Thực tế cho thấy, dù cơ hội mở ra lớn, nhưng số doanh nghiệp Việt tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu vẫn còn rất khiêm tốn, đòi hỏi những giải pháp đồng bộ và quyết liệt.
Quá trình tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu cùng xu hướng dịch chuyển đầu tư đang tạo ra cơ hội lớn cho Việt Nam. Tuy nhiên, để tận dụng được cơ hội này, doanh nghiệp trong nước phải đủ năng lực tham gia sâu vào các chuỗi giá trị, đặc biệt là những chuỗi có hàm lượng công nghệ và giá trị gia tăng cao.
Chủ tịch VCCI Hồ Sỹ Hùng nhấn mạnh, bất kỳ doanh nghiệp nào muốn phát triển bền vững và gắn bó lâu dài với thị trường đều phải tham gia được vào chuỗi giá trị toàn cầu. Việc doanh nghiệp Việt chủ động tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu không chỉ thể hiện năng lực hội nhập, mà còn giúp nâng cao giá trị gia tăng, tạo nền tảng ổn định cho nền kinh tế trong dài hạn.
Chủ tịch VCCI Hồ Sỹ Hùng nêu rõ: "Các Nghị quyết của Đảng đã nhiều lần nhấn mạnh yêu cầu thúc đẩy và hỗ trợ doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào các chuỗi giá trị toàn cầu. Năm 2026 vì vậy có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, đánh dấu bước khởi đầu cho một giai đoạn phát triển mới của Việt Nam, với kỳ vọng và mục tiêu tăng trưởng nhanh, hướng tới mức tăng trưởng hai con số ở những lĩnh vực then chốt, có giá trị gia tăng cao. Trong bối cảnh đó, việc khơi dậy và tiếp tục thúc đẩy các doanh nghiệp cung ứng Việt Nam tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu, đặc biệt là các chuỗi cung ứng có hàm lượng công nghệ cao, càng trở nên cấp thiết và có ý nghĩa chiến lược".
Theo các chuyên gia, để doanh nghiệp nội địa tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị, cần tạo thị trường cho những sản phẩm đầu tiên do doanh nghiệp trong nước sản xuất...
Năm 2026 này được xem là dấu mốc quan trọng, mở ra giai đoạn phát triển mới với kỳ vọng tăng trưởng nhanh và bền vững. Tuy nhiên, theo số liệu của Cục Thống kê (Bộ Tài chính), hiện Việt Nam mới có khoảng 5.000 doanh nghiệp thực sự tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu, chiếm khoảng 0,5% trong tổng số gần 1 triệu doanh nghiệp đang hoạt động. Con số này cho thấy dư địa phát triển còn rất lớn, đồng thời đặt ra yêu cầu cấp thiết phải nâng cao năng lực doanh nghiệp nội địa.
Từ góc độ doanh nghiệp dẫn dắt chuỗi, ông Phạm Hoàng Long, Trưởng khối Mua hàng Công ty Honda Việt Nam khẳng định, hệ thống nhà cung ứng là nền tảng bảo đảm hiệu quả vận hành của toàn bộ hoạt động sản xuất. Với sản lượng khoảng 2,5 triệu xe máy và 14.000 ô tô mỗi năm, Honda Việt Nam chỉ có thể duy trì tăng trưởng khi sở hữu mạng lưới cung ứng đủ mạnh và ổn định.
Theo ông Long, nếu không có một chuỗi cung ứng tốt - doanh nghiệp không thể nào hoạt động tốt được; vì thế các nhà cung cấp phải duy trì ổn định chất lượng sản phẩm từ giai đoạn thử nghiệm cho tới sản xuất hàng loạt, bảo đảm năng lực đáp ứng sự biến động liên tục của thị trường và đặc biệt cần có tầm nhìn phát triển dài hạn, bền vững.
"Khách hàng luôn yêu cầu nhà cung ứng bảo đảm chất lượng ổn định, giá thành cạnh tranh và năng lực linh hoạt để kịp thời thích ứng với biến động thị trường. Nếu không sẵn sàng về năng lực sản xuất và tài chính, doanh nghiệp sẽ khó đáp ứng những thay đổi đột ngột về đơn hàng. Đồng thời, nhà cung ứng cần duy trì nền tảng tài chính vững vàng và có tầm nhìn phát triển dài hạn, bền vững để đồng hành lâu dài cùng đối tác" - ông Long cho biết.
Ở góc độ doanh nghiệp nội địa, ông Bạch Thăng Long, Phó Tổng Giám đốc Tổng công ty May 10 cho biết, đơn vị đã có hơn nửa thế kỷ tham gia chuỗi giá trị thời trang toàn cầu, hiện khoảng 90% doanh thu của May 10 đến từ xuất khẩu. Để trở thành nhà cung ứng cho các thương hiệu quốc tế, doanh nghiệp phải đáp ứng hàng loạt tiêu chí khắt khe về giá thành, quản trị, chất lượng, tiến độ giao hàng, năng lực tài chính và phát triển bền vững. Mỗi năm, May 10 trải qua từ 120-130 cuộc đánh giá của các nhãn hàng. Qua từng vòng, tiêu chuẩn liên tục được nâng cao, buộc doanh nghiệp phải cải tiến không ngừng.
Theo số liệu của Cục Thống kê (Bộ Tài chính), hiện Việt Nam mới có khoảng 5.000 doanh nghiệp thực sự tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu
Theo ông Bạch Thăng Long: "Từ thực tiễn hợp tác, chúng tôi đúc kết rằng để một nhà cung ứng có thể đồng hành lâu dài với khách hàng- nhãn hàng, điều cốt lõi nằm ở bốn chữ: chân thành và thiện chí. Sự minh bạch, cam kết và tinh thần hợp tác nghiêm túc trong từng giao dịch là nền tảng xây dựng niềm tin bền vững.
Bên cạnh đó, mỗi doanh nghiệp phải không ngừng hoàn thiện năng lực, nâng cao chất lượng và có tầm nhìn phát triển tương đồng với đối tác. Chỉ khi cùng chung định hướng và mục tiêu dài hạn, mối quan hệ hợp tác mới bền chặt- có như vậy doanh nghiệp có đóng góp thiết thực vào mục tiêu tăng trưởng hai con số của đất nước trong nhiệm kỳ này".
Theo các chuyên gia, để doanh nghiệp nội địa tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị, cần tạo thị trường cho những sản phẩm đầu tiên do doanh nghiệp trong nước sản xuất, đồng thời có cơ chế đủ mạnh về vốn và công nghệ, thúc đẩy sự lan tỏa thực chất từ khu vực FDI sang doanh nghiệp nội địa.
Ông Phạm Văn Quân, Phó Cục trưởng Cục Công nghiệp, Bộ Công Thương cho biết, thời gian tới sẽ tập trung vào những nhiệm vụ then chốt là hoàn thiện thể chế để tạo thị trường cho doanh nghiệp nội địa, cùng với đẩy mạnh phát triển các ngành công nghiệp trọng điểm và công nghiệp hỗ trợ. Việc thu hút FDI cũng được gắn với yêu cầu nâng cao năng suất lao động, gia tăng hàm lượng khoa học - công nghệ và giá trị gia tăng nội địa, qua đó từng bước nâng cao vị thế doanh nghiệp Việt trong chuỗi giá trị khu vực và toàn cầu.
"Chúng tôi vừa khánh thành Trung tâm Hỗ trợ phát triển công nghiệp tại Hòa Lạc, đóng vai trò “bà đỡ” cho doanh nghiệp sản xuất sản phẩm mới và đưa ra thị trường. Trung tâm hỗ trợ kinh phí nghiên cứu, máy móc sản xuất thử nghiệm và kết nối cơ hội tham gia thị trường trong và ngoài nước. Doanh nghiệp có nhu cầu có thể đề xuất thông qua trung tâm để được Nhà nước xem xét hỗ trợ từ ngân sách.
Bên cạnh đó, Chính phủ đã ban hành Nghị định 205 về phát triển công nghiệp hỗ trợ, một trong những nội dung quan trọng là doanh nghiệp FDI khi hưởng chính sách ưu đãi phải tăng cường liên kết với doanh nghiệp Việt Nam, hướng tới tỷ lệ nội địa hóa khoảng 40%. Chúng tôi đang tiếp tục đề xuất các cơ chế cụ thể và kỳ vọng sớm được phê duyệt để triển khai hiệu quả" - ông Quân nhấn mạnh.
Tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu không còn là lựa chọn, mà là con đường tất yếu để doanh nghiệp Việt nâng tầm giá trị. Nhưng cơ hội chỉ thực sự trở thành lợi thế khi đi cùng cải cách thể chế, hỗ trợ thiết thực và sự chủ động chuyển mình của chính doanh nghiệp. Khi Nhà nước tạo hành lang thông thoáng, các tổ chức đồng hành hiệu quả và doanh nghiệp dám đầu tư cho năng lực cốt lõi, Việt Nam hoàn toàn có thể vươn lên từ vị trí gia công sang mắt xích có giá trị cao hơn trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
Theo VOV