nhất trong các ngành công nghiệp với đóng góp trong GDP tăng liên tục qua các năm.
Với kết quả sản xuất công nghiệp 2 tháng đầu năm 2026 cho thấy nền công nghiệp Việt Nam đang duy trì đà tăng trưởng tích cực, với vai trò dẫn dắt tiếp tục thuộc về ngành chế biến, chế tạo. Đây được xem là nền tảng quan trọng để củng cố động lực tăng trưởng kinh tế trong các quý tiếp theo của năm 2026, đặc biệt trong bối cảnh nhu cầu sản xuất và xuất khẩu đang có dấu hiệu phục hồi.
Bộ Công Thương đề ra mục tiêu đến năm 2030, tỷ trọng công nghiệp chế biến, chế tạo sẽ chiếm khoảng 28-30% GDP, với trọng tâm là phát triển công nghiệp công nghệ cao, các ngành công nghiệp xanh, các-bon thấp và chuyển dịch dần từ các công đoạn sản xuất có giá trị gia tăng thấp sang các công đoạn có giá trị gia tăng cao hơn trong chuỗi giá trị toàn cầu.
Điều này sẽ không chỉ giúp nâng cao sức cạnh tranh của sản phẩm công nghiệp Việt Nam mà còn tạo ra nền tảng vững chắc để đất nước có thể tham gia vào các thị trường quốc tế với những sản phẩm có giá trị công nghệ cao, thay vì chỉ xuất khẩu nguyên liệu thô hay sản phẩm gia công.
Tuy nhiên theo lãnh đạo Cục Công nghiệp, năm 2025 cơ cấu ngành công nghiệp chế biến, chế tạo chiếm khoảng 24,5% trong GDP. Do đó, để đạt được mục tiêu đến năm 2030, tỷ trọng công nghiệp chế biến, chế tạo trong GDP đạt khoảng 28% là một thách thức rất lớn. Ngành công nghiệp chế biến, chế tạo của Việt Nam vẫn còn nhiều điểm nghẽn chưa được khắc phục như phụ thuộc vào các yếu tố bên ngoài, năng lực tự chủ và sức chống chịu của nền sản xuất nội địa còn rất nhiều hạn chế.
Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, ông Quách Quang Đông, Phó Cục trưởng Cục Công nghiệp, trong năm 2026 cần đẩy mạnh công tác tham mưu nhằm hoàn thiện thể chế, chính sách, pháp luật và chiến lược phát triển cho một số ngành công nghiệp nền tảng, mũi nhọn, ưu tiên. Đây sẽ là cơ sở quan trọng để tạo ra các nguồn lực tăng trưởng mới cho các ngành công nghiệp trong cả ngắn hạn và dài hạn. Bên cạnh đó, cần tiếp tục triển khai hiệu quả các chính sách và chương trình hỗ trợ doanh nghiệp, đồng thời thúc đẩy việc đưa vào vận hành các dự án sản xuất công nghiệp mới nhằm phục vụ nhu cầu xuất khẩu và tiêu dùng nội địa. Điều này không chỉ tạo thêm năng lực phát triển sản xuất mà còn cung cấp thêm nguồn hàng phục vụ xuất khẩu.
Bên cạnh đó, một trong những chiến lược quan trọng của giai đoạn này là thúc đẩy chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo trong công nghiệp chế tạo. Bộ Công Thương khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư vào nghiên cứu và phát triển (R&D), ứng dụng công nghệ mới và mạnh dạn đầu tư vào các công nghệ lõi.
Đồng thời, Bộ cũng khuyến khích các doanh nghiệp Việt Nam triển khai các mô hình sản xuất thông minh, áp dụng các công nghệ IoT, AI và các giải pháp tự động hóa trong dây chuyền sản xuất, nhằm nâng cao năng suất lao động, giảm chi phí sản xuất và tăng tính bền vững cho ngành chế tạo.
Năm 2026, Bộ Công Thương tiếp tục đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu ngành công nghiệp theo hướng tăng tỷ trọng các ngành chế biến, chế tạo và giảm tỷ trọng gia công, lắp ráp đối với các sản phẩm công nghiệp được sản xuất ở Việt Nam; từng bước tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp để tăng khả năng cạnh tranh, xây dựng hàng rào kỹ thuật đối với sản phẩm nhập khẩu nhằm hỗ trợ sản phẩm trong nước, tăng tỷ lệ nội địa hóa...
Với tỷ trọng đạt mức 24,7% GDP, ngành công nghiệp chế biến, chế tạo đã thực hiện xuất sắc sứ mệnh là “xương sống” của nền kinh tế. Những thành tựu này khẳng định bản lĩnh của Việt Nam trên hành trình trở thành nước công nghiệp phát triển bền vững.
Theo Báo Công Thương